Ćwiczenia
Tekst do ćwiczeń
W WeronieI
Nad Kapuletich i Montekich domem,
Spłukane deszczem, poruszone gromem,
Łagodne oko błękitu;II
Patrzy na gruzy nieprzyjaznych grodów,
Na rozwalone bramy do ogrodów –
I gwiazdę zrzuca ze szczytu;III
Cyprysy mówią, że to dla Julietty,
Że dla Romea – ta łza znad planety
Spada... i groby przecieka;IV
A ludzie mówią, i mówią uczenie,
Że to nie łzy są, ale że kamienie,
I – że nikt na nie... nie czeka!Źródło: Cyprian Kamil Norwid, W Weronie, [w:] tegoż, Vade-mecum, oprac. Józef Franciszek Fert, Wrocław 2003, s. 24–25.
Scharakteryzuj podmiot liryczny wiersza W Weronie. W tym celu stwórz mapę myśli, w obrębie której zgromadzisz jak najwięcej potrzebnego słownictwa.
Wypisz przykłady oraz określ funkcję środków stylistycznych zastosowanych w wierszu W Weronie.
Zapisz wersy świadczące o tym, że tragiczna miłość Romea i Julii budzi współczucie natury i te, które wskazują, że los kochanków jest obojętny ludziom.
Zapoznaj się z fragmentem tekstu Aliny Kowalczykowej, a następnie rozstrzygnij, czy forma wiersza W Weronie pozwala poecie ukazać ścierające się światopoglądy.
WstępNorwid osadzał poezję w świecie kultury i cywilizacji; w świecie moralności, którą miała kształtować; w świecie tradycji, które miała podejmując ożywiać […]. Pozostało z romantyzmu u Norwida zaufanie do dramatycznych form poetyckich. Uznawał dialogową formę wiersza, wewnętrznie udramatyzowany miał być nawet monolog, bo tylko ścieranie się poglądów prowadzi ku prawdzie.
Źródło: Alina Kowalczykowa, Wstęp, [w:] tejże, Idee programowe romantyków polskich. Antologia, Wrocław 1991, s. 67–68.
Zapoznaj się z fragmentem ballady Romantyczność Adama Mickiewicza, a następnie w jego kontekście zinterpretuj metaforę „gwiazdy zrzucanej ze szczytu”, odnosząc ją do dwóch przeciwstawnych światopoglądów – romantycznego i racjonalistycznego.
RomantycznośćDziewczyna czuje, – odpowiadam skromnie –
A gawiedź wierzy głęboko;
Czucie i wiara silniej mówi do mnie
Niż mędrca szkiełko i oko.Martwe znasz prawdy, nieznane dla ludu,
Widzisz świat w proszku, w każdej gwiazd iskierce.
Nie znasz prawd żywych, nie obaczysz cudu!
Miej serce i patrzaj w serce!Źródło: Adam Mickiewicz, Romantyczność, [w:] tegoż, Ballady i romanse, Poznań 2012, s. 7.
Zapoznaj się z fragmentem tekstu Andrzeja Szpocińskiego, a następnie wyjaśnij, dlaczego Werona w wierszu Norwida jest miejscem pamięci
o miłości Romea i Julii.
Miejsca pamięci (lieux de mémoire)„Miejsca pamięci” funkcjonować mogą tylko w takich kulturach, w których respektowane są przekonania o tym, że pewne przedmioty […] „mają nam coś do powiedzenia” o przeszłości. To samo można ująć jeszcze inaczej: nabieranie przez pewne przedmioty statusu „miejsc pamięci” sprawia, że w obszarze danej kultury zaczyna funkcjonować reguła orzekająca o tym, iż przeszłość dana jest nam nie tylko w relacjach bezpośrednich świadków zdarzeń, lecz także pośrednio – poprzez znaki i symbole.
Źródło: Andrzej Szpociński, Miejsca pamięci (lieux de mémoire), „Teksty Drugie” 2008, nr 4, s. 14.
Na podstawie utworów Cypriana Norwida (W Weronie i Tęcza) porównaj dwa obrazy Werony, miasta tragicznych kochanków.
TęczaA ludzie?... ludzi legenda jest inną;
Tę – w ziemi laurów, za Werony bramą,
Słyszałem – ówdzie stała się już gminną,
Gdy indziej Szekspir swą rozniósł ją dramą,
I każdy dzisiaj wie – ze słów poety,
Kto Montekowie są, kto Kapulety...
Zamków dwóch gruzy powyłamywanych
Po obu stronach sterczały przede mną,
Jako jędz dwojga kły nieprzejednanych;
W powietrzu ciężko było – w górze ciemno;
Burzy, zdawało się, że spadnie nawał
Kląć pychę rodów i waśni domowe,
A piorun, wyznam, że mi nie dostawał,
I obracałem ku niebiosom głowę,
Wietrząc siarczanych tchnień żółtawe światło,
Co dwóm ruinom tym służyło za tło.Lecz w chwili właśnie, gdy już, już mniemałem,
Że burza wielkim uderzy nawałem,
Góry – że echa gromowe rozjęczą,
Ironii jakaś siła niezgadniona
Zamków dwóch szczyty… uwieńczyła – Tęczą!
A jam pomyślił: tu – kłamie i ona!...Czyż łatwiej, łatwiej, planetę zwaśnioną
Zeswoić z Tęczą Twórcy rozjaśnioną,
Lub upiąć w niebie gwiazdy nowej klamrą,
Niż serca ludzi – wpierw, nim ludzie zamrą?!Źródło: Tęcza, [w:] Cyplian Kamil Norwid, Pisma wybrane, t. 1, oprac. Juliusz Wiktor Gomulicki, Warszawa 1968.