Zdjęcie przedstawia dolną część konstrukcji wieży Eiffla. Pod szerokim lukiem między podstawami wieży przebiega ulica, którą spacerują setki ludzi.
Zdjęcie przedstawia dolną część konstrukcji wieży Eiffla. Pod szerokim lukiem między podstawami wieży przebiega ulica, którą spacerują setki ludzi.
Społeczeństwa i socjalizacja
Źródło: Pixabay, domena publiczna.
To co już powinieneś wiedzieć a być może nie pamiętasz
bg‑gray2
Zamieszczone poniżej ćwiczenia i informacje pozwolą Ci przypomnieć sobie wiadomości i umiejętności, które powinieneś posiadać po ukończeniu szkoły podstawowej.
R1U6X3J8CNNJ1
Ilustracja przedstawia żółty znak zapytania. Znak posiada oczy, których wzrok skierowany jest ku górze.
Najsłynniejszym powiedzeniem Sokratesa było „Wiem, że nic nie wiem”. Filozof autentycznie w to wierzył. Uważał, że uświadomienie sobie własnej niewiedzy jest pierwszym krokiem do poznania prawdy.
Źródło: domena publiczna.
bg‑gray2
Obserwując życie codzienne i nasze relacje z innymi ludźmi, zauważamy, że rzadko funkcjonujemy indywidualnie. Nieustannie budujemy więzi społeczne z ludźmi, wchodzimy z nimi w relacje i tworzymy grupy społeczne; niektóre powstają z naszej inicjatywy, inne niezależnie od naszej woli. Dzięki uczestniczeniu w nich zaspokajamy nasze różne potrzeby i nabywamy rozmaitych umiejętności. Taka grupą jest grupa rówieśnicza. Ma ona wyraźną własną kulturę, symbole, sankcje i rytuały. Każdy nowy członek musi je poznać i przyjąć w procesie socjalizacji. Ci zaś, którzy nie dostosują się do norm grupy, mogą być z niej wykluczeni.
Paweł Starosta, Maciej FrykowskiKapitał społeczny i jego użytkownicy
Wzajemne zaufanie w sposób oczywisty jest zarówno warunkiem, jak i efektem grupowej współpracy. Jest ono metaforycznie określane jako ułatwiający je katalizator, a sieci wzajemnego zaufania tworzą emocjonalną podstawę dla osiągnięcia wspólnego sukcesu. W efekcie przyczynia się do umocnienia tzw. team spirit, czyli morale grupy.
CART1 Źródło: Maciej Frykowski, Paweł Starosta, Kapitał społeczny i jego użytkownicy, „Przegląd Socjologiczny” 2008, nr 1, s. 31–62.
Polecenie 1
R16Ik3qTPoXXN
Scharakteryzuj znaną ci grupę rówieśniczą, pokazując jej zróżnicowanie w zakresie takich cech społecznych jednostek należących do niej, jak: płeć, wiek, wykształcenie, sytuacja ekonomiczna rodzin pochodzenia, sposób spędzania czasu wolnego. (Uzupełnij).
R1LMesmWi8T7R
Młodzież szkolna, chłopcy i dziewczynki, z torbami szkolnymi, na wspólnym zdjęciu.
Dziewczynki stoją w środku. Jedna z nich jest bardzo jasnej karnacji, uśmiechnięta, ma spięte włosy.
Ubrana w granatową , rozpiętą koszulę, białą koszulkę, jeansy, na prawym ramieniu plecak. Stojąca obok niej koleżanka ma ciemniejszą karnację, jest uśmiechnięta, ma rozpiętą koszulę w kratę, białą koszulkę, ciemne spodnie, na lewym ramieniu założony plecak.
Po lewej i prawej stronie dziewczyn stoją chłopcy. Jeden z nich ma jasną karnację, jest uśmiechnięty, ma rozpiętą granatową koszulę i widoczną białą bluzkę, niebieskie jeansy, na prawym ramieniu plecak i widoczna na nadgarstku bransoletka. Drugi chłopiec ma ciemną karnację, jest uśmiechnięty, z krótką fryzurą, ubrany w kolorową koszulę w kratę, białą koszulkę, przez prawe ramię przewieszona torba szkolna, na której jest położona lewa dłoń, ma granatowe jeansy.
Młodzież szkolna
Źródło: www.audio-luci-store.it, licencja: CC BY-SA 2.0.
Polecenie 2
R11hL44rYG5qE
Scharakteryzuj grupę przyjaciół, do której należysz w kategoriach typologii grup społecznych. (Uzupełnij).
Ćwiczenie 1
Rozstrzygnij, czy przedstawione na ilustracji grupy mają charakter:
pierwotny czy wtórny
otwarty czy zamknięty,
formalny czy nieformalny
R12QzXryK5wki
grupy społeczne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Schemat, który przedstawia grupy społeczne takie jak:
znajomi, którzy spotykają się po zajęciach lekcyjnych,
szkolna drużyna sportowa,
zespół klasowy,
rodzina.
Ilustracja, która przedstawia grupę wspólnych znajomych jest zatytułowana:
jak fajnie spotkać się po lekcjach!
grupa pięcioosobowa - trzy dziewczynki i dwóch chłopców.
Ilustracja, która przedstawia szkolną drużynę sportową jest zatytułowana:
Sukces! Moja drużyna wygrała turniej!
pięcioosobowa drużyna, dwóch chłopców i trzy dziewczynki,
jednakowe koszulki tylko z innym numerem,
zawodnik z numerem 1 na koszulce trzyma w ręku puchar.
Ilustracja, która przedstawia zespół klasowy jest zatytułowana:
Wiedza o społeczeństwie - moja ulubiona lekcja!
zajęcia w klasie szkolnej,
w ławkach siedzą uśmiechnięci uczniowie, którzy z zainteresowaniem słuchają wykładu nauczycielki.
Ilustracja, która przedstawia rodzinę i jest zatytułowana:
To ja i moja rodzina!
pięcioosobowa rodzina, która składa się z rodziców i trójki dzieci: chłopca, dziewczynki i niemowlaka, który trzymany jest na rękach mamy.
RADyFDftkEU1B
(Uzupełnij).
Przypomnij sobie informacje związane z klasyfikacją grup społecznych.
grupa koleżeńska - nieformalna, drużyna sportowa - wtórna, rodzina - grupa pierwotna, zespół klasowy - otwarta.
Zastanów się, czy rodzina jest grupą pierwotną czy wtórną?
RzebZxKabd5XR
(Uzupełnij).
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Odpowiedź: Rodzina jest grupą pierwotną.
R1F7euEl2UKVY
Ćwiczenie 2
Wskaż grupy, które nie są grupami pierwotnymi. Możliwe odpowiedzi: 1. drużyna ligowa piłki nożnej, 2. partia polityczna, 3. dziecięca grupa zabawowa, 4. rodzina
R1JdAEJG4VQt5
Zdjęcie przedstawia widok hali sportowej. Na trybunach znajdują się nieliczne grupy widzów. Nad podłogą hali zawieszony jest zestaw ekranów.
To, że przynależność do grupy daje jednostce poczucie wspólnoty, nie znaczy jeszcze, że grupa jest grupie równa. Wielkie grupy sprzedażowe kreują mocne poczucie wspólnoty wśród swoich członków (podobnie jak sekty religijne) – ale tylko w celu zwiększenia sprzedaży. Brak rozpoznania charakteru zadań grupy i zagubienie w roli czasami prowadzi do tego, że grupa sprzedażowa albo sekta zastępuje jednostce rodzinę.
Źródło: Jeff Kern, licencja: CC BY 2.0.
bg‑gray2
Rodzice są pierwszymi opiekunami zaspokajającymi biologiczne, psychiczne i społeczne potrzeby dziecka. Są też pierwszymi wychowawcami przygotowującymi dziecko do samodzielnego życia w społeczeństwie. Skuteczność i jakość tego procesu zależy w dużej mierze od tego, jaką „politykę wychowania” stosują rodzice.
RWnkqc79lR3HD
Ćwiczenie 3
Zadanie interaktywne polega na przyporządkowaniu podanego słownictwa do odpowiednich kategorii.
Zadanie interaktywne polega na przyporządkowaniu podanego słownictwa do odpowiednich kategorii.
Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 4
RhURzujAlcqFY
(Uzupełnij).
Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.
Zastanów się, jakie korzyści dla rodziny wynikają z obecności dziadków.
Instytucja babci i dziadka jest dziś potrzebna, ponieważ zapracowani rodzice mają znacznie mniej czasu dla swoich dzieci. W tej sytuacji to dziadkowie przejmują opiekę nad dziećmi. Dzisiejsze życie jest stresujące, a to oznacza, że rodzice często nie mają tyle cierpliwości, co dziadkowie. Dziadkowie służą też dzieciom radą i pomocą, ponieważ są bardzo mądrzy przez wzgląd na wiek i zdobyte doświadczenia.
Ćwiczenie 4
R967zuPMfz8yV
(Uzupełnij).
Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.
Zastanów się, jakie korzyści dla rodziny wynikają z obecności dziadków.
Instytucja babci i dziadka jest dziś potrzebna, ponieważ zapracowani rodzice mają znacznie mniej czasu dla swoich dzieci. W tej sytuacji to dziadkowie przejmują opiekę nad dziećmi. Dzisiejsze życie jest stresujące, a to oznacza, że rodzice często nie mają tyle cierpliwości, co dziadkowie. Dziadkowie służą też dzieciom radą i pomocą, ponieważ są bardzo mądrzy przez wzgląd na wiek i zdobyte doświadczenia.
Odpowiedzi osób, które na pytanie, czy zawdzięczają coś swoim dziadkom, odpowiedziały twierdząco lub „trudno powiedzieć” (N=796)
Rola babć i dziadków w rodzinie.
RMTGC4tREWXfX
Źródło: Learnetic S.A., 8.05.2022, licencja: CC BY 4.0.
CART2 Źródło: dostępny w internecie: https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2012/K_008_12.PDF.
Wykres słupkowy: Co zawdzięcza Pan(i) swojej babci lub dziadkowi?
opiekę i wychowanie: 65%;
poczucie, że jestem kochany(a): 64%;
znajomość dziejów rodziny: 57%;
zasady moralne: 57%;
wiarę religijną: 54%;
takie cechy charakteru, jak: obowiązkowość, pracowitość, samodyscyplina, silna wola: 48%;
praktyczne umiejętności, np. związane z prowadzeniem domu, opieką nad członkami rodziny, majsterkowaniem, prowadzeniem gospodarstwa rolnego, uprawianiem rzemiosła: 44%;
znajomość niektórych wydarzeń historycznych: 43%;
miłość do ojczyzny: 38%;
zainteresowania, hobby, np. zamiłowanie do nauki, muzyki, malarstwa, literatury, wędrówek, sportu, wędkowania, gry w szachy: 25%;
mieszkanie: 10%;
spadek: 6%;
coś innego: 2%;
trudno powiedzieć: 4%.
Procenty nie sumują się do 100, ponieważ badani mogli wskazać dowolną liczbę odpowiedzi.
bg‑gray2
Rodzina jest podstawowym środowiskiem, w którym kształtuje się system wartości dzieci i młodzieży. W rozumieniu psychologicznym wartości to potrzeby i pragnienia służące egzystencji. W ujęciu kulturowym wartości stanowią powszechnie obecne i funkcjonujące jakości o charakterze realnym lub symbolicznym. W znaczeniu społecznym wartości to właściwości o szczególnie dużym znaczeniu dla społeczeństwa, którego częścią jest rodzina.
R3993M6iVT4YV
Ćwiczenie 5
Zadanie interaktywne polega na dobraniu do sformułowań z kolumny lewej ich objaśnień z kolumny prawej.
Zadanie interaktywne polega na dobraniu do sformułowań z kolumny lewej ich objaśnień z kolumny prawej.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
bg‑olive
Jeżeli nie pamiętasz na czym polegają poszczególne funkcje rodziny zapoznaj się z informacjami zamieszczonymi na zmieszczonej poniżej ilustracji interaktywnej.
RL307x0evUcLn
Ilustracja przedstawia trzy leżące osoby. Na środku leży niemowlę w pieluszce. Po jego lewej stronie leży uśmiechnięty mężczyzna odwrócony twarzą do dziecka. Po prawie stronie dziecka leży kobieta, która jest także uśmiechnięta i odwrócona do niego twarzą.
Opis punktów znajdujących się na ilustracji:
1. Funkcja prokreacyjna
Konsekwencją współżycia seksualnego małżonków są narodziny dziecka (dzieci). Dzięki prokreacji podtrzymywana jest ciągłość zbiorowości ludzkiej. W społeczeństwach współczesnych rozdziela się funkcję seksualną od prokreacyjnej. Na wcześniejszych historycznie etapach rozwoju rodziny funkcje seksualna i prokreacyjna stanowiły jedność. W rezultacie liczba dzieci w rodzinie warunkowana była przede wszystkim biologicznie: wiekiem małżonków i ich płodnością. Obecnie, w dobie tzw. planowania rodziny i świadomego macierzyństwa, to małżonkowie decydują o liczbie dzieci i czasie ich przyjścia na świat.
2. Funkcja prokreacyjna
Konsekwencją współżycia seksualnego małżonków są narodziny dziecka (dzieci). Dzięki prokreacji podtrzymywana jest ciągłość zbiorowości ludzkiej. W społeczeństwach współczesnych rozdziela się funkcję seksualną od prokreacyjnej. Na wcześniejszych historycznie etapach rozwoju rodziny funkcje seksualna i prokreacyjna stanowiły jedność. W rezultacie liczba dzieci w rodzinie warunkowana była przede wszystkim biologicznie: wiekiem małżonków i ich płodnością. Obecnie, w dobie tzw. planowania rodziny i świadomego macierzyństwa, to małżonkowie decydują o liczbie dzieci i czasie ich przyjścia na świat.
3. Funkcja socjalizacyjna
Od urodzin dziecka rozpoczyna się proces jego socjalizacji, który realizowany jest przede wszystkim przez rodziców i innych członków najbliższej rodziny (dziadków, ciotki, wujów czy starsze rodzeństwo). Ten rodzinny aspekt procesu socjalizacji jest konieczny, by niemowlę (a później dziecko) zdobyło cechy społeczne i niezbędne umiejętności. Są one nieodzowne, gdyż umożliwiają samodzielne zaspokojenie podstawowych potrzeb oraz wchodzenie do innych grup społecznych.
4. Funkcja opiekuńczo‑zabezpieczająca
Przyjście na świat dziecka (dzieci) związane jest z koniecznością zapewnienia im opieki, bowiem nie są one w stanie samodzielnie zaspokajać swych potrzeb. Jednak również inni członkowie rodziny – z powodu choroby czy zaawansowanego wieku – muszą korzystać z pomocy, jaką pozostali członkowie rodziny świadczą w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb. Na świadczeniu takiej pomocy polega właśnie funkcja opiekuńcza (lub opiekuńczo‑zabezpieczająca). Jest ona ściśle związana z funkcją ekonomiczną – w takim zakresie, w jakim wszystkie prace usługowe wykonywane w rodzinie (np. przygotowywanie posiłków), składające się na część funkcji ekonomicznej, są niezbędne przy opiece i zabezpieczeniu jej najsłabszych członków.
5. Funkcja ekonomiczna
Rodzina, niezależnie od liczby członków, musi mieć ekonomiczne podstawy egzystencji. Tworzy je dzięki aktywności ekonomicznej rodziców lub/i posiadanym kapitałom. Najczęściej jest to praca zarobkowa jednego lub – co współcześnie występuje znacznie częściej – obojga rodziców. Ponadto rodzice mogą prowadzić działalność ekonomiczną na własną rękę. W zakres funkcji ekonomicznej wchodzą również pozyskiwanie, utrzymywanie i korzystanie z dóbr trwałych (mieszkania i jego wyposażenia, samochodu etc.) oraz dóbr kapitałowych (akcji, obligacji, oszczędności). W zakresie funkcji ekonomicznej wykonywane są różne czynności usługowe: aprowizacja, przygotowywanie posiłków, utrzymywanie czystości, dbałość o sprzęt i dobra indywidualne członków rodziny.
6. Funkcja ekspresyjno‑emocjonalna
Grupa rodzinna jest związana silną więzią emocjonalną. Relacje tego typu występują między małżonkami, rodzicami i dziećmi czy między kolejnymi pokoleniami (dziadkami i wnukami oraz innymi krewnymi). Rodzina zaspokaja potrzebę miłości małżonków i dzieci. Dostarcza w ten sposób emocjonalną gratyfikację swym członkom. Ponadto grupa rodzinna każdemu członkowi umożliwia ekspresję własnych emocji: miłości, przywiązania, zaufania, ale też gniewu, lęków, obaw związanych z uczestnictwem w życiu społecznym, począwszy od szkoły, pracy, a skończywszy na uczestnictwie w innych grupach społecznych, w których ekspresja emocji uważana jest za niestosowną i może być negatywnie oceniana. Tę funkcję rodziny określa się jako emocjonalno‑ekspresyjną lub emocjonalną.
Ilustracja przedstawia trzy leżące osoby. Na środku leży niemowlę w pieluszce. Po jego lewej stronie leży uśmiechnięty mężczyzna odwrócony twarzą do dziecka. Po prawie stronie dziecka leży kobieta, która jest także uśmiechnięta i odwrócona do niego twarzą.
Opis punktów znajdujących się na ilustracji:
1. Funkcja prokreacyjna
Konsekwencją współżycia seksualnego małżonków są narodziny dziecka (dzieci). Dzięki prokreacji podtrzymywana jest ciągłość zbiorowości ludzkiej. W społeczeństwach współczesnych rozdziela się funkcję seksualną od prokreacyjnej. Na wcześniejszych historycznie etapach rozwoju rodziny funkcje seksualna i prokreacyjna stanowiły jedność. W rezultacie liczba dzieci w rodzinie warunkowana była przede wszystkim biologicznie: wiekiem małżonków i ich płodnością. Obecnie, w dobie tzw. planowania rodziny i świadomego macierzyństwa, to małżonkowie decydują o liczbie dzieci i czasie ich przyjścia na świat.
2. Funkcja prokreacyjna
Konsekwencją współżycia seksualnego małżonków są narodziny dziecka (dzieci). Dzięki prokreacji podtrzymywana jest ciągłość zbiorowości ludzkiej. W społeczeństwach współczesnych rozdziela się funkcję seksualną od prokreacyjnej. Na wcześniejszych historycznie etapach rozwoju rodziny funkcje seksualna i prokreacyjna stanowiły jedność. W rezultacie liczba dzieci w rodzinie warunkowana była przede wszystkim biologicznie: wiekiem małżonków i ich płodnością. Obecnie, w dobie tzw. planowania rodziny i świadomego macierzyństwa, to małżonkowie decydują o liczbie dzieci i czasie ich przyjścia na świat.
3. Funkcja socjalizacyjna
Od urodzin dziecka rozpoczyna się proces jego socjalizacji, który realizowany jest przede wszystkim przez rodziców i innych członków najbliższej rodziny (dziadków, ciotki, wujów czy starsze rodzeństwo). Ten rodzinny aspekt procesu socjalizacji jest konieczny, by niemowlę (a później dziecko) zdobyło cechy społeczne i niezbędne umiejętności. Są one nieodzowne, gdyż umożliwiają samodzielne zaspokojenie podstawowych potrzeb oraz wchodzenie do innych grup społecznych.
4. Funkcja opiekuńczo‑zabezpieczająca
Przyjście na świat dziecka (dzieci) związane jest z koniecznością zapewnienia im opieki, bowiem nie są one w stanie samodzielnie zaspokajać swych potrzeb. Jednak również inni członkowie rodziny – z powodu choroby czy zaawansowanego wieku – muszą korzystać z pomocy, jaką pozostali członkowie rodziny świadczą w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb. Na świadczeniu takiej pomocy polega właśnie funkcja opiekuńcza (lub opiekuńczo‑zabezpieczająca). Jest ona ściśle związana z funkcją ekonomiczną – w takim zakresie, w jakim wszystkie prace usługowe wykonywane w rodzinie (np. przygotowywanie posiłków), składające się na część funkcji ekonomicznej, są niezbędne przy opiece i zabezpieczeniu jej najsłabszych członków.
5. Funkcja ekonomiczna
Rodzina, niezależnie od liczby członków, musi mieć ekonomiczne podstawy egzystencji. Tworzy je dzięki aktywności ekonomicznej rodziców lub/i posiadanym kapitałom. Najczęściej jest to praca zarobkowa jednego lub – co współcześnie występuje znacznie częściej – obojga rodziców. Ponadto rodzice mogą prowadzić działalność ekonomiczną na własną rękę. W zakres funkcji ekonomicznej wchodzą również pozyskiwanie, utrzymywanie i korzystanie z dóbr trwałych (mieszkania i jego wyposażenia, samochodu etc.) oraz dóbr kapitałowych (akcji, obligacji, oszczędności). W zakresie funkcji ekonomicznej wykonywane są różne czynności usługowe: aprowizacja, przygotowywanie posiłków, utrzymywanie czystości, dbałość o sprzęt i dobra indywidualne członków rodziny.
6. Funkcja ekspresyjno‑emocjonalna
Grupa rodzinna jest związana silną więzią emocjonalną. Relacje tego typu występują między małżonkami, rodzicami i dziećmi czy między kolejnymi pokoleniami (dziadkami i wnukami oraz innymi krewnymi). Rodzina zaspokaja potrzebę miłości małżonków i dzieci. Dostarcza w ten sposób emocjonalną gratyfikację swym członkom. Ponadto grupa rodzinna każdemu członkowi umożliwia ekspresję własnych emocji: miłości, przywiązania, zaufania, ale też gniewu, lęków, obaw związanych z uczestnictwem w życiu społecznym, począwszy od szkoły, pracy, a skończywszy na uczestnictwie w innych grupach społecznych, w których ekspresja emocji uważana jest za niestosowną i może być negatywnie oceniana. Tę funkcję rodziny określa się jako emocjonalno‑ekspresyjną lub emocjonalną.
Funkcje rodziny
Źródło: Stephanie Pratt, domena publiczna.
bg‑gray2
Pod pojęciem władzy rodzicielskiej rozumiemy całokształt praw i obowiązków, jakie mają rodzice względem swoich małoletnich dzieci. Przysługuje ona obojgu rodzicom, co jest uregulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, bez względu na to, czy rodzice pozostają w związku małżeńskim, czy też nie. Celem władzy rodzicielskiej jest zapewnienie przez rodziców optymalnych warunków do wychowania dziecka. Posiadanie władzy rodzicielskiej powoduje, że rodzice są przedstawicielami ustawowymi, którzy sprawują pieczę nad dzieckiem i jego majątkiem.
Polecenie 3
Rf4oj2wt51yQB
(Uzupełnij).
Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.
Zwróć uwagę, że władza rodzicielska jest związana z posiadaniem przez rodziców pewnych praw i obowiązków w stosunku do dziecka.
Oznacza to, że rodzice mają obowiązek i prawo do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka z poszanowaniem jego godności i praw.
R17T0SAj8QuLx
Ćwiczenie 6
Uzupełnij zdanie. Posiadanie władzy rodzicielskiej powoduje, że rodzice sprawują pieczę nad dzieckiem i jego 1. relacjami, 2. wykształceniem, 3. majątkiem, 4. danymi osobowymi, 5. przyszłością.
Uzupełnij zdanie. Posiadanie władzy rodzicielskiej powoduje, że rodzice sprawują pieczę nad dzieckiem i jego 1. relacjami, 2. wykształceniem, 3. majątkiem, 4. danymi osobowymi, 5. przyszłością.
bg‑olive
Do obowiązków rodziców zalicza się też zapewnienie, w miarę możliwości i potrzeb, wykształcenia dziecka oraz rozwijania jego zdolności. Kolejnym zadaniem rodziców jest zapewnienie dziecku kontaktów z rodziną oraz rówieśnikami. Dzieci zaś, przebywając pod opieką rodzicielską, są zobowiązane do posłuszeństwa rodzicom. Więcej informacji uzyskasz na ten temat zapoznając się z zamieszczoną poniżej ilustracją interaktywną.
R1I3MyDoTESay
Mapa interaktywna. Przedstawia mapę myśli z centralnie narysowanym okręgiem w którym przedstawiono postacie pod hasłem "Rodzina". Do centrum prowadzą czarne strzałki. Wokół centrum schematyczne ilustracje ukazujące kolejne elementy życia rodzinnego, praw i obowiązków członków rodziny. Lista elementów: Rodzina: Rodzice mają władzę rodzicielską nad dzieckiem. Oznacza to przede wszystkim obowiązek i prawo do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka z poszanowaniem jego godności i praw. Urząd: Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka. Oznacza to, że w jego imieniu dziecka dokonują czynności prawnych, występując przed sądami oraz urzędami. Dom: Rodzice mają obowiązek dbać o bezpieczeństwo fizyczne dziecka, dając mu schronienie, pożywienie, ubiór, a także poprzez naukę dbałości o higienę i zajmując się dzieckiem kiedy jest chore. Sport i zabawa: Rodzice są zobowiązani troszczyć się o fizyczny rozwój dziecka. Rodzice powinni dbać o czas i jakość jego spędzania z dzieckiem, poświęcając wspólny czas na naukę, zabawę czy sport. Rozwój duchowy: Rodzice są zobowiązani troszczyć się o duchowy rozwój dziecka, czyniąc to w zgodzie z własnymi przekonaniami moralnymi i religijnymi, ale z uwzględnieniem stopnia dojrzałości dziecka, wolności jego sumienia i wyznania. Edukacja i nauka: Rodzice mają prawo do wychowania i edukacji dzieci. Jednocześnie mają też obowiązek zaangażowania się jako partnerzy w nauczaniu ich dzieci w szkole, a także poświęcać czas i uwagę swoim dzieciom tak, aby wzmocnić wysiłki szkoły skierowane na osiągnięcie określonych celów nauczania i wychowania. Jako przedstawiciele ustawowi rodzice mają m.in. obowiązek: dopełnić czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły, zapewnić regularne uczęszczanie dziecka na zajęcia szkolne, zapewnić dziecku warunki umożliwiające przygotowanie się do zajęć szkolnych, powiadomić organy gminy o formie spełniania obowiązku szkolnego. Wychowanie: Rodzice mają prawo do wychowywania swoich dzieci w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z koloru skóry, rasy, narodowości, wyznania, płci oraz pozycji ekonomicznej. Opieka: Rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się. Rodzice powinni dbać o emocje i uczucia dzieci, okazując im miłość, szacunek, zaufanie, własnym zachowaniem powinni wzbudzać poczucie bezpieczeństwa u dziecka i tworzyć warunki do wyrażania przez nie własnych uczuć. Przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je: wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia. Rodzice mają obowiązek wychowywać swoje dzieci w sposób odpowiedzialny i nie zaniedbywać ich. Dziecko wobec rodziców: Rodzice mają prawo wymagać od dziecka posłuszeństwa. Rodzice powinni zadbać o przekazanie dziecku wiedzy o określonych zasadach zachowania, określając jasne granice, dające dziecku poczucie bezpieczeństwa, a także możliwość zapoznania się z regułami obowiązującymi w społeczności, której są częścią. Istnieje jednak zakaz stosowania kar cielesnych. Gospodarstwo domowe: Rodzice mogą oczekiwać od dziecka mieszkającego z nimi pomocy w utrzymaniu gospodarstwa domowego (np. zakupy, sprzątanie, opieka nad innymi członkami gospodarstwa) oraz – w razie, gdy dziecko ma dochody z własnej pracy – udziału w pokrywaniu kosztów ekonomicznych utrzymania rodziny. Alimenty: Pomiędzy rodzicami a dziećmi istnieje wzajemny obowiązek dostarczania środków finansowych niezbędnych do utrzymania się (tzw. obowiązek alimentacyjny).
Mapa interaktywna. Przedstawia mapę myśli z centralnie narysowanym okręgiem w którym przedstawiono postacie pod hasłem "Rodzina". Do centrum prowadzą czarne strzałki. Wokół centrum schematyczne ilustracje ukazujące kolejne elementy życia rodzinnego, praw i obowiązków członków rodziny. Lista elementów: Rodzina: Rodzice mają władzę rodzicielską nad dzieckiem. Oznacza to przede wszystkim obowiązek i prawo do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka z poszanowaniem jego godności i praw. Urząd: Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka. Oznacza to, że w jego imieniu dziecka dokonują czynności prawnych, występując przed sądami oraz urzędami. Dom: Rodzice mają obowiązek dbać o bezpieczeństwo fizyczne dziecka, dając mu schronienie, pożywienie, ubiór, a także poprzez naukę dbałości o higienę i zajmując się dzieckiem kiedy jest chore. Sport i zabawa: Rodzice są zobowiązani troszczyć się o fizyczny rozwój dziecka. Rodzice powinni dbać o czas i jakość jego spędzania z dzieckiem, poświęcając wspólny czas na naukę, zabawę czy sport. Rozwój duchowy: Rodzice są zobowiązani troszczyć się o duchowy rozwój dziecka, czyniąc to w zgodzie z własnymi przekonaniami moralnymi i religijnymi, ale z uwzględnieniem stopnia dojrzałości dziecka, wolności jego sumienia i wyznania. Edukacja i nauka: Rodzice mają prawo do wychowania i edukacji dzieci. Jednocześnie mają też obowiązek zaangażowania się jako partnerzy w nauczaniu ich dzieci w szkole, a także poświęcać czas i uwagę swoim dzieciom tak, aby wzmocnić wysiłki szkoły skierowane na osiągnięcie określonych celów nauczania i wychowania. Jako przedstawiciele ustawowi rodzice mają m.in. obowiązek: dopełnić czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły, zapewnić regularne uczęszczanie dziecka na zajęcia szkolne, zapewnić dziecku warunki umożliwiające przygotowanie się do zajęć szkolnych, powiadomić organy gminy o formie spełniania obowiązku szkolnego. Wychowanie: Rodzice mają prawo do wychowywania swoich dzieci w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z koloru skóry, rasy, narodowości, wyznania, płci oraz pozycji ekonomicznej. Opieka: Rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się. Rodzice powinni dbać o emocje i uczucia dzieci, okazując im miłość, szacunek, zaufanie, własnym zachowaniem powinni wzbudzać poczucie bezpieczeństwa u dziecka i tworzyć warunki do wyrażania przez nie własnych uczuć. Przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je: wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia. Rodzice mają obowiązek wychowywać swoje dzieci w sposób odpowiedzialny i nie zaniedbywać ich. Dziecko wobec rodziców: Rodzice mają prawo wymagać od dziecka posłuszeństwa. Rodzice powinni zadbać o przekazanie dziecku wiedzy o określonych zasadach zachowania, określając jasne granice, dające dziecku poczucie bezpieczeństwa, a także możliwość zapoznania się z regułami obowiązującymi w społeczności, której są częścią. Istnieje jednak zakaz stosowania kar cielesnych. Gospodarstwo domowe: Rodzice mogą oczekiwać od dziecka mieszkającego z nimi pomocy w utrzymaniu gospodarstwa domowego (np. zakupy, sprzątanie, opieka nad innymi członkami gospodarstwa) oraz – w razie, gdy dziecko ma dochody z własnej pracy – udziału w pokrywaniu kosztów ekonomicznych utrzymania rodziny. Alimenty: Pomiędzy rodzicami a dziećmi istnieje wzajemny obowiązek dostarczania środków finansowych niezbędnych do utrzymania się (tzw. obowiązek alimentacyjny).
Ilustracja interaktywna przedstawiająca prawa i obowiązki rodziców w rodzinie.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
bg‑gold
Jeżeli potrzebujesz przypomnieć sobie więcej informacji i przećwiczyć opanowane w szkole podstawowej umiejętność zajrzyj do odpowiedniego modułu naszego e‑podręcznika dedykowanego dla szkoły podstawowej: