R9YPSlb7KqgS0
Obraz przedstawia scenę rodzajową osadzoną w antycznej rzeczywistości. Na tarasie antycznej budowli znajduje się pięć osób, cztery z nich z uwagą przysłuchują się czytaniu eposu Homera. Po prawej stronie obrazu siedzi młody mężczyzna z wieńcem laurowym na głowie, ubrany w tunikę i himation, wierzchnie okrycie mężczyzn i kobiet w starożytnej Grecji, będące prostą sztuką materiału ułożoną w fałdy. Na kolanach trzyma rozwinięty zwój pergaminu. Patrzy na reakcję słuchaczy. W centralnej części obrazu widać trójkę młodych ludzi, którzy słuchają z uwagą. Kobieta w białej szacie wpółleży na marmurowej ławie, na głowie ma wianek z kwiatów. Przy jej lewym boku leży tamburyn i rozsypany bukiet czerwonych róż. Obok siedzi na podłodze młody mężczyzna w granatowej szacie, trzyma lewą ręką kobietę za jej prawą rękę, prawą położył na lirze. Na wprost pary leży na podłodze tarasu, na brzuchu młody mężczyzna w futrzanej tunice, przepasanej skórzanym pasem. On także wpatruje się z uwagą w czytającego. W lewym rogu obrazu stoi młoda kobieta w tunice i himationie. Na głowie ma wianek zrobiony z wielobarwnych kwiatów. W tle obrazu, za tarasem widoczne jest morze.

Bohaterowie mitologii greckiej jako archetypy ludzkich postaw i zachowań

Lawrence Alma‑Tadema [czytaj:lorenc alma tidima], Czytanie z Homera, 1885
Źródło: domena publiczna.

Mity odzwierciedlają światopogląd starożytnych Greków poszukujących odpowiedzi na podstawowe pytania: Jak powstał świat? Kim jest i jaki jest człowiek? Co lub kto decyduje o jego losie? Czym jest życie, a czym – śmierć? Jak to się dzieje, że słońce wschodzi i zachodzi, po wiośnie następuje lato, potem jesień i zima? Opowieści o bogach, herosach i ludziach za pomocą symboli próbowały na te pytania odpowiadać. Interpretowały zjawiska i procesy zachodzące w świecie, porządkowały wiedzę starożytnych o rzeczywistości.

Również dziś mity greckie inspirują do refleksji o naturze człowieka i porządku świata. Stanowią źródło archetypów i motywów, do których odwołują się pisarze i artyści. Są jednym z fundamentów kultury europejskiej.

Skąd bierze się podobieństwo postaci i zdarzeń, zauważane w mitologiach różnych kultur? Czy powtarzalność motywów, tematów i symboli wynika z archetypowych wyobrażeń tkwiących w świadomości zbiorowej, a więc wspólnych dla wszystkich ludzi?

Carl Gustaw Jung, twórca psychologii głębi, zauważył, że pewne typowe obrazy i związki są wspólne dla różnych kultur, a te same motywy, które występują w mitach, spotykamy także w fantazjach, snach i urojeniach współczesnego człowieka. Uznał, że dowodzi to istnienia archetypów. Opisywał je jako nieświadome praformy, stanowiące część struktury psyche. Te pierwotne wzorce, jak archetyp Herosa, archetyp Matki czy Starego Mędrca, przejawiają się w mitach. Emocje, które wywołują tzw. sytuacje graniczne, jak niebezpieczeństwo, śmierć czy narodziny, zostają przekształcone w opowiadania o fantastycznej treści, oparte na podobnych schematach i nasycone podobną symboliką.

Twoje cele
  • Omówisz kulturotworczą rolę cywilizacji starożytnej Grecji.

  • Omówisz znaczenie pojęć archetyp oraz topos.

  • Wyjaśnisz znaczenie pojęcia „mit”.

  • Utrwalisz znajomość związków frazeologicznych pochodzących z mitologii greckiej.

  • Dokonasz interpretacji wybranych mitów greckich.

  • Określisz, jakie archetypy są obecne w wybranych mitach.

  • Streścisz jeden z mitów.

  • Nazwiesz emocje kierujące wybranymi postaciami z mitów greckich.