Ćwiczenia
Pieśń zimowa, Carmina 1, Pieśń 9 (Do Taliarcha)Spójrz, jak SoraktuSoraktu szczyt
Biało się jarzy w śniegu,
Rzeki ściął ostry mróz
I zatrzymał je w biegu,
Las się pod śniegu ciężarem ugina.Nie skąp ognisku drew,
Sobie nie żałuj wina,
Każ czteroletnie dać
Z dwuusznego sabinasabina.
To cię, TaliarchuTaliarchu przed mrozem uchroni.Reszta – to bogów rzecz.
Ufaj im. Bo, gdy oni
Wichry przepędzą precz,
Z morza wrzącego toni,
Nie drgnie już cyprys ni stare jesiony.Troskę o jutro rzuć!
Każdy dzień ze spokojem
Przyjmij za losu dar,
Zapisz na dobro swoje.
Baw się KamenąKameną i wiedź korowody,Zanim ci przykry szron
Włosy przysypie, młody!
Idź na ulicę, w tłum,
Zaznaj miłej swobody
Schadzek wieczornych przy szepcie tajemnym...Chętnej dziewczyny śmiech
Zdradzi ją w kątku ciemnym,
Kiedy zesuwasz w dół
Klejnot jej naramienny...
Niby się wzbrania, lecz opór daremny.Źródło: Horacy, Pieśń zimowa, Carmina 1, Pieśń 9 (Do Taliarcha), oprac. Jerzy Krókowski, tłum. Julian Tuwim, Wrocław 1971, s. 18–19.
Wypisz z Pieśni zimowej wszystkie informacje, na podstawie których można określić, kim jest odbiorca tej poetyckiej wypowiedzi.
Przeanalizuj drugą i trzecią zwrotkę wiersza i wyjaśnij, czego metaforą jest opisana w nich zmienność pór roku.
Odtwórz atmosferę przedstawionego domu. Odpowiedz na pytania: Co jest jej źródłem? Jak człowiek czuje się w tym domu? W jaki sposób panująca w nim atmosfera wpływa na postrzeganie świata?
Carmina 1, Pieśń 11Nie pytaj, po cóż wiedzieć, jaki mnie, jaki tobie
kres od bogów pisany, LeukonoeLeukonoe, wróżbom
kabały babilońskiej nie ufaj, pytać próżno,
czy Jowisz zimy mnogie, czy ostatnią zapowie,
która od skał odbija morza fale tyrreńskie.
Bądź mądra, wino cedź, nadzieję, póki nie pryska,
powściągaj. Nawet teraz, gdy mówimy, umyka
czas nienawistny. Jutra nie czekaj. Z dnia korzystajZ dnia korzystaj.Źródło: Horacy, Carmina 1, Pieśń 11.
Na podstawie Pieśni 9 Horacego, przeanalizuj mapę myśli i uzupełnij puste pomarańczowe pola.
Wyjaśnij symboliczny sens podanych motywów oraz wypisz cytaty z Pieśni 9 dotyczące rad udzielanych przez podmiot, które składają się na określony model życia.
RZ63ngqwMBWkS1
Na podstawie Pieśni 9 Horacego, przeanalizuj mapę myśli. Przygotuj wyjaśnienia symbolicznego sensu podanych motywów:
wina,
ognia,
jesionu,
cyprysu,
sfery „boskiej” przyrody,
sfery „ludzkiej.
Wypisz trzy cytaty z Pieśni 9 dotyczące rad udzielanych przez podmiot, które składają się na określony model życia.
Zapoznaj się z mapą myśli.
Mapa myśli.
Elementy należące do kategorii „Carmina I, Pieśń 11”
· Nazwa kategorii: podobnie jak poprzednia, ma formę liryki zwrotu do adresata
· Nazwa kategorii: podmiot i bohatera wiersza łączy wspólnota losu
· Nazwa kategorii: podobieństwo motywów:
· Nazwa kategorii: konteksty – motywy skały i morza w „Rozmyślaniach” Marka Aureliusza:
· Nazwa kategorii: cechy osoby mówiącej
· Nazwa kategorii: Inne motywy
Koniec elementów należących do kategorii „Carmina I, Pieśń 11”
Elementy należące do kategorii podobnie jak poprzednia, ma formę liryki zwrotu do adresata
· Nazwa kategorii: puste pole
· Nazwa kategorii: „nie pytaj”
· Nazwa kategorii: puste pole
· Nazwa kategorii: puste pole
Koniec elementów należących do kategorii podobnie jak poprzednia, ma formę liryki zwrotu do adresata
Elementy należące do kategorii podmiot i bohatera wiersza łączy wspólnota losu
· Nazwa kategorii: „jaki mnie, jaki tobie kres”
Koniec elementów należących do kategorii podmiot i bohatera wiersza łączy wspólnota losu
Elementy należące do kategorii podobieństwo motywów:
· Nazwa kategorii: stoicki pogląd na świat postrzegany jako połączenie dwóch postaw: czynnej i biernej, czyli zmienność
· Nazwa kategorii: bogowie kierują losem świata i człowieka („jaki mnie, jaki tobie kres od bogów pisany”)
· Nazwa kategorii: zima i morze rozbijają swe fale na skałach
Koniec elementów należących do kategorii podobieństwo motywów:
Elementy należące do kategorii konteksty – motywy skały i morza w „Rozmyślaniach” Marka Aureliusza:
· Nazwa kategorii: podobna metaforyka w wierszu Leopolda Staffa „Marek Aureliusz mówi”
· Nazwa kategorii: zmienność symbolizują fale morza
· Nazwa kategorii: skała jako synonim niewzruszonej postawy człowieka wobec przeciwności życia
Koniec elementów należących do kategorii konteksty – motywy skały i morza w „Rozmyślaniach” Marka Aureliusza:
Elementy należące do kategorii cechy osoby mówiącej
· Nazwa kategorii: mędrzec, który nie może przeniknąć boskich wyroków
· Nazwa kategorii: pewny jest swej filozofii życiowej
Koniec elementów należących do kategorii cechy osoby mówiącej
Elementy należące do kategorii Inne motywy
· Nazwa kategorii: Jowisz – bóg zjawisk przyrodniczych takich jak deszcz i burza; bóg nieb
· Nazwa kategorii: wróżby babilońskie – w starożytności wróżbici babilońscy to ludzie odgadujący przyszłość na podstawie snów, przedmiotów i zjawisk na niebie
Koniec elementów należących do kategorii Inne motywy
Elementy należące do kategorii pewny jest swej filozofii życiowej
· Nazwa kategorii: cechy osoby mówiącej
· Nazwa kategorii: puste pole
· Nazwa kategorii: puste pole
· Nazwa kategorii: „po cóż wiedzieć, jaki (...) kres od bogów pisany”
Koniec elementów należących do kategorii pewny jest swej filozofii życiowej
Na podstawie Pieśni 11 Horacego przeanalizuj mapę myśli i uzupełnij puste pomarańczowe pola.
Zacytuj pouczenia w zwrotach do adresata oraz fragmenty Pieśni 11 obrazujące cechy osoby mówiącej.
Na podstawie map myśli i pieśni Horacego określ, jakie postawy wobec życia przedstawił w nich autor. Zwróć uwagę na znaczenie motywów występujących w wierszach.
Wypisz z utworu Do Deliusza zwroty do adresata. Określ na ich podstawie relację między osobą mówiącą a jej słuchaczem.
Odpowiedz na pytania: Co można powiedzieć o człowieku wypowiadającym się w taki sposób? Kim jest, jak patrzy na świat? Jakie są jego życiowe doświadczenia?
Wyszukaj w wierszu Do Deliusza fragmenty, w których zawarto mądrości życiowe. Sformułuj te mądrości własnymi słowami tak, by nie zmienić intencji autora.
Uogólnij filozoficzny sens wskazówek życiowych zawartych w wierszu. Wyjaśnij, jaką postawę człowieka wobec świata można z nich odczytać.
Przemyśl tezy filozofii stoickiej. Ustosunkuj się do niej w formie notatki – co cię w niej przekonuje, co odrzucasz? Uzasadnij swoje stanowisko.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RGW40b7S3bOPx
Film z nagraniem wierszy Horacego: Wybudowałem pomnik oraz Do Teliarcha.
Wybudowałem pomnikWybudowałem pomnik trwalszy niż ze spiżu
strzelający nad ogrom królewskich piramid
nie naruszą go deszcze gryzące nie zburzy
oszalały AkwilonAkwilon oszczędzi go nawetłańcuch lat niezliczonych i mijanie wieków
Nie wszystek umrę wiem że uniknie pogrzebu
cząstka nie byle jaka i rosnący w sławę
potąd będę wciąż młody pokąd na Kapitolpokąd na Kapitolma wstępować z milczącą westalką pontifeks
I niech mówią że stamtąd gdzie AufidusAufidus huczy
z tego kraju gdzie gruntom brak wody gdzie DaunusDaunus
rządził ludem rubasznym ja z nizin wyrosłypierwszy doprowadziłem nurt eolskiej pieśnieolskiej pieśni
do Italów przebiwszy najpewniejszą drogę
Bądź dumna z moich zasług i delfickim lauremdelfickim laurem
Melpomeno łaskawie opleć moje włosy.Źródło: Horacy, Wybudowałem pomnik, tłum. Adam Ważyk.
Wypisz z tekstu Wybudowałem pomnik sformułowania, za pomocą których poeta określa sam siebie. Przedstaw, co sądzisz o człowieku mówiącym tak o swoich dokonaniach.
Wyjaśnij określenie „wielkość monumentalna”. Opisz, w jaki sposób może wyrażać się wielkość współczesnego człowieka.
Sformułuj rady życiowe, które można wyczytać z poetyckiej wypowiedzi Horacego.
Porównaj przesłania poznanych wierszy Horacego. Na ich podstawie przedstaw cechy światopoglądu poety.
Wyjaśnij, jak można interpretować poetyckie przekonanie: Non omnis moriar
(Nie wszystek umrę
).
Określ, która idea Horacego: nie wszystek umrę
czy co będzie jutro nie głów się chłopcze
jest, twoim zdaniem, godna refleksji współczesnego człowieka. Uzasadnij wybór.
Więcej materiałów o poezji Horacego znajdziesz na stronie https://zpe.gov.pl/
Tematy lekcji:
Horacy poeta wszech czasów.
Jak żyć? Filozofia Horacego.
Filozofia pieśni Horacego.
Horacy i jego naśladowcy.
Los człowieka w pieśniach Horacego.
Horacy na tle swojej epoki.
Postawy wobec życia w pieśniach Horacego.
Środki wyrazu artystycznego stosowane przez Horacego.
Poglądy Horacego na sztukę i pozycję artysty.
Poecie o swoim życiu, twórczości i pośmiertnej sławie.
Elementy stoicyzmu i epikureizmu w poezji Horacego.
Sposób kreacji podmiotu lirycznego i sytuacja liryczna w pieśniach Horacego.
Poezja a sztuki piękne. Typy relacji między słowem a obrazem.
Horacjański świat idei i wartości. Dziedzictwo Rzymian a kultura europejska.