Tekst do ćwiczeń

Księga Koheleta, rozdz. 1, w. 1‑14
Księga Koheleta, rozdz. 1, w. 1‑14

(1) Słowa Koheleta, syna Dawida, króla w Jeruzalem.
(2) Marność nad marnościami, powiada Kohelet, marność nad marnościami – wszystko marność.
(3) Cóż przyjdzie człowiekowi z całego trudu, jaki zadaje sobie pod słońcem?
(4) Pokolenie przychodzi i pokolenie odchodzi, a ziemia trwa po wszystkie czasy.
(5) Słońce wschodzi i zachodzi, i na miejsce swoje spieszy z powrotem, i znowu tam wschodzi.
(6) Ku południowi ciągnąc i ku północy wracając, kolistą drogą wieje wiatr i znowu wraca na drogę swojego krążenia.
(7) Wszystkie rzeki płyną do morza, a morze wcale nie wzbiera; do miejsca, do którego rzeki płyną, zdążają one bezustannie.
(8) Mówienie jest wysiłkiem: nie zdoła człowiek wyrazić [wszystkiego] słowami. Nie nasyci się oko patrzeniem ani ucho napełni słuchaniem.
(9) To, co było, jest tym, co będzie, a to, co się stało, jest tym,
co znowu się stanie: więc nic zgoła nowego nie ma pod słońcem.
(10) Jeśli jest coś, o czym by się rzekło: „Patrz, to coś nowego” –
to już to było w czasach, które były przed nami.
(11) Nie ma pamięci o tych, co dawniej żyli, ani też o tych, co będą kiedyś żyli, nie będzie wspomnienia u tych, co będą potem.
(12) Ja, Kohelet, byłem królem nad Izraelem w Jeruzalem.
(13) I skierowałem umysł swój ku temu, by zastanawiać się i badać, ile mądrości jest we wszystkim, co dzieje się pod niebem. To przykre zajęcie dał Bóg synom ludzkim, by się nim trudzili.
(14) Widziałem wszelkie sprawy, jakie się dzieją pod słońcem. A oto: wszystko to marność i pogoń za wiatrem.

CART1 Źródło: Księga Koheleta, rozdz. 1, w. 1-14, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, oprac. zespół biblistów polskich z inicjatywy benedyktynów tynieckich, Poznań–Warszawa 1998, s. 737.
1
Ćwiczenie 1

Wyjaśnij znaczenie określenia Kohelet.

R66kczW9Gank3
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 2

Na podstawie Księgi Koheleta sformułuj dwa argumenty potwierdzające słuszność tezy: Swoistym mottem całej księgi są słowa: „Marność nad marnościami – wszystko marność”.

R1d6MLs8IzMN4
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 3
RT8XUTX3HPJ36
Zaznacz poprawne zdania. Możliwe odpowiedzi: 1. Kohelet zastanawia się nad sensem ludzkiego życia, trwałością ziemskich rzeczy. Dochodzi do wniosku, że wszystko przemija, a dobra materialne są kruche jak ludzkie istnienie., 2. Kohelet rozprawia o silnej wierze, której nie zniszczyły bolesne doświadczenia., 3. Kohelet rozmyśla o przemianie duszy ludzkiej., 4. Kohelet stwierdza, że wszystko jest marnością, ale w obliczu Boga żadne skarby materialne nie mają znaczenia.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
1
Ćwiczenie 4

Określ funkcję powtórzenia słów o marności w wersecie 14.

R1EO8KqjFIPAi
(Uzupełnij) l.
1
Ćwiczenie 5

Na podstawie fragmentu Księgi Koheleta sformułuj dwa argumenty potwierdzające słuszność tezy: Słowa A oto: wszystko to marność i pogoń za wiatrem są sentencją.

RI13oqGUVBja0
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 6
RE62KGU3UKJCM
Dokończ zdanie. Układ tekstu, w którym jego początek i koniec są podobne lub nawet identyczne, to kompozycja… Możliwe odpowiedzi: 1. otwarta., 2. zamknięta., 3. klamrowa., 4. szufladkowa.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 7

Wyjaśnij, jakie jest przesłanie przytoczonego fragmentu Księgi Koheleta.

R1IYRu4CYKY0J
(Uzupełnij).
R1bLW7YAo5FrJ
Ćwiczenie 8
Omów główne wątki zawarte w księdze Koheleta.
1
Ćwiczenie 8
RNSyYrOZjZFUn
Koh 1, 12–18 12 Ja, Kohelet, byłem królem nad Izraelem w Jeruzalem. 13 I skierowałem umysł swój ku temu, by zastanawiać się i badać, ile mądrości jest we wszystkim, co dzieje się pod niebem. To przykre zajęcie dał Bóg synom ludzkim, by się nim trudzili. 14 Widziałem wszelkie sprawy, jakie się dzieją pod słońcem. A oto: wszystko to marność i pogoń za wiatrem. 15 To, co krzywe, nie da się wyprostować, a czego nie ma, tego nie można liczyć. 16 Tak powiedziałem sobie w sercu: „Oto nagromadziłem i przysporzyłem mądrości więcej niż wszyscy, co władali przede mną na Jeruzalem”, a serce me doświadczyło wiele mądrości i wiedzy. 17 I postanowiłem sobie poznać mądrość i wiedzę, szaleństwo i głupotę. Poznałem, że również i to jest pogonią za wiatrem, 18 bo w wielkiej mądrości – wiele utrapienia, a kto przysparza wiedzy – przysparza i cierpień. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 9

Zacytuj werset (lub jego fragment), który wyjaśnia, na jakiej podstawie Kohelet doszedł do wniosku, że wszystko jest marnością.

R1aWahYz0o7aK
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 10

Własnymi słowami wyjaśnij sens wersetu 1, 18: bo w wielkiej mądrości – wiele utrapienia, a kto przysparza wiedzy – przysparza i cierpień.

RUYMhzvqntc03
(Uzupełnij).
RLL53K8FGXSJ6
Ćwiczenie 11
Wybierz odpowiedzi wskazujące na to, w czym Kohelet poszukiwał sensu życia. Możliwe odpowiedzi: 1. szczęście doczesne, 2. wiedza, 3. płacz, 4. tężyzna fizyczna, 5. wino, 6. majątek, 7. posiadanie potomstwa, 8. rozrywka, 9. rozkosz cielesna, 10. kontemplacja, 11. podróże
1
Ćwiczenie 12

Wyjaśnij, jaki wniosek wyciągnął Kohelet ze swoich doświadczeń i działań życiowych. Zaznacz stosowny fragment tekstu. Dopisz swój komentarz.

RBX2PUVKF61GE
Przytocz fragment wypowiedzi Koheleta, który wskazuje, jakie były wnioski wynikające z działań mędrca: 2.1 Powiedziałem sobie: „Nuże! Doświadczę radości i zażyję szczęścia!” Lecz i to jest marność. 2 O śmiechu powiedziałem: „Szaleństwo!”, a o radości: „Cóż to ona daje?” 3 Postanowiłem w sercu swoim krzepić ciało moje winem – choć rozum miał zostać moim mądrym przewodnikiem - i oddać się głupocie, aż zobaczę, co dla ludzi jest szczęściem, które gotują sobie pod niebem, dopóki trwają dni ich życia. […] 8 Nagromadziłem też sobie srebra i złota, i skarby królów i krain. Nabyłem śpiewaków i śpiewaczki oraz rozkosze synów ludzkich: kobiet wiele. […] 10 Niczego też, czego oczy moje pragnęły, nie odmówiłem im. Nie wzbraniałem sercu memu żadnej radości – bo serce moje miało radość z wszelkiego mego trudu; a to mi było zapłatą za wszelki mój trud. 11I przyjrzałem się wszystkim dziełom, jakich dokonały moje ręce, i trudowi, jaki sobie przy tym zadałem. A oto: wszystko to marność i pogoń za wiatrem! Z niczego nie ma pożytku pod słońcem.
R12f2L7gEZMcJ
Koh 2, 1‑11 1 Powiedziałem sobie: „Nuże! Doświadczę radości i zażyję szczęścia!” Lecz i to jest marność. 2 O śmiechu powiedziałem: „Szaleństwo!”, a o radości: „Cóż to ona daje?” 3 Postanowiłem w sercu swoim krzepić ciało moje winem – choć rozum miał zostać moim mądrym przewodnikiem - i oddać się głupocie, aż zobaczę, co dla ludzi jest szczęściem, które gotują sobie pod niebem, dopóki trwają dni ich życia. […] 8 Nagromadziłem też sobie srebra i złota, i skarby królów i krain. Nabyłem śpiewaków i śpiewaczki oraz rozkosze synów ludzkich: kobiet wiele. […] 10 Niczego też, czego oczy moje pragnęły, nie odmówiłem im. Nie wzbraniałem sercu memu żadnej radości – bo serce moje miało radość z wszelkiego mego trudu; a to mi było zapłatą za wszelki mój trud. 11 I przyjrzałem się wszystkim dziełom, jakich dokonały moje ręce, i trudowi, jaki sobie przy tym zadałem. A oto: wszystko to marność i pogoń za wiatrem! Z niczego nie ma pożytku pod słońcem. (Uzupełnij).
RfcqtcXTq3uCX
Komentarz: (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 13

Wypisz te fragmenty rozdziału 3, 1–13 (wersety lub ich części), które nadają Księdze Koheleta wydźwięk pesymistyczny/optymistyczny.

RbajAXfGzLiYh
Księga Koheleta to dzieło pesymistyczne: (Uzupełnij). Księga Koheleta to dzieło optymistyczne: (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 14

Wyjaśnij, jaką funkcję pełnią wielokrotnie użyte wykrzyknienia w przywołanym fragmencie Księgi Koheleta.

R1iC24C5ExVjL
(Uzupełnij).
1
Polecenie 1

Przedstaw w formie mapy myśli, jaką wizję świata i człowieka prezentuje Kohelet.

RAQWdHLFr7vrq
Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: KoheletElementy należące do kategorii KoheletNazwa kategorii: Elementy należące do kategorii Nazwa kategorii: A1Nazwa kategorii: A2Nazwa kategorii: A3Koniec elementów należących do kategorii Nazwa kategorii: BElementy należące do kategorii BNazwa kategorii: B1Nazwa kategorii: B2Koniec elementów należących do kategorii BKoniec elementów należących do kategorii Kohelet
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Polecenie 1

Opisz wizję świata i człowieka, jaką prezentuje Kohelet.

RSOQSvtqUOZrp
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 15
R113PEHXF6G5B
Z zestawu określeń wybierz te, które charakteryzują Koheleta. Możliwe odpowiedzi: 1. ateista, 2. doświadczony, 3. optymista, 4. arystokrata, 5. optymista, 6. flegmatyk, 7. beztroski, 8. powściągliwy, 9. wrażliwy, 10. apatyczny
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 16

Wpisz nazwy dwóch środków językowych charakterystycznych dla stylu biblijnego i każdy z nich zilustruj przykładem z tekstu.

R1BCAxZRg41W7
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 16

Podaj nazwy dwóch środków językowych charakterystycznych dla stylu biblijnego i każdy z nich zilustruj przykładem z tekstu.

R1ctmYfTibCzg
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 17

Odszukaj w rozdziałach: 9, 11 i 12 wersety, które podkreślają, że należy w doczesnym życiu dostrzegać to, co jest wartościowe i nadaje mu sens. Następnie własnymi słowami wyjaśnij przesłanie zawarte w wybranych przez ciebie fragmentach Księgi Koheleta.

RuCNFtOFh8jhl
Cytat: Nie mów: Jak się to dzieje, że dawne dni były lepsze niż obecne?. (Uzupełnij) (Uzupełnij) (Uzupełnij). Wyjaśnienie jego sensu: Nie należy przedkładać przeszłości nad teraźniejszość. (Uzupełnij) (Uzupełnij) (Uzupełnij).
Polecenie 2

Potraktuj słowa z jedenastego rozdziału Księgi Koheleta jako punkt wyjścia do twoich osobistych rozważań nad tym, co może być sensem ludzkiego życia. Sformułuj wypowiedź pisemną.

Koh 11, 4-6

4 Kto baczy na wiatr, nie będzie siał,
a kto ma chmury patrzy, nie będzie zbierał.
[...]
6 Rano siej swoje ziarno
i do wieczora nie pozwól spocząć swej ręce, 
bo nie wiesz, czy wzejdzie jedno czy drugie,
czy też są jednakowo dobre.

3 Źródło: Koh 11, 4-6, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, oprac. Zespół Biblistów Polskich z inicjatywy benedyktynów tynieckich, Poznań 1980, s. 744.
Polecenie 3

Zredaguj wypowiedź argumentacyjną, wykorzystując cytat jako temat: „bo w wielkiej mądrości – wiele utrapienia, a kto przysparza wiedzy – przysparza i cierpień”.

RO4QCNXME658X
(Uzupełnij).
Sens życiaJózef Maria Bocheński
Józef Maria Bocheński Sens życia

Jest w Starym Testamencie słynne zdanie: „hawel hawelim hakol Hawel” – w polskim (co prawda nie całkiem ścisłym) przekładzie: „marność nad marnościami i wszystko marność”. Wszystko, co człowiek może spotkać w życiu, do czego może dążyć i czego może używać, jest marne, nie warte zachodu, nie ma więc sensu. A więc i samo nasze życie nie ma sensu. […] Ten pogląd albo, powiedzmy ostrożniej, tę interpretację biblijnego zdania, chcę nazwać tutaj „hawelizmem”. Jest on w najróżniejszych kręgach kulturalnych bardzo rozpowszechniony. […] Toteż hawelizm wywierał w dziejach i wywiera ciągle jeszcze ogromny wpływ na ludzi. […] Ale powoli przyszedłem do przekonania, że hawelizm jest złowrogim głupstwem. Aby się o jego fałszywości przekonać, wystarczy je zanalizować. Ta analiza przybiera taką mniej więcej postać: Nie można wątpić, że niektórzy ludzie przeżywają niekiedy chwile, w których ich życie sensu nie ma […]. Tylko, że hawelizm twierdzi znacznie więcej, a mianowicie, mówi to samo o wszystkich ludziach i wszystkich chwilach ich życia. Można to sformułować tak: Życie żadnego człowieka nie ma w żadnej chwili sensu. A że życie człowieka ma dokładnie wtedy sens, kiedy albo istnieje cel, do którego on w tej chwili dąży, albo on tej chwili używa, wynika z powyższego twierdzenia także, że: Żaden człowiek w żadnej chwili ani nie dąży do jakiegoś celu, ani nie używa tej chwili. To ostatnie zdanie jest oczywiście fałszywe. Aby tego dowieść wystarczyłoby wykazać, że istnieje choćby jeden człowiek i jedna chwila, w której ten człowiek do czegoś dąży. W rzeczywistości pewne jest znacznie mocniejsze twierdzenie, a mianowicie, że znakomita większość ludzi dąży do czegoś w znakomitej większości chwil. Przeczyć temu może tylko ten, kto np. nigdy nie cierpiał na ból zębów, nie był głodny, nie pragnął na serio kobiety, ani nie wziął udziału w zawodach sportowych. Otóż życie normalnych ludzi jest pełne takich sytuacji. A skoro życie ma sens, gdy człowiek do czegoś dąży, wolno postawić twierdzenie, że: Życie większości ludzi ma sens w większości chwil. To znaczy, że hawelizm jest fałszem.

CART2 Źródło: Józef Maria Bocheński, Sens życia, [w:] Józef Maria Bocheński, Sens życia i inne eseje, Kraków 1993, s. 16–17.
1
Ćwiczenie 18

Zredaguj na podstawie fragmentu tekstu Bocheńskiego hasło hawelizm, które mogłoby się znaleźć w Słowniku języka polskiego.

RHz9dNNMhFciV
(Uzupełnij).
Dla zainteresowanych

Więcej materiałów na temat Księgi Koheleta znajdziesz na stronie https://zpe.gov.pl/

Tematy lekcji:
Kohelet na temat marności.
Marność świata doczesnego w utworach różnych twórców.