Pieśń zimowa, Carmina 1, Pieśń 9 (Do Taliarcha)

Spójrz, jak SoraktuSorakteSoraktu szczyt
Biało się jarzy w śniegu,
Rzeki ściął ostry mróz
I zatrzymał je w biegu,
Las się pod śniegu ciężarem ugina.

Nie skąp ognisku drew,
Sobie nie żałuj wina,
Każ czteroletnie dać
Z dwuusznego sabinasabinsabina.
To cię, TaliarchuTaliarchTaliarchu przed mrozem uchroni.

Reszta – to bogów rzecz.
Ufaj im. Bo, gdy oni
Wichry przepędzą precz,
Z morza wrzącego toni,
Nie drgnie już cyprys ni stare jesiony.

Troskę o jutro rzuć!
Każdy dzień ze spokojem
Przyjmij za losu dar,
Zapisz na dobro swoje.
Baw się KamenąKamenąKameną i wiedź korowody,

Zanim ci przykry szron
Włosy przysypie, młody!
Idź na ulicę, w tłum,
Zaznaj miłej swobody
Schadzek wieczornych przy szepcie tajemnym...

Chętnej dziewczyny śmiech
Zdradzi ją w kątku ciemnym,
Kiedy zesuwasz w dół
Klejnot jej naramienny...
Niby się wzbrania, lecz opór daremny.

Horacy 9 Źródło: Horacy, Pieśń zimowa, Carmina 1, Pieśń 9 (Do Taliarcha), oprac. Jerzy Krókowski, tłum. Julian Tuwim, Wrocław 1971, s. 18–19.
11
Ćwiczenie 1

Wypisz z Pieśni zimowej wszystkie informacje, na podstawie których można określić, kim jest odbiorca tej poetyckiej wypowiedzi.

uzupełnij treść
11
Ćwiczenie 2

Przeanalizuj drugą i trzecią zwrotkę wiersza i wyjaśnij, czego metaforą jest opisana w nich zmienność pór roku.

uzupełnij treść
Polecenie 1

Odtwórz atmosferę przedstawionego domu. Odpowiedz na pytania: Co jest jej źródłem? Jak człowiek czuje się w tym domu? W jaki sposób panująca w nim atmosfera wpływa na postrzeganie świata?

R1QacV90LnWAw
(Uzupełnij).
Polecenie 2
Podaj, jakie myśli charakterystyczne dla epikureizmu odnajdujesz w wierszu Do Taliarcha.
Podaj, jakie myśli charakterystyczne dla epikureizmu odnajdujesz w wierszu Do Taliarcha.
RTRSJIdPGk699
(Uzupełnij).
Kameną
Horacy Carmina 1, Pieśń 11

Nie pytaj, po cóż wiedzieć, jaki mnie, jaki tobie
kres od bogów pisany, LeukonoeLeukonoeLeukonoe, wróżbom
kabały babilońskiej nie ufaj, pytać próżno,
czy Jowisz zimy mnogie, czy ostatnią zapowie,
która od skał odbija morza fale tyrreńskie.
Bądź mądra, wino cedź, nadzieję, póki nie pryska,
powściągaj. Nawet teraz, gdy mówimy, umyka
czas nienawistny. Jutra nie czekaj. Z dnia korzystajZ dnia korzystajZ dnia korzystaj.

Horacy 11 Źródło: Horacy, Carmina 1, Pieśń 11.
Leukonoe
Z dnia korzystaj
1
Polecenie 3

Na podstawie Pieśni 9 Horacego, przeanalizuj mapę myśli i uzupełnij puste pomarańczowe pola.

Wyjaśnij symboliczny sens podanych motywów oraz wypisz cytaty z Pieśni 9 dotyczące rad udzielanych przez podmiot, które składają się na określony model życia.

  • RZ63ngqwMBWkS1
Polecenie 3

Na podstawie Pieśni 9 Horacego, przeanalizuj mapę myśli. Przygotuj wyjaśnienia symbolicznego sensu podanych motywów:

wina,

ognia,

jesionu,

cyprysu,

sfery „boskiej” przyrody,

sfery „ludzkiej.

Wypisz trzy cytaty z Pieśni 9 dotyczące rad udzielanych przez podmiot, które składają się na określony model życia.

RRRGDKZUKORFX
1
Polecenie 4

Zapoznaj się z mapą myśli.

RRM2Ve65RBMJ91

Mapa myśli.

Elementy należące do kategorii „Carmina I, Pieśń 11”

·         Nazwa kategorii: podobnie jak poprzednia, ma formę liryki zwrotu do adresata

·         Nazwa kategorii: podmiot i bohatera wiersza łączy wspólnota losu

·         Nazwa kategorii: podobieństwo motywów:

·         Nazwa kategorii: konteksty – motywy skały i morza w „Rozmyślaniach” Marka Aureliusza:

·         Nazwa kategorii: cechy osoby mówiącej

·         Nazwa kategorii: Inne motywy

Koniec elementów należących do kategorii „Carmina I, Pieśń 11”

Elementy należące do kategorii podobnie jak poprzednia, ma formę liryki zwrotu do adresata

·         Nazwa kategorii: puste pole

·         Nazwa kategorii: „nie pytaj”

·         Nazwa kategorii: puste pole

·         Nazwa kategorii: puste pole

Koniec elementów należących do kategorii podobnie jak poprzednia, ma formę liryki zwrotu do adresata

Elementy należące do kategorii podmiot i bohatera wiersza łączy wspólnota losu

·         Nazwa kategorii: „jaki mnie, jaki tobie kres”

Koniec elementów należących do kategorii podmiot i bohatera wiersza łączy wspólnota losu

Elementy należące do kategorii podobieństwo motywów:

·         Nazwa kategorii: stoicki pogląd na świat postrzegany jako połączenie dwóch postaw: czynnej i biernej, czyli zmienność

·         Nazwa kategorii: bogowie kierują losem świata i człowieka („jaki mnie, jaki tobie kres od bogów pisany”)

·         Nazwa kategorii: zima i morze rozbijają swe fale na skałach

Koniec elementów należących do kategorii podobieństwo motywów:

Elementy należące do kategorii konteksty – motywy skały i morza w „Rozmyślaniach” Marka Aureliusza:

·         Nazwa kategorii: podobna metaforyka w wierszu Leopolda Staffa „Marek Aureliusz mówi”

·         Nazwa kategorii: zmienność symbolizują fale morza

·         Nazwa kategorii: skała jako synonim niewzruszonej postawy człowieka wobec przeciwności życia

Koniec elementów należących do kategorii konteksty – motywy skały i morza w „Rozmyślaniach” Marka Aureliusza:

Elementy należące do kategorii cechy osoby mówiącej

·         Nazwa kategorii: mędrzec, który nie może przeniknąć boskich wyroków

·         Nazwa kategorii: pewny jest swej filozofii życiowej

Koniec elementów należących do kategorii cechy osoby mówiącej

Elementy należące do kategorii Inne motywy

·         Nazwa kategorii: Jowisz – bóg zjawisk przyrodniczych takich jak deszcz i burza; bóg nieb

·         Nazwa kategorii: wróżby babilońskie – w starożytności wróżbici babilońscy to ludzie odgadujący przyszłość na podstawie snów, przedmiotów i zjawisk na niebie

Koniec elementów należących do kategorii Inne motywy

Elementy należące do kategorii pewny jest swej filozofii życiowej

·         Nazwa kategorii: cechy osoby mówiącej

·         Nazwa kategorii: puste pole

·         Nazwa kategorii: puste pole

·         Nazwa kategorii: „po cóż wiedzieć, jaki (...) kres od bogów pisany”

Koniec elementów należących do kategorii pewny jest swej filozofii życiowej

Na podstawie Pieśni  11 Horacego przeanalizuj mapę myśli i uzupełnij puste pomarańczowe pola.

Zacytuj pouczenia w zwrotach do adresata oraz fragmenty Pieśni 11 obrazujące cechy osoby mówiącej.

RMZFBN88X5QFF
R1QCMA7SEC22O
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Polecenie 5

Na podstawie map myśli i pieśni Horacego określ, jakie postawy wobec życia przedstawił w nich autor. Zwróć uwagę na znaczenie motywów występujących w wierszach.

R1CJblHs8CvAh
(Uzupełnij).
falern
Inach
Orkus
Parki
Deliusz
Tybr
RhfA0zerc34Rf
Źródło: Horacy, Do Deliusza.
Polecenie 6

Wypisz z utworu Do Deliusza zwroty do adresata. Określ na ich podstawie relację między osobą mówiącą a jej słuchaczem.

Rhy4BS0JCmfIA
Zwroty do adresata (Uzupełnij). Realcja między osobą mówiącą a adresatem (Uzupełnij).
Polecenie 7

Odpowiedz na pytania: Co można powiedzieć o człowieku wypowiadającym się w taki sposób? Kim jest, jak patrzy na świat? Jakie są jego życiowe doświadczenia?

R16HfZ3sl97Xo
(Uzupełnij).
Polecenie 8

Wyszukaj w wierszu Do Deliusza fragmenty, w których zawarto mądrości życiowe. Sformułuj te mądrości własnymi słowami tak, by nie zmienić intencji autora.

R1ALdccQwHwWt
Fragment (Uzupełnij). Sformułuj własnymi słowami (Uzupełnij).
Polecenie 9

Uogólnij filozoficzny sens wskazówek życiowych zawartych w wierszu. Wyjaśnij, jaką postawę człowieka wobec świata można z nich odczytać.

R1TLVMJLecw8z
(Uzupełnij).
Polecenie 10
Zapoznaj się z informacjami o zasadach filozofii stoickiej. Wypisz z wiersza Do Deliusza fragmenty, w których dostrzegasz inspiracje tą myślą.
Zapoznaj się z informacjami o zasadach filozofii stoickiej. Wypisz z wiersza Do Deliusza fragmenty, w których dostrzegasz inspiracje tą myślą.
R1WCURMdLUVHL
(Uzupełnij).
Polecenie 11

Przemyśl tezy filozofii stoickiej. Ustosunkuj się do niej w formie notatki – co cię w niej przekonuje, co odrzucasz? Uzasadnij swoje stanowisko.

RnvWQx7CjkGDq
(Uzupełnij).
RGW40b7S3bOPx
Film z nagraniem wierszy Horacego: Wybudowałem pomnik oraz Do Teliarcha.
Horacy Wybudowałem pomnik

Wybudowałem pomnik trwalszy niż ze spiżu
strzelający nad ogrom królewskich piramid
nie naruszą go deszcze gryzące nie zburzy
oszalały AkwilonAkwilonAkwilon oszczędzi go nawet

łańcuch lat niezliczonych i mijanie wieków
Nie wszystek umrę wiem że uniknie pogrzebu
cząstka nie byle jaka i rosnący w sławę
potąd będę wciąż młody pokąd na Kapitolpokąd na Kapitol ma wstępować z milczącą westalką pontifekspokąd na Kapitol

ma wstępować z milczącą westalką pontifeks
I niech mówią że stamtąd gdzie AufidusAufidusAufidus huczy
z tego kraju gdzie gruntom brak wody gdzie DaunusDaunusDaunus
rządził ludem rubasznym ja z nizin wyrosły

pierwszy doprowadziłem nurt eolskiej pieśnipieśń eolskaeolskiej pieśni
do Italów przebiwszy najpewniejszą drogę
Bądź dumna z moich zasług i delfickim lauremdelfickim laurem Melpomeno opleć...delfickim laurem
Melpomeno łaskawie opleć moje włosy.

pomnik Źródło: Horacy, Wybudowałem pomnik, tłum. Adam Ważyk.
Akwilon
pokąd na Kapitol ma wstępować z milczącą westalką pontifeks
Aufidus
Daunus
pieśń eolska
delfickim laurem Melpomeno opleć...
11
Ćwiczenie 3

Wypisz z tekstu Wybudowałem pomnik sformułowania, za pomocą których poeta określa sam siebie. Przedstaw, co sądzisz o człowieku mówiącym tak o swoich dokonaniach.

uzupełnij treść
11
Ćwiczenie 4

Wyjaśnij określenie „wielkość monumentalna”. Opisz, w jaki sposób może wyrażać się wielkość współczesnego człowieka.

uzupełnij treść
Sorakte
Taliarch
sabin
Polecenie 12

Sformułuj rady życiowe, które można wyczytać z poetyckiej wypowiedzi Horacego.

RT6CxScyqkz60
(Uzupełnij).
Polecenie 13

Porównaj przesłania poznanych wierszy Horacego. Na ich podstawie przedstaw cechy światopoglądu poety.

R157sY3xtiMJf
Wybudowałem pomnik (Uzupełnij). Do Taliarcha (Uzupełnij).
R1Q4I21CM5H20
Cechy światopoglądu poety (Uzupełnij).
Polecenie 14

Wyjaśnij, jak można interpretować poetyckie przekonanie: Non omnis moriar (Nie wszystek umrę).

RfvAkXkROIRlS
(Uzupełnij).
Polecenie 15

Określ, która idea Horacego: nie wszystek umrę czy co będzie jutro nie głów się chłopcze jest, twoim zdaniem, godna refleksji współczesnego człowieka. Uzasadnij wybór.

Rvq8xPG73WMSx
(Uzupełnij).
Dla zainteresowanych

Więcej materiałów o poezji Horacego znajdziesz na stronie https://zpe.gov.pl/

Tematy lekcji:
Horacy poeta wszech czasów.
Jak żyć? Filozofia Horacego.
Filozofia pieśni Horacego.
Horacy i jego naśladowcy.
Los człowieka w pieśniach Horacego.
Horacy na tle swojej epoki.
Postawy wobec życia w pieśniach Horacego.
Środki wyrazu artystycznego stosowane przez Horacego.
Poglądy Horacego na sztukę i pozycję artysty.
Poecie o swoim życiu, twórczości i pośmiertnej sławie.
Elementy stoicyzmu i epikureizmu w poezji Horacego.
Sposób kreacji podmiotu lirycznego i sytuacja liryczna w pieśniach Horacego.
Poezja a sztuki piękne. Typy relacji między słowem a obrazem.
Horacjański świat idei i wartości. Dziedzictwo Rzymian a kultura europejska.