RC3XBESH5MB2J
Obraz przedstawia wzgórze, na którym stoją dwaj mężczyźni w osiemnastowiecznych strojach, kapeluszach. Jeden z nich jest w pelerynie. Nieopodal nich widać korzenie na wpół wyrwanego, starego drzewa, chylącego się ku upadkowi. Jest noc. Mężczyźni obserwują zaćmienie księżyca.

Między sztuką a rodziną... - Nie‑Boska komedia Zygmunta Krasińskiego (Kopia)

Caspar David Friedrich, Dwaj mężczyźni kontemplujący księżyc, 1819–1920
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Zygmunt Krasiński stworzył największe swoje dzieło – Nie‑Boską komedię – mając zaledwie 21 lat. Pomimo młodego wieku pisarzowi udało się stworzyć utwór wyjątkowo dojrzały zarówno pod względem artystycznym, jak i ideowym. Poeta podjął w nim polemikę z mitami swojej epoki – fałszywej poetyczności i egzaltacji, wyidealizowanej romantycznej miłości, wybujałego indywidualizmu oraz ślepej wiary w postęp, który musi odbywać się kosztem gwałtownej (a niekiedy krwawej) rewolucji. W dramacie Krasińskiego nic nie kończy się dobrze. Losy bohaterów, a także losy świata, zostały tu naznaczone piętnem tragizmu.

Zanim Hrabia Henryk będzie mógł podjąć decyzję, jaką rolę przypisać sobie w rewolucji, najpierw musi zmierzyć się ze swoim życiem. Część pierwsza i druga dramatu Krasińskiego jest bowiem poświęcona sprawom osobistym bohatera, stanowi jedynie preludium tego, co ma nastąpić.

Zdzisław Libera Zygmunt Krasiński

Ów strateg rewolucji, sędzia historycznych grzechów szlachty feudalnej, nosi na sobie z woli poety piętno tragizmu. Tragiczny bowiem jest wódz, który zastanawia się nad tym, czy myśl jego prowadzi do prawdy, czy jest tylko złudzeniem.

1 Źródło: Zdzisław Libera, Zygmunt Krasiński, Warszawa 1986, s. 29.

Konflikt osobisty bohatera wynika z jednej strony z tego, że jest poetą i pociąga go ułuda świata kreacji, z drugiej zaś uwikłany jest w obowiązki społeczne, w tym konieczność założenia rodziny, powinności wobec żony, posiadanie potomstwa i troska o nie.

Zdzisław Libera Zygmunt Krasiński

Tragedią bohatera jest fałsz wewnętrzny, dwoistość tkwiąca u podstaw psychiki artysty, który głosi piękno, ale sam jest daleki od ideału. „Przez ciebie płynie strumień piękności, ale ty nie jesteś pięknością”.

2 Źródło: Zdzisław Libera, Zygmunt Krasiński, Warszawa 1986, s. 29.
Twoje cele
  • Dowiesz się, jakie były okoliczności powstania Nie‑Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego.

  • Zapoznasz się z pierwszą i drugą częścią dramatu, w których opisano relacje rodzinne Hrabiego Henryka.

  • Wyjaśnisz, czym jest dramat rodzinny.

  • Zdefiniujesz pojęcie maksymalizmu estetycznego.

  • Na przykładzie postawy Męża określisz rolę poezji w życiu twórców romantycznych.