Migracje i kwestia demograficzna w Polsce i we współczesnym świecie.
Migracje i jej rodzaje
Wyjaśnisz czym jest migracja.
Dokonasz podziału migracji ze względu na różne kryteria.
Podasz cechy poszczególnych rodzajów migracji.
Kręgowce oraz niektóre bezkręgowce migrują, czyli podlegają dobrowolnym i sezonowym przemieszczeniom. Proces ten dotyczy pojedynczych osobników, jak również całych populacji. Bardzo często są one cykliczne, na przykład w rytmie dobowym czy rocznym - tak jak w przypadku bocianów. W Polsce bociany bytują przez około 4 miesiące, następnie przez około 2 miesiące trwa ich podróż do Afryki Środkowej. Tam przybywają również około 4 miesięcy. Po tym pobycie znów odbywają około dwumiesięczną podróż do naszego kraju. Do kręgowców należymy także my - ludzie.
Historyczne przyczyny migracji
Migracja towarzyszy ludziom od zarania dziejów. Już pierwsi mieszkańcy naszej planety wędrowali w poszukiwaniu miejsca z lepszymi warunkami naturalnymi, bogatszego w zasoby (np. dostęp do wody, zwierzyny czy żyznej gleby).
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1J2BL722PZZ5
Film prezentujący rodzaje i przyczyny migracji.
Należy pamiętać, że migracje nie zawsze miały charakter dobrowolny, lecz odbywały się także pod przymusem. Z jednej strony miliony emigrantów zasiedlały kraje półkuli zachodniej, z drugiej – miliony porywanych w Afryce niewolników przewożono do Ameryki, gdzie ich praca, głównie na plantacjach, bogaciła białych kolonizatorów. Jednocześnie w Wielkiej Brytanii często karano obywateli zsyłką do Australii, nawet za stosunkowo błahe przewinienia.
Migracje i ich formy
Migracja ludności oznacza jej przemieszczanie się, najczęściej w celu czasowej lub stałej zmiany miejsca zamieszkania. Niekiedy wliczane są tu także dobowe ruchy ludności związane z codziennymi dojazdami do pracy lub szkoły. Osobę podejmującą migrację nazywa się migrantem.
Wyróżnia się następujące : rodzaje migracji
wyjazd na stałe lub na pewien okres z kraju ojczystego do innego państwa;
przyjazd osób, osiedlanie się ludności w danym kraju na pobyt stały lub długotrwały;
powrót z emigracji ludności, która wcześniej wyemigrowała; także wówczas, gdy osoba, która posiada status emigranta osiedla się w kolejnym państwie;
przymusowe wydalenie ludności z danego kraju w wyniku naruszenia przez nią prawa;
zorganizowany przez władze powrót ludności do kraju ojczystego z powodu zmiany granic państwowych.
Podziały migracji
Migracje możemy podzielić ze względu na różne kryteria, na przykład: przyczyny, zasięg, kierunek, czas trwania i stopień dobrowolności.
Opracowano na podstawie: Rachwał T., Oblicza geografii 2, Nowa Era, Warszawa 2013; Kaczmarek T., Koralewski T., Matykowski R., Wielka Encyklopedia Geografii Świata, tom XII. Ludność świata, Wyd. Kurpisz, Poznań 1998.
Schemat przedstawia podział migracji. 1. przyczyny: 1.1. ekonomiczne, 1.2. polityczne, 1.3. rodzinne, 1.4. religijne (pielgrzymkowe), 1.5. zdrowotne (uzdrowiskowe), 1.6. przyrodnicze, 1.7. etniczne (kulturowe), 1.8. turystyczne, 1.9. służbowe; 2. zasięg: 2.1. wewnętrzne, 2.2. zewnętrzne, 2.3. wewnątrzkontynentalne, 2.4. międzykontynentalne; 3. kierunek: 3.1. wieś‑wieś, 3.2. wieś‑miasto, 3.3. miasto‑wieś, 3.4. miasto‑miasto; 4. czas trwania: 4.1. stałe, 4.2. okresowe: 4.2.1. długookresowe, 4.2.2. krótkookresowe, 4.2.3. dobowe (wahadłowe), 4.3. sezonowe; 5. stopień dobrowolności: 5.1. swobodne, 5.2. społeczne: 5.2.1. ekonomiczne, 5.2.2. repatriacja, 5.3. wymuszone: 5.3.1. ewakuacja, 5.4. przymusowe: 5.4.1. przesiedlenie, 5.4.2. deportacja.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj ćwiczenie.
Czas globalnych migracji. Mobilność międzynarodowa w perspektywie globalizacjiJedną z najbardziej wyrazistych cech globalizacji stosunków ekonomicznych stał się ostatnio szybki wzrost migracji pracowników najwyżej wykwalifikowanych (…). Pomimo, że ciągle tych ludzi przemieszcza się znacznie mniej niż np. robotników, to ich wpływ na funkcjonowanie gospodarki światowej jest nie do przecenienia. Do tej kategorii należą m.in. członkowie zarządów wielkich korporacji (TNC). Wędrówki tych osób są podporządkowane specyficznym strategiom (m.in. polityce kadrowej) korporacji i w dużej mierze autonomiczne w stosunku do uregulowań prawnych (o charakterze powszechnym) państw docelowych, a nawet niekiedy uprzywilejowane względem innych migracji (OECD 2001).
Źródło: Piotr Koryś, Marek Okólski, Czas globalnych migracji. Mobilność międzynarodowa w perspektywie globalizacji, dostępny w internecie: migracje.uw.edu.pl [dostęp 16.11.2020].
Bocian biały, gniazdujący na terenie Polski, zimuje aż w Afryce Środkowej. Bociany opuszczają nas w połowie sierpnia. Lecą nad cieśniną Bosfor, unikając przelotów nad morzami, wzdłuż doliny Nilu, przekraczają zwrotnik Raka i dostają się w rejon wielkich jezior afrykańskich. Podróż ta trwa ponad 2 miesiące. W lutym bociany zbierają się do odlotu aby tą samą trasą powrócić w kwietni do Polski, gdzie spędzą około 4 miesięcy, po to, aby założyć gniazda i wychować potomstwo. Corocznie pokonują w jedną stronę trasę długości około 10 000 km(Klimuszko B., Wilczyńska‑Wołoszyn M. M., Przyroda 6, Wydawnictwo Edukacyjne Zofii Dobkowskiej ŻAK, Warszawa 2001). Możliwe odpowiedzi: 1. wahadłowe, 2. sezonowe, 3. stałe, 4. okresowe
Podsumowanie
Zmiany struktury ludności, zarówno na kontynentach, jak i w poszczególnych krajach czy regionach, wynikają nie tylko z przyczyn naturalnych, lecz także są skutkiem wędrówek ich mieszkańców. Zjawisko przemieszczania się dużych grup ludzkich występowało od zarania cywilizacji. Powody migracji bywają różne, ale w dużej mierze to przyczyny ekonomiczne decydują o tym, że ludzie opuszczają swoje domy, porzucają zasiedlony przez przodków teren i kierują się do miejsc, w których spodziewają się znaleźć bardziej satysfakcjonującą pracę, lepsze warunki bytu i większe perspektywy dla dzieci. Niekiedy spotyka ich zawód, co jednak nie wpływa na decyzję o powrocie do dotychczasowego miejsca zamieszkania. Nie zawsze zresztą jest to możliwe.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj ćwiczenie.
Najnowsza migracja z Ukrainy do Polski: (nie)stały fenomen?Obecna fala migracji ukraińskiej do Polski najprawdopodobniej by nie nastąpiła, gdyby nie gwałtowne pogorszenie sytuacji gospodarczej i bezpieczeństwa Ukraińców w wyniku rosyjskiej aneksji Krymu i wybuchu nierozwiązanego do dzisiaj konfliktu na wschodzie Ukrainy. Główną przyczyną zwiększonego napływu ukraińskich migrantów do Polski był znaczący wzrost różnicy w płacach pomiędzy Polską a Ukrainą w sytuacji gwałtownego pogorszenia się poziomu życia. Wliczając poziom inflacji, po wydarzeniach na Majdanie ukraińskie PKB skurczyło się o ponad 16%.
Źródło: Marta Jaroszewicz, Ołena Małynowska, Najnowsza migracja z Ukrainy do Polski: (nie)stały fenomen?, 06.2018, dostępny w internecie: batory.org.pl [dostęp 16.11.2020].
Słownik
przymusowa zmiana miejsca zamieszkania obywateli poza granice państwa
ściąganie specjalistów wysokiej klasy do innego kraju lub firmy, poprzez zapewnienie im tam lepszych warunków pracy i płacy (sjp.pwn.pl)
zorganizowany przez władze państwa wyjazd w celu uniknięcia spodziewanego zagrożenia
przymusowa zmiana miejsca zamieszkania obywateli w granicach tego samego państwa
powrót do kraju osób przymusowo wysiedlonych