R18fbb8DW6GDj
Obraz przedstawia nierealistyczny krajobraz pełen kikutów drzew i dziwnych, przypominających parasole konstrukcji. Szeroką równinę przemierza duży oddział konny wojska. Przy kikutach drzew znajdują się nagie postacie, ciągnące sznury. Widać leżące na ziemi ciała.

Symbole w Apokalipsie św. Jana

Pieter Brueghel Starszy, Triumf Śmierci, ok. 1562
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
1
Ćwiczenie 1

Wypisz skojarzenia (wyrażenia i zwroty) odnoszące się do słów: apokalipsa, apokaliptyczny.

R1ViNezrNHDZJ
Wykonaj ćwiczenie zgodnie z poleceniem.
Ćwiczenie 2
RzHquGyjgsEPu
Które znaczenie słowa „apokalipsa” wyeksponował św. Jan w pierwszym rozdziale swojego dzieła? Możliwe odpowiedzi: 1. odsłonięcie, 2. katastrofa, 3. ostrzeżenie, 4. wszystkie trzy odpowiedzi są poprawne
1
Ćwiczenie 3

Słowo „apokalipsa” jest też synonimem katastrofy. Podaj co najmniej cztery inne wyrazy bliskoznaczne do wyrazu „apokalipsa” w tym znaczeniu.

RyLZQ1PyCgB7v
Apokalipsa jako katastrofa (Uzupełnij).
Ważne!

Apokalipsie pojawili się m.in. czterej jeźdźcy. To jeden z najbardziej tajemniczych, ale też najsłynniejszych symboli biblijnych. Wciąż trwają spory o jego znaczenie. Według niektórych badaczy czterej jeźdźcy to: Wojna, Zaraza, Głód i Śmierć. Inni uważają, że pierwszy z nich jest Antychrystem, a jeszcze inni – że Jezusem.

R1RXLL0z6CoTz
Czterej jeźdźcy Apokalipsy
Źródło: Albrecht Dürer [czyt. djure], 1498, domena publiczna.
RPpCjTITF9vF5
Matthias Gerung Czterej jeźdźcy Apokalipsy  1530 - 1532 r. Miniatura zdobiąca Biblię Ottheinricha z pierwszej połowy XVI wieku
Źródło: Bayerische Staatsbibliothek, domena publiczna.
11
Ćwiczenie 4
RMFzqr0kiiVCI
Pierwszy jeździec. Znaczenie (Uzupełnij). Uzasadnienie (Uzupełnij). Drugi jeździec. Znaczenie (Uzupełnij). Uzasadnienie (Uzupełnij). Trzeci jeździec. Znaczenie (Uzupełnij). Uzasadnienie (Uzupełnij). Czwarty jeździec. Znaczenie (Uzupełnij). Uzasadnienie (Uzupełnij).
RRMJ2oJ2JFv3c
Ćwiczenie 5
Pierwszy jeździec: a. śmierć i zagłada, b. Chrystus, c. śmierć i głód, d. przemoc, wojna Drugi jeździec: a. śmierć i zagłada, b. Chrystus, c. śmierć i głód, d. przemoc, wojna Trzeci jeździec: a. śmierć i zagłada, b. Chrystus, c. śmierć i głód, d. przemoc, wojna Czwarty jeździec: a. śmierć i zagłada, b. Chrystus, c. śmierć i głód, d. przemoc, wojna
1
Ćwiczenie 6

W Apokalipsie jest mowa o Dniu gniewu. Wyjaśnij na podstawie biblijnego tekstu, o czyj gniew chodzi i o jakim dniu mowa, a następnie zacytuj werset zawierający odpowiedź na to pytanie.

RrWEW9SQf0mh6
Dzień gniewu: (Uzupełnij) Cytat: (Uzupełnij).
Ważne!

W szóstym rozdziale Apokalipsy mówi się o Wielkim Dniu Jego (tj. Boga) gniewu. W kulturze często pojawia się łacińskojęzyczna wersja tego wyrażenia: dies irae (dzień gniewu). Dzień gniewu symbolizuje dzień Sądu Ostatecznego.

Wizje zniszczenia świata przyczyniły się do tego, że słowo apokalipsa zaczęło funkcjonować nie jako synonim objawienia, lecz w znaczeniu: katastrofa, rozpad.

Apokalipsa św. Jana, rozdz. 20, w. 1‑15
Apokalipsa św. Jana, rozdz. 20, w. 1‑15

(1) Potem ujrzałem anioła, zstępującego z nieba, który miał klucz od Czeluści i wielki łańcuch w ręce. (2) I pochwycił Smoka, Węża starodawnego, którym jest diabeł i szatan, i związał go na tysiąc lat. (3) I wtrącił go do Czeluści, i zamknął, i pieczęć nad nim położył, by już nie zwodził narodów, aż tysiąc lat się dopełni. A potem ma być na krótki czas uwolniony. […] (7) A gdy się skończy tysiąc lat, z więzienia swego szatan zostanie zwolniony. (8) I wyjdzie, by omamić narody z czterech narożników ziemi […]. (9) Wyszli oni na powierzchnię ziemi i otoczyli obóz świętych i miasto umiłowane; a zstąpił ogień od Boga z nieba i pochłonął ich. (10) A diabła, który ich zwodzi, wrzucono do jeziora ognia i siarki, tam gdzie są Bestia i Fałszywy Prorok. I będą cierpieć katusze we dnie i w nocy na wieki wieków. […] (14) A Śmierć i Otchłań wrzucono do jeziora ognia. To jest śmierć druga – jezioro ognia. (15) Jeśli się ktoś nie znalazł zapisany w księdze życia, został wrzucony do jeziora ognia.

CART1 Źródło: Apokalipsa św. Jana, rozdz. 20, w. 1-15, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, oprac. zespół biblistów polskich z inicjatywy benedyktynów tynieckich, Poznań–Warszawa 1998, s. 1414.
1
Ćwiczenie 7

Napisz, pod jakimi postaciami został przedstawiony diabeł.

RM20jAWYQQaBf
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 8

Zastanów się i odpowiedz na pytanie, dlaczego diabła utożsamiano z wężem lub smokiem?

RE7yo33sneNAO
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 9

Odszukaj w tekście, kogo zaliczono do sił zła.

R1Un7AYG5rWuV
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 10

Odpowiedz na pytanie, czy kara dla diabła ma swój kres.

R1P94mVfbjGVM
(Uzupełnij).
Klucz do BibliiWilfrid J. Harrington
Wilfrid J. Harrington Klucz do Biblii

Centralna część Apokalipsy kończy się wizją nowego nieba i nowej ziemi, otoczenia nowego Jeruzalem. Dramat apokaliptyczny zbliża się do końca. Pierwszy świat stworzony przeminął, a wszelkie zło uległo zniweczeniu; nastaje teraz końcowa faza Bożego planu. Księga zamyka się wspaniałą wizją nowego Jeruzalem, niebiańskiego miasta, prawdziwego królestwa Bożego. […] Można by oczekiwać, że po promiennym opisie miasta […] nastąpi szczególnie frapujący opis jego świątyni (świątynia była chwałą niebiańskiego Jeruzalem). Zamiast tego […] dowiadujemy się, że nie ma w nim świątyni i że jest ona w ogóle zbyteczna: sam Bóg w nim zamieszkuje oraz Baranek […]. Wybrani będą tam oglądali oblicze Boga oraz Baranka i będą na wieki wieków królować.

CART2 Źródło: Wilfrid J. Harrington, Klucz do Biblii, tłum. Józef Marzęcki, Warszawa 1984, s. 558.
Apokalipsa św. Jana, rozdz. 21, w. 1‑27
Apokalipsa św. Jana, rozdz. 21, w. 1‑27

(1) I ujrzałem niebo nowe i ziemię nową, bo pierwsze niebo i pierwsza ziemia przeminęły, i morza już nie ma. (2) I Miasto Święte – Jeruzalem Nowe ujrzałem zstępujące z nieba od Boga, przystrojone jak oblubienica zdobna w klejnoty dla swego męża. […] (9) I przyszedł jeden z siedmiu aniołów, co trzymają siedem czasz pełnych siedmiu plag ostatecznych, i tak się do mnie odezwał: Chodź, ukażę ci Oblubienicę, Małżonkę Baranka. (10) I uniósł mnie w zachwyceniu na górę wielką i wyniosłą, i ukazał mi Miasto Święte – Jeruzalem, zstępujące z nieba od Boga, (11) mające chwałę Boga. Źródło jego światła podobne do kamienia drogocennego, jakby do jaspisu o przejrzystości kryształu: (12) Miało ono mur wielki a wysoki, miało dwanaście bram, a na bramach – dwunastu aniołów i wypisane imiona, które są imionami dwunastu pokoleń synów Izraela. (13) Od wschodu trzy bramy i od północy trzy bramy, i od południa trzy bramy, i od zachodu trzy bramy. (14) A mur Miasta ma dwanaście warstw fundamentu, a na nich dwanaście imion dwunastu Apostołów Baranka. (15) A ten, który mówił ze mną, miał złotą trzcinę jako miarę, by zmierzyć Miasto i jego bramy, i jego mur. (16) A Miasto układa się w czworobok i długość jego tak wielka jest, jak i szerokość. […] (18) A mur jego jest zbudowany z jaspisu, a Miasto – to czyste złoto do szkła czystego podobne. (19) A warstwy fundamentu pod murem Miasta zdobne są wszelakim drogim kamieniem. Warstwa pierwsza – jaspis, druga – szafir, trzecia – chalcedon, czwarta – szmaragd, (20) piąta – sardoniks, szósta – krwawnik, siódma – chryzolit, ósma – beryl, dziewiąta – topaz, dziesiąta – chryzopraz, jedenasta – hiacynt, dwunasta – ametyst. (21) A dwanaście bram to dwanaście pereł: każda z bram była z jednej perły. I rynek Miasta to czyste złoto jak szkło przeźroczyste. (22) A świątyni w nim nie dojrzałem: bo jego świątynią jest Pan, Bóg wszechmogący oraz Baranek. (23) I Miastu nie trzeba słońca ni księżyca, by mu świeciły, bo chwała Boga je oświetliła, a jego lampą – Baranek. (24) I w jego świetle będą chodziły narody, i wniosą do niego królowie ziemi swój przepych. (25) I za dnia bramy jego nie będą zamknięte: bo już nie będzie tam nocy. (26) I wniosą do niego przepych i skarby narodów. (27) A nic nieczystego do niego nie wejdzie ani ten, co popełnia ohydę i kłamstwo, lecz tylko zapisani w księdze życia Baranka.

CART3 Źródło: Apokalipsa św. Jana, rozdz. 21, w. 1-27, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, oprac. zespół biblistów polskich z inicjatywy benedyktynów tynieckich, Poznań–Warszawa 1998, s. 1415–1416.
1
Ćwiczenie 11

Wyjaśnij, dlaczego Nową Jerozolimę nazwano Oblubienicą.

R1LxFD1ScvhzN
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 12

Napisz, w jakim celu autor wymienia materiały, z których zbudowana będzie Nowa Jerozolima.

R1eMIxFNLZTq5
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 13

Wskaż, kto zamieszka w Nowej Jerozolimie.

RwijHqZILNaoR
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 14

Wyjaśnij, dlaczego w Nowej Jerozolimie nie zostanie zbudowana świątynia.

R1FTXNDmrtO2u
(Uzupełnij).
Polecenie 1

Napisz wypowiedź argumentacyjną na temat: 'Wizje końca świata w literaturze i sztuce różnych epok'. W pracy odwołuj się do:

  • wybranej lektury obowiązkowej,

  • wybranego tekstu kultury (obraz, film, utwór muzyczny).

Twoja praca powinna liczyć co najmniej 400 wyrazów.

RjfpGNWjWxQHy
(Uzupełnij).
Dla zainteresowanych

Więcej materiałów o Apokalipsie św. Jana  i nawiązaniach do znajdziesz na stronie https://zpe.gov.pl/

Tematy lekcji:

Koniec świata i początek świata. Apokalipsa św. Jana
Koniec świata!
Symbole w Apokalipsie św. Jana.
Motyw Sądu Ostatecznego w utworze Zbigniewa Herberta U wrót doliny i w biblijnym przekazie w Apokalipsie św. Jana.
Koniec świata dzieje się tu i teraz – literackie nawiązania do Apokalipsy świętego Jana w wierszu Czesława Miłosza Piosenka o końcu świata.
Czy film Czas Apokalipsy pokazuje uniwersalność prawd zawartych w prozie Conrada?
Apokalipsa dzisiaj. Analiza filmu Francisa Forda Coppoli Czas Apokalipsy.