Katarzyna Bomba Romeo i Julia, czyli miłość mocna jak śmierć

C. S. Lewis znany z cyklu narnijskiego pisarz angielski, […] w książce Cztery miłości omawia, czym są: Przywiązanie, Caritas, Przyjaźń, Eros. Można je za cytowanym autorem scharakteryzować następująco:

Przywiązanie
Najpokorniejsza, najbardziej rozpowszechniona miłość […]. Istnieje ona między matką i dzieckiem, człowiekiem i psem. Między rodzeństwem. Nawet między psem i kotem. […]

Caritas

To działająca w człowieku Boska Miłość‑dar. Sprawia, że człowiek jest zdolny pokochać tych, którzy w naturalnym porządku rzeczy nie wzbudzają miłości: trędowatych, przestępców, wrogów, kretynów, ludzi ponurych, nadętych, kostycznych. […]

Przyjaźń
[…] Już starożytnym przyjaźń wydawała się najszczęśliwszą, najbardziej ludzką z miłości […]. Przyjaźń jest miłością równie wielką jak Eros. Gdyby nie Eros, nikt z nas nie zostałby poczęty, gdyby nie przywiązanie, nikt z nas nie zostałby odchowany, ale to przyjaźń wznosi człowieka do poziomu bogów czy aniołów. Przyjaźń rodzi się ze zwykłego koleżeństwa […].

Eros
Eros w mitologii greckiej był bowiem bogiem miłości. […] Był czczony jako jedna z głównych sił przyrody, utrzymująca ciągłość gatunku i zabezpieczająca zawartość wszechświata. […] Eros wywołuje stan nazywany powszechnie zakochaniem […]. Eros sprawia, że mężczyzna naprawdę pragnie, nie kobiety w ogóle, ale tej jednej jedynej. […] Bez Erosa żądza płciowa, jak każda żądza, jest faktem dotyczącym tylko nas samych. Z Erosem dotyczy raczej ukochanej istoty.

CART3 Źródło: Katarzyna Bomba, Romeo i Julia, czyli miłość mocna jak śmierć, Kraków 2002, s. 25–28.

Hafiz Pieśń

Nie żałuj, wietrze, ciągnij
od domu mojej miłości,
nie żałuj wieści od niej
biednemu zakochanemu.

Z wdzięczności za to, że podziw
budzisz w spragnionym sercu,
nie żałuj tchnienia zbliżenia
ptakowi świtu, o różo!

Patrzyłem w ciebie jak w księżyc,
gdy byłaś jeszcze w nowiu,
nie żałuj moim oczom
teraz, gdy jesteś w pełni.

Świat i wszystko, co na nim,
jest mały i krótkotrwały:
nie żałuj mi tego, co godne
poznania wśród tych marności.

Teraz, gdy źródłem słodyczy
jest rubin twój cudowny,
nie żałuj cukru papudze,
powiedz choć jedno słowo.

Na widnokręgi poeta
wyniesie chwałę twoją:
Nie żałuj mu zasobów
koniecznych w takiej podróży.

Jeżeli żądasz, bym ciebie
wspominał z miłością, powiem:
Nie żałuj srebra i złota
za cenę dobrego słowa.

Rozwieją się dymy smutku,
będzie pogoda, Hafizie,
nie żałuj powodzi oczu
na szlaku tej ciężkiej wędrówki.

CART4 Źródło: Pieśń, [w:] Pieśni miłosne Hafiza, tłum. Władysław Dulęba, Kraków 1973, s. 57–58.

Umberto Eco [czyt. Umberto Eko] Imię róży

Nagle dzieweczka zdała mi się jako czarna i piękna oblubienica, o której opowiada Pieśń nad Pieśniami. Ubrana była w znoszoną sukienkę z grubego sukna […], a na szyi naszyjnik z kolorowych i, mniemam, bardzo tanich kamyków. Ale głowa wznosiła się dumnie na białej szyi niby wieża z kości słoniowej, a jej oczy były jasne jak sadzawki w Hesebonie, nos był wieżą Libanu, warkocze jej głowy purpura. Tak, jej włosy zdały mi się niby trzoda kóz, zęby niby trzoda owiec, które wyszły z kąpieli wszystkie mające po dwojgu jagniąt, a niepłodnej nie masz między nimi. 'O jakżeś piękna, przyjaciółko moja, o jakżeś piękna! – szepnąłem – włosy twoje jak stada kóz, które zstąpiły z góry Galaad, jak wstęga karmazynowa wargi twoje, jak płatek jabłka granatowego tak jagody twoje, szyja twoja jak wieża Dawidowa, tysiąc tarcz wisi na niej'. I rozważałem, przerażony i porwany zachwyceniem, kimże była ta, która powstawała przede mną niby zorza, piękna jak księżyc, jaśniejąca jak słońce […].

CART5 Źródło: Umberto Eco [czyt. Umberto Eko], Imię róży, tłum. Adam Szymański, Warszawa 1987, s. 286.

Pieśń nad Pieśniami 8, 7

(7) Wody wielkie nie zdołają ugasić miłości,
nie zatopią jej rzeki.
Jeśliby kto oddał za miłość całe bogactwo swego domu,
pogardzą nim tylko.

CART6 Źródło: Pieśń nad Pieśniami , [w:] Biblia Tysiąclecia, Poznań 1983.

Zenon Ziółkowski Najtrudniejsze stronice Biblii

Co by się stało, gdyby do zbioru biblijnego nie została zaliczona Pieśń nad Pieśniami? Dla całych pokoleń uczonych w Piśmie Żydów – a i wielu chrześcijan – byłoby to ulgą. Interpretacja żadnej z ksiąg natchnionych nie sprawiała bowiem tyle kłopotu, co właśnie tej. Żadna też nie doczekała się tylu komentarzy, co ta właśnie. Uczeni żydowscy z I–II wieku […] odmawiali jej miejsca w kanonie biblijnym, nie liczyli się jednak w tym wypadku z tradycją. Napisana po hebrajsku, zawierała tyle dawnych terminów, że tłumacze aleksandryjscy, przekładający Stary Testament na język grecki […] mieli z nią wiele kłopotu. Niektórych słów prawie nie rozumieli. A jednak ją przetłumaczyli, ponieważ uważana była za świętą.

Talmud jerozolimski wprowadza nas w zaskakującą ocenę Pieśni nad Pieśniami. Podając treść dyskusji na jej temat, przytacza wypowiedź rabina Akiby, syna Józefa […]: „Nikt nigdy w Izraelu nie wątpił o Pieśni nad Pieśniami, że […] cały świat nie jest wart dnia, w którym Pieśń nad Pieśniami została dana Izraelowi. Wszystkie Pisma są w rzeczywistości święte, lecz Pieśń nad Pieśniami jest najświętsza”. […]

Pieśń nad Pieśniami ukazuje nierozerwalny związek mężczyzny i kobiety oraz ich wyłączną wierność. W czasach poligamii – która występowała nawet w Izraelu – było to ukazanie prawdy zawartej w stworzeniu człowieka.

CART9 Źródło: Zenon Ziółkowski, Najtrudniejsze stronice Biblii, Warszawa 1989, s. 104–106.

Elżbieta Adamiak Kobiety w Biblii. Stary Testament

Jeszcze większe zdziwienie może budzić drobiazgowa analiza tekstu, która wykazuje, że w Księdze mamy do czynienia nie tyle z równorzędnością kobiety i mężczyzny we wzajemnej miłości, ile z przewagą kobiety. To ona jest w poemacie główną postacią. Ze 117 wersetów znakomita większość – z wyjątkiem jedynie ośmiu! – wypowiadana jest przez nią, do niej lub o niej. O kobiecej dominacji świadczy też wielokrotne podkreślanie roli matki, przy jednoczesnym całkowitym milczeniu o ojcu […]. Nawet bracia głównej bohaterki określeni zostali jako „synowie matki mojej” (Pnp 1, 6). Analiza treści Pieśni nad pieśniami skłania niektórych komentatorów do opowiedzenia się za kobiecym autorstwem tej Księgi lub przynajmniej jej fragmentów. […]

Kobieta z Pieśni nad pieśniami w sposób wolny działa i wyraża swoje myśli i uczucia. Miłość przynosi radość i cierpienie. Jedno i drugie dzielą ze sobą kobieta i mężczyzna.

CART10 Źródło: Elżbieta Adamiak, Kobiety w Biblii. Stary Testament, Kraków 2006, s. 196–198.

Jacek Kowalski Pieśń nad pieśniami

Gdzie się skryłaś, przyjaciółko moja –
Twarz ukryłaś, młodą a promienną;
Kto mi teraz, przyjaciółko moja
Kielich poda i zatańczy ze mną –

Wieniec z Twej głowy pachnący mi daj,
Rozmarynowy, i tańcz mi, i graj –

Lilie polne, przyjaciółko moja,
Nieprzytomne przy Tobie i więdną –
Czemu, wonna przyjaciółko moja,
Nie chcesz tańczyć i ucztować ze mną –

Wieniec z Twej głowy pachnący mi rzuć
Rozmarynowy i tańcz mi i nuć.

Moja wina, przyjacielu mój,
Że zasnęłam, czekając na Ciebie;
Ale miejsce i kielich jest Twój,
Ty mnie kochasz, a ja czekam Ciebie;

Tańcz ze mną, tańcz ze mną, wybacz milczenie;
Podam Ci wino i podam Ci wieniec –

Czemu zwlekasz, przyjacielu mój?
Ciebie czekam w nocy migotliwej;
Lampa zgasła, przyjacielu mój –
Przyjdź i dolej do ognia oliwy –

Tańcz ze mną, tańcz ze mną, wybacz milczenie;
Podam Ci wino i podam Ci wieniec –

– Teraz witaj, przyjaciółko moja!
– Teraz witaj, przyjacielu mój!
– Góry tańczą, weselą się pola,
Więc zatańczmy na polach śród gór –

Tańczmy, ach tańczmy, śpiewajmy z radością –
Przed nami wieki zdumione miłością –
Tańczmy, ach tańczmy, śpiewajmy z radością –
Przed nami wieki zdumione miłością.

CART11 Źródło: dostępny w internecie: http://piosenka,jacek_kowalski,piesn_nad_piesniami.html [dostęp 18.10.2015].