R1GXK5SATNQ12
Zdjęcie przedstawia ruiny starożytnej budowli. Składa się z kolumn, które podtrzymują gzyms. W tle rosną drzewa.

Greckie i rzymskie szkoły filozoficzne

Hefajstejon, V w. p.n.e., Ateny, Grecja
Źródło: Pixabay, domena publiczna.

In initio repetitioin initio repetitioIn initio repetitio: To już wiesz

Wszyscy zetknęliście się pewnie nie raz z wyrażeniem „stoicki spokój”, czy z epitetem „cyniczny”. Znacie też prawdopodobnie znaczenie tych pojęć. Ale czy wiecie, że ich źródła sięgają głęboko w starożytność, do czasów, gdy filozofia była nie tylko dziedziną wiedzy, ale też sposobem na życie?

W starożytnej Grecji i Rzymie powstały szkoły filozoficzne, które proponowały konkretne odpowiedzi na pytania o sens istnienia, szczęście czy dobre życie.

W tym rozdziale przyjrzymy się trzem szkołom: stoickiej, epikurejskiej i cynickiej, aby lepiej zrozumieć ich założenia, cele oraz to, jak ich idee przetrwały do dziś w naszym języku i myśleniu.

Zanim to jednak nastąpi - wykonaj ćwiczenia.

R1D3UHADTTUP9
Ćwiczenie 1
Połącz nazwy szkół filozoficznych z odpowiednimi twierdzeniami. Należy ograniczać potrzeby materialne. Najwyższą cnotą jest życie zgodne z naturą Możliwe odpowiedzi: 1. Cynizm, 2. Epikureizm, 3. Septycyzm, 4. Stoicyzm Warunkiem szczęścia jest kierowanie się rozumiem i dążenie do cnoty. Należy ze spokojem przyjmować to, co otrzymujemy od losu Możliwe odpowiedzi: 1. Cynizm, 2. Epikureizm, 3. Septycyzm, 4. Stoicyzm Niczego nie można stwierdzić z całą pewnością Możliwe odpowiedzi: 1. Cynizm, 2. Epikureizm, 3. Septycyzm, 4. Stoicyzm Przyjemność prowadzi do szczęścia, które jest celem życia Możliwe odpowiedzi: 1. Cynizm, 2. Epikureizm, 3. Septycyzm, 4. Stoicyzm. W prawym dolnym rogu ćwiczenia umieszczony jest przycisk „Sprawdź”, służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania.
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
R3CT84QALSU1N
Ćwiczenie 2
Zaznacz poprawne wyrazy i grupy słów. Spośród trzech głównych wzorów osobowych ważnych w średniowieczu: władcy, rycerza i świętego tylko ten (tu wybierz: ostatni / pierwszy / drugi) miał pozastanowy charakter. Wyniesienie na ołtarze mogło być udziałem (tu wybierz: i bogatych, i biednych / wyłącznie duchownych / wyłącznie świeckich). Jedną z propagowanych w tej epoce dróg do świętości było (tu wybierz: życie w ascezie / udanie się do klasztoru / walka z poganami).
bg‑olive
Ciekawostka

Postawy wypracowane przez starożytnych filozofów dziś przeżywają swój renesans, w  różnych obszarach życia, w tym również w psychologii. Za przykład może posłużyć współczesna koncepcja stoicyzmu. W odróżnieniu od swojego starożytnego odpowiednika, kładzie ona większy nacisk na praktyczne aspekty życia. Ułatwia  akceptację rzeczy, których nie możemy zmienić, dostarcza narzędzi do radzenia sobie z wyzwaniami współczesnego świata, takimi jak presja społeczna, stres czy niepewność.

bg‑gold
Nauczysz się
  • definiować pojęcia: stoicyzm, epikureizm i cynizm

  • przytaczać główne założenia filozofii stoickiej, epikurejskiej i cynickiej

  • nazywać najważniejszych przedstawicieli ww.  szkół filozoficznych

  • oceniać, czy i w jaki sposób starożytne idee filozoficzne mogą być przydatne we współczesnym świecie

  • dostrzegać wartość różnych sposobów myślenia i rozwijać własne poglądy na temat szczęścia, wolności i sensu życia

Słownik łacińsko‑polski

in initio repetitio
in initio repetitio

na początek powtórzenie

Słownik pojęć

cynizm
cynizm
RT4A85ESCED63
Diogenes. Fragment obrazu Rafaela Santi „Szkoła Ateńska”, XVI w., Muzea Watykańskie
Źródło: wikimedia.org, domena publiczna.

szkoła filozoficzna założona w V w. p.n.e. przez Antystenes z Aten i kontynuowana przez Diogenesa z Synopy. Jej  zwolennicy odrzucali powszechnie obowiązujące normy i wartości, co stanowiło warunek dobrego życia.  

epikureizm
epikureizm
RBUEL6B9MMBML
Portret Epikura
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

starożytna szkoła filozoficzna założona przez Epikura w IV w. p.n.e.; jej głównym założeniem  było osiągnięcie szczęścia, które utożsamiano z doznawaniem przyjemności i brakiem cierpienia. Epikurejczycy kładli nacisk na umiar, rozsądek i unikanie skrajności w dążeniu do przyjemności.

stoicyzm
stoicyzm
R1DZG798UV1CP
Pomnik Zenona z Kition w Larnace, Cypr.
Źródło: (modyfikowane), dostępny w internecie: https://pixabay.com/photos/zeno-of-citium-philosopher-thinker-1725368/, domena publiczna.

starożytna szkoła filozoficzna, założona w IV w. p.n.e. przez Zenona z Kition, która zakładała, że szczęście i spokój ducha osiąga się poprzez życie w zgodzie z naturą i kierowanie się rozumem, opanowanie emocji i akceptację tego, co niezależne od nas.