Resocjalizacja jako korekta nieefektywnej socjalizacji

Czy socjalizacja jest taka prosta?

Schemat opisujący proces wiązania jednostki ze społeczeństwem jest stosunkowo prosty. Człowiek, rodząc się, od razu przynależy do jakiejś zbiorowości. Najczęściej jest to rodzina. Od tego momentu wkracza on na ścieżkę uspołecznienia.

W procesie nauki i wychowania każdy człowiek przyswaja sobie konkretne umiejętności, internalizujeinternalizacjainternalizuje wartości konstytutywne dla społeczeństwa, a także normynormanormy i wzorce postępowania. Stosując się do nich, potwierdza przywiązanie do tych wartości. Przyczynia się tym samym do stabilizacji ładu społecznego.

Ten schemat tylko pozornie jest tak prosty. Jeśli spojrzymy na niego w mikroperspektywie, wówczas dostrzeżemy nieskończoną ilość interakcji i sytuacji, w których ludzie stosują, bądź nie, nieskończenie wiele norm powiązanych z ograniczoną liczbą wartości regulujących kierunek działań społecznych.

Historia jednej socjalizacji

Poniższa historia jest z jednej strony podobna do innych w zakresie ogólnego schematu. Z drugiej strony ma jednak, jak każda pozostała, charakter indywidualny i wyjątkowy. Zmierza bowiem do wykształcenia jednostkowej osobowościosobowośćosobowości, dzięki której człowiek buduje swoją własną, indywidualną tożsamość. Określa się przez nią wobec samego siebie, wobec innych i całego społeczeństwa.

RM69LOH6HHQU11

Zdjęcie przedstawia małego chłopca w ogrodniczkach siedzącego na trawie. Chłopiec uśmiecha się.

Michał urodził się jako najmłodszy z trójki dzieci w tzw. dobrym domu. Ojciec – przedsiębiorca, matka – lekarz. Wszyscy żyli razem: dziadkowie, rodzice i dziecidziadkowie, rodzice i dziecidziadkowie, rodzice i dzieci. Nie musiał, jak inni z podwórka, chodzić do żłobka, a potem do przedszkola.żłobka, a potem do przedszkolażłobka, a potem do przedszkola. Cały czas pozostawał pod troskliwą opieką przynajmniej jednego z rodziców lub dziadków. Świetnie się z nimi bawił.Świetnie się z nimi bawiłŚwietnie się z nimi bawił. Dla wszystkich było ważne, aby szybko nauczył się tego wszystkiego, co umieją inne dziecico umieją inne dziecico umieją inne dzieci, a nawet więcej: czytania, pisania, jazdy na rowerze, nartach. Sam zresztą, niewiele później, uczył dziadka jazdy na snowboardzie.uczył dziadka jazdy na snowbordzieuczył dziadka jazdy na snowboardzie. Od najmłodszych lat brał udział w różnych zajęciach. Majsterkował z dziadkiem i grał w teatrze kukiełkowym w domu kultury. Do tego dochodziły prywatne lekcje języków, nauka pływania itp.prywatne lekcje języków, nauka pływania itp.prywatne lekcje języków, nauka pływania itp., jak w innych, podobnych rodzinach. Te wszystkie aktywności wypełniały mu czas. Był zdolnym, rezolutnym dzieckiem. Rozwijał się fizycznie i umysłowo. Był grzeczny, bo chciał, a nie dlatego, że się bał. Zbierał same pochwały. Ale nie spotykał się zbyt często z innymi dziećmi.Ale nie spotykał się zbyt często z innymi dziećmiAle nie spotykał się zbyt często z innymi dziećmi. Nie brał udziału w ich zabawach, bo mu na to brakowało czasu.

R1M71N1H6KF9B1

Zdjęcie przedstawia parę młodych, uśmiechniętych ludzi - kobietę i mężczyznę. Stoją oparci o skuter.

W końcu poszedł do szkoły.W końcu poszedł do szkoły.W końcu poszedł do szkoły. Bez trudu radził sobie z obowiązkami. Był dobry i z matematyki, i z polskiego. W liceum okazało się, że także z fizyki, chemii, biologii… Lata mijały, a on miał czas wypełniony po brzegi. Po powrocie ze szkoły – teatr, basen, języki itd. Wszyscy go wprawdzie lubili, ale jednak dawał o sobie znać brak kontaktów z rówieśnikami we wczesnym dzieciństwie. Nie udało mu się nawiązać przyjaźni. Nie chodził z żadną dziewczyną. Z rodzicami i dziadkami nie rozmawiał już tak często i o wszystkim tak jak wcześniej. Był zatem sam ze swoimi problemami. Na hobby poświęcał coraz więcej czasu. Jego pasją były samochody, a jeszcze bardziej nawet – motocykle. W elektronice samochodowej stawał się coraz większym ekspertem. Dlatego właśnie w trzeciej klasie liceum kolega zabrał go na spotkanie swoich kumpli. Byli tam ich równolatkowie, ale i osoby starsze – już dorosłe. Wszyscy zdawali się interesować tym samym, ale wiedzieli znacznie mniej od Michała. Nie zastanawiał się nad niektórymi dziwnymi zachowaniami, nie pytał, skąd te motory i auta. Po prostu wszedł w grupę. Imponowało mu, że może uczyć starszych rozbrajania alarmów. Wyobrażał sobie, jak to będzie, gdy zacznie przewodzić całej grupie, jak stanie się mężem dziewczyny, z którą zaczął się spotykaćWyobrażał sobie, jak to będzie gdy zacznie przewodzić całej grupie, jak stanie się mężem dziewczyny, z którą zaczął się spotykać.Wyobrażał sobie, jak to będzie, gdy zacznie przewodzić całej grupie, jak stanie się mężem dziewczyny, z którą zaczął się spotykać.

Kiedy się zorientował, że jest członkiem gangu, było za późno. Tak dobrze się czuł w grupie, że zaczynał myśleć jak innizaczynał myśleć jak innizaczynał myśleć jak inni. Czar wkrótce prysł. Michał „obudził się” w więzieniu z dwuletnim wyrokiem.

RBDMT6CU8HOHK1

Grafika przedstawia młodego mężczyznę. Zza krat będących za mężczyzną widoczna jest młoda kobieta.

W zakładzie karnym zaczęła się „walka o jego duszę”. Michał miał wiele umiejętności przydatnych innym więźniom. Chcieli go zatem wciągnąć do grypsowaniagrypseragrypsowania. Z drugiej strony byli wychowawcy. Żal im było zdolnego człowieka, który potknął się w życiu. Suma summarum Michałowi się udało. Przekonał się, jak wielu ma przyjaciół. Nie zostawiła go dziewczyna, wierzyli w niego znajomi ze szkoły, wspierali rodzice, dziadkowie i cała rodzina. Pomogli nauczyciele, dzięki którym jeszcze w więzieniu zdał maturę. ResocjalizacjaResocjalizacjaResocjalizacja, która trwała dwa lata, przyniosła oczekiwane efekty. Michał zmienił swój system wartości. O ile w ostatnich klasach liceum najważniejsze były dla niegonajważniejsze były dla niegonajważniejsze były dla niego życie pełne wrażeń, pieniądze i dobre warunki materialne oraz szacunek kolegów z gangu, o tyle po wyjściu z więzienia, odpowiadając na pytanie ankiety CBOS, stwierdził: rodzina, wykształcenie, wartości moralne (takie jak dobroć i pomaganie innym).

RCPSD8C54PDLP1

Zdjęcie przedstawia kobietę i mężczyznę siedzących naprzeciw siebie przy stole. Oboje notują coś w kalendarzach. Na stole stoją dwie filiżanki kawy oraz leży tablet.

Odsiadując karę pozbawienia wolności, Michał stracił sporo czasu, mimo że udało mu się zdać maturę. Po wyjściu na wolność nie wiedział jednak, co ma dalej robić w życiu. Poszedł na politechnikę. Wydział mechaniczny był najbliższy jego zainteresowaniom. Potem podjął pracę w warsztacie samochodowym prowadzonym przez przyjaciela ojca. Wsparcie rodziny towarzyszyło mu nieustannie. Dzięki temu mógł otworzyć własny specjalistyczny warsztat mechaniki i elektroniki. Nadal doskonalił swe umiejętności na różnego rodzaju kursach, szkoleniach organizowanych przez firmy samochodowe i stowarzyszenia motoryzacyjne.Nadal doskonalił swe umiejętności na różnego rodzaju kursach, szkoleniach organizowanych przez firmy samochodowe i stowarzyszenia motoryzacyjne.Nadal doskonalił swe umiejętności na różnego rodzaju kursach, szkoleniach organizowanych przez firmy samochodowe i stowarzyszenia motoryzacyjne. Aktualnie, oprócz sukcesów ekonomicznych związanych ze świetnie prosperującą firmą zatrudniającą już kilkanaście osób, jest biegłym sądowym i aktywnym członkiem różnego rodzaju stowarzyszeń branżowych. Ostatnio spróbował swych sił w rajdach samochodowych i, chociaż nie odniósł znaczących sukcesów, ten rodzaj spędzania wolnego czasu zaczyna mu się coraz bardziej podobaćOstatnio spróbował swych sił w rajdach samochodowych i, chociaż nie odniósł znaczących sukcesów, ten rodzaj spędzania wolnego czasu zaczyna mu się coraz bardziej podobaćOstatnio spróbował swych sił w rajdach samochodowych i, chociaż nie odniósł znaczących sukcesów, ten rodzaj spędzania wolnego czasu zaczyna mu się coraz bardziej podobać Niedługo urodzi mu się syn. Michał ma nadzieję, że w przyszłości to on zostanie mistrzem kierownicy.Niedługo urodzi mu się syn. Michał ma nadzieję, że w przyszłości to on zostanie mistrzem kierownicy.Niedługo urodzi mu się syn. Michał ma nadzieję, że w przyszłości to on zostanie mistrzem kierownicy.

1

Ćwiczenie 2

Zapoznaj się z opisem ilustracji i wykonaj zadanie.

Zapoznaj się z opisem ilustracji i wykonaj zadanie.

Zapoznaj się z opisem ilustracji i wykonaj zadanie.

Zapoznaj się z ilustracją i wykonaj zadanie.

R1PvIxDSJ31a1

Zdjęcie przedstawia wnętrze domku zbudowanego z klocków Lego. W kuchni znajduje się ludzik, który zmywa naczynia.

RjDmYjyJDu6Lc

Rodzaj socjalizacji: (Uzupełnij) Uzasadnienie: (Uzupełnij).

Wskazówki i klucze odpowiedzi

Pokaż podpowiedź

Zastanów się, jakie formy przyswajania nowych umiejętności są charakterystyczne dla poszczególnych etapów socjalizacji.

Pokaż odpowiedź

Rodzaj socjalizacji: socjalizacja pierwotna.

Uzasadnienie: twoje uzasadnienie jest prawidłowe, jeśli zwracasz uwagę na to, że zabawa jest podstawową formą przyswajania wiedzy i umiejętności w trakcie socjalizacji pierwotnej.

1

Ćwiczenie 3

Zapoznaj się z opisem ilustracji i wykonaj zadanie.

Zapoznaj się z opisem ilustracji i wykonaj zadanie.

Zapoznaj się z opisem ilustracji i wykonaj zadanie.

Zapoznaj się z ilustracją i wykonaj zadanie.

R1ZNKtQMTPCfL

Zdjęcie przedstawia siedzącą na trawie starszą Azjatkę i siedzącego w jej pobliżu chłopca Azjatę. Przed nimi stoi otwarty laptop. Chłopiec uśmiecha się do kobiety. Za plecami siedzących widać zabudowania rolnicze.

RhonQHLI8ihc5

Rozstrzygnięcie: (Wybierz: socjalizacja odwrócona, socjalizacja permanentna, obie) Uzasadnienie: (Uzupełnij).

Wskazówki i klucze odpowiedzi

Pokaż podpowiedź

Zastanów się, kto na zdjęciu kogo uczy oraz kto jest nauczany.

Pokaż odpowiedź

Rozstrzygnięcie: obie.
Uzasadnienie: twoje uzasadnienie jest prawidłowe, jeśli wskazujesz na nauczyciela młodszego od ucznia i ucznia, który zakończył już dwa pierwsze etapy socjalizacji i jest na etapie uczenia się przez całe życie.

Resocjalizacja

Termin resocjalizacja jest związany z pojęciami socjalizacji i kontroli społecznej. Instrumenty kontrolne mają na celu modyfikować zachowania niezgodne z porządkiem społecznym. Bardzo często jednak nie rozwiązują problemu, bo społeczeństwo, poza karą wymierzoną jednostce (co często oznacza izolację), nie zyskuje niczego. Jednostka wraca bowiem do łamania norm.

W socjologii wszystkie zachowania niezbieżne z aprobowanymi wzorami społecznymi określamy jako dewiacyjne, a osoby tak się zachowujące jako dewiantów. Odróżnia się jednocześnie dewiację negatywną od pozytywnej. Ta ostatnia jest dążeniem do zmiany istniejących wzorów działania, systemu norm i wartości podejmowanych z pobudek nieegoistycznych. Bardzo często zapoczątkowuje zmianę społeczną. Dewiacja negatywna jest celowym naruszaniem istniejącego porządku normatywnego przez jednostkę lub grupę w procesie realizacji własnych potrzeb (interesów). Najczęściej przez naruszanie interesów, dóbr innych uczestników życia społecznego.

Dewiacja negatywna jest konsekwencją błędów popełnianych przez podmioty socjalizujące, czyli jest efektem nieudanej socjalizacji lub nieudaną socjalizacją. Konieczne jest zatem podejmowanie działań zmierzających do skorygowania postaw podmiotu, zmiany jej osobowości i tożsamości. W wyniku tych zabiegów podmiot przyswaja sobie normy, wartości i wzory zachowań, których wcześniej nie przyswoił lub których nie chciał respektować. Stają się one uwewnętrznionymi i uznanymi przez niego regułami. Proces ten nazywamy resocjalizacją. Jest to zestaw działań rozciągniętych w czasie. Te działania mogą podejmować takie osoby, jak na przykład: rodzice, dziadkowie, przyjaciele, współmałżonkowie, psychoterapeuci, spowiednicy. Również, a nawet przede wszystkim, wyspecjalizowane instytucje dysponujące odpowiednio przygotowanym personelem. Powodzenie resocjalizacji uwarunkowane jest alternacją. Po jej uwzględnieniu cały proces sprowadza się do schematu:

Czy resocjalizacja ma sens?

Poniżej zamieszczono  dwie różne opinie na temat resocjalizacji, które przedstawiono w animacji i audiobooku. Na ich podstawie będziesz mógł  porównać argumenty za i przeciw resocjalizacji.

R1XQxUFzb4y6x

Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Czy resocjalizacja ma sens? Stanowisko 1.

Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Czy resocjalizacja ma sens? Stanowisko 1.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1XQxUFzb4y6x

Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Czy resocjalizacja ma sens? Stanowisko 1.

1

Ćwiczenie 8

Zapoznaj się z opisem grafiki, która reklamuje kampanię społeczną, i wykonaj ćwiczenie.

Zapoznaj się z opisem grafiki, która reklamuje kampanię społeczną, i wykonaj ćwiczenie.

Zapoznaj się z opisem grafiki, która reklamuje kampanię społeczną, i wykonaj ćwiczenie.

Zapoznaj się z grafiką, która reklamuje kampanię społeczną, i wykonaj ćwiczenie.

R1Jf5S568SApr

Fotografia przedstawiająca mężczyznę z małym dzieckiem, idących parkową aleją. Postaci ukazane są od tyłu. Ubrane są w czapki, kurtki i spodnie dresowe. Napis: Nie skazuj mnie DRUGI RAZ Zakłady karne i areszty śledcze opuszcza w Polsce blisko 79 000 osób rocznie. Mijasz je codziennie na ulicy. Niektórzy z nich mieszkają w Twoim sąsiedztwie a wielu stara się ułożyć swoje życie od nowa. Wykluczając byłych więźniów, narażamy siebie i swoich bliskich na wzrost zagrożenia przestępczością wtórną.

R1ZTB44HEVADB

Opisz, na czym konkretnie polega zjawisko, któremu ma przeciwdziałać owa kampania, i jakie ma ono skutki. (Uzupełnij).

Wskazówki i klucze odpowiedzi

Pokaż podpowiedź

Przypomnij sobie, jakie znasz inne określenia z języka potocznego oznaczające stygmatyzację, i co one oznaczają.

Pokaż odpowiedź

Twoja odpowiedź jest poprawna, jeśli wskazujesz na wykluczenie społeczne w różnych obszarach życia (np. to, że dawni więźniowie nie mogą znaleźć pracy, że nikt im nie chce wynająć mieszkania, że ludzie traktują ich z nieufnością i niechęcią). Na to, że zaszufladkowanie kogoś jako przestępcy, mimo że odbył karę, pozbawia go możliwości oraz przysługujących mu praw, spychając ponownie na drogę przestępstwa.

Podsumowanie

Wielkim zagrożeniem dla każdego z nas i społeczeństwa w całości są jednostki nieuspołecznione – choć mechanizmom socjalizacji, która do tego uspołecznienia prowadzi, podlegamy wszyscy. Warto zatem wiedzieć, o co w niej chodzi. Ucieczka przed odpowiedzialnością za wspólnotę, odbierana jako nadmierna presja rodziny lub instytucji społecznych, nie zwiększy obszaru niczyjej wolności, ale może zagrozić wolności innych ludzi. Nie oznacza to, że kto „z niejednego pieca jadł chleb”, nie może w końcu „wyjść na ludzi”.

Słownik