Scenariusz lekcji realizowanej z wykorzystaniem modułowego e‑podręcznika opracowany w ramach projektu „Pilotażowe wdrożenie modułowych e‑podręczników oraz opracowanie założeń do zaawansowanych technologicznie e‑materiałów wspierających nowoczesne metody nauczania i uczenia się”

bg‑azure

Informacje ogólne

Imię i nazwisko autora: Jolanta Bilska‑Sulima

Etap edukacyjny i klasa: szkoła podstawowa - klasa VIII

Przedmiot: wiedza o społeczeństwie

Czas potrzebny na realizację lekcji: 45 min.

Tematy modułów z e‑podręcznika, w oparciu o które prowadzona jest lekcja:

Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej
Temat: Życie polityczne w Polsce

Podczas lekcji uczniowie poznają rodzaje i funkcje partii politycznych, dowiedzą się, które partie mają swoich przedstawicieli w Sejmie RP oraz poszukają informacji o działalności wybranych partii w Polsce. Ponadto uczniowie, działając w grupach, stworzą własne partie, ustalą ich cele, program oraz przedstawią je na forum klasy. Pozostali uczniowie poprzez głosowanie demokratycznie wybiorą najlepszy program. Opcjonalnie na lekcję można zaprosić jako obserwatorów przedstawicieli z innych klas ósmych, aby wzięli udział w głosowaniu.

bg‑azure

Cele lekcji oraz realizowane punkty podstawy programowej

Cel ogólny lekcji:

Głównym celem lekcji jest poznanie partii politycznych działających w Polsce oraz funkcji tego typu ugrupowań politycznych.

Cele operacyjne w sferze kognitywnej zgodnie z taksonomią Blooma:

  1. Z zakresu pamiętania informacji (przywoływanie istotnych informacji) Uczeń:

  • definiuje pojęcia: polityka, partia lewicowa, prawicowa, centrowa;

  • wymienia partie zasiadające w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej oraz organy stanowiące lokalny samorząd terytorialny.

  1. Z zakresu rozumienia informacji (wyjaśnienie istotnych informacji) Uczeń:

  • charakteryzuje funkcje partii politycznych;

  • podaje przykłady partii lewicowych, centrowych, prawicowych.

  1. Z zakresu zastosowania informacji (rozwiązywanie problemów o zamkniętej strukturze, o jednoznacznym rozwiązaniu) Uczeń:

  • przedstawia program własnej, wymyślonej partii politycznej;

  • korzysta z informacji w internecie na temat działalności partii politycznych w Polsce.

  1. Z zakresu analizowania, oceniania i tworzenia informacji (rozwiązywanie problemów o otwartej strukturze, tworzenie własnych rozwiązań zadanych problemów, ocena dotycząca wartości idei lub materiałów) Uczeń: 

  • tworzy własną partię polityczną oraz jej program;

  • ocenia działalność partii politycznych w Polsce; 

  • proponuje nowe rozwiązania problemów społecznych.

Sposób realizacji zaplanowanych celów przez nauczyciela:

Nauczyciel realizuje zaplanowane cele, stosując różnorodne, angażujące metody
i formy pracy uczniów: w parach i grupach. Główną aktywnością podczas lekcji jest tworzenie przez uczniów w grupach własnych partii politycznych oraz prezentacja ich programów. Uczniowie mają możliwość korzystania podczas zajęć z internetu w celu poznania działalność wybranych partii, zasiadających
w Sejmie RP.

Realizowane punkty podstawy programowej
bg‑azure

Przygotowanie do lekcji

Przygotowanie nauczyciela

Nauczyciel i uczniowie posiadają dostęp do modułowego e‑podręcznika do wiedzy o społeczeństwie pt. Świat wokół nas.

Nauczyciel przygotowuje slajd z rozsypanką wyrazową oraz celami lekcji.

Nauczyciel przygotowuje karty z logami wybranych partii działających w Polsce.

Co zrobić, aby lekcja była dostępna dla wszystkich uczniów?

Nauczyciel i wszyscy uczniowie posiadają dostęp do modułowego e‑podręcznika do wiedzy o społeczeństwie pt. Świat wokół nas. Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi muszą zostać wdrożeni przez nauczyciela do korzystania z trybu dostępności w modułowym e‑podręczniku (dostosowanie rozmiaru czcionki, kontrastu, czytnik immersyjny).

  • Dodatkowo nauczyciel przygotowuje dla uczniów z trudnościami w nauce wersję uproszczoną treści lekcji, korzystając na przykład z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.

  • Można przygotować dodatkowy materiał wizualny (grafiki piktogramy) wspierający prezentowane treści. 

  • Uczniowie niedowidzący mogą korzystać z czytnika immersyjnego lub nagrań tekstów przygotowanych z wykorzystaniem bezpłatnych narzędzi TTS (text‑to‑speech).

  • Należy zaplanować dostosowanie ról i form udziału w lekcji do możliwości psychofizycznych uczniów, np. uczeń z trudnościami w komunikacji może być obserwatorem lub rozdawać pomoce, uczeń może odczytać wcześniej przygotowaną wypowiedź, uczeń może realizować zadania wspólnie z rówieśnikami lub nauczycielem współorganizującym kształcenie specjalne.

  • Nauczyciel może przygotować plakat/slajd z gotowymi środkami językowymi do wykorzystania przez uczniów.

  • Przygotowując lekcję, należy zaplanować więcej czasu dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, zaplanowane treści należy podzielić na mniejsze części.

  • Instrukcje i polecenia powinny być jasno sformułowane i wyraźnie przedstawione, ewentualnie powtórzone oraz zaprezentowane także w formie pisemnej na tablicy/slajdzie. 

  • Nauczyciel powinien zadbać o to, aby na lekcji panowała atmosfera wzajemnego szacunku oraz aby wszyscy uczniowie czuli się bezpiecznie. Wypowiedzi na forum klasy nie powinny być publicznie oceniane.

Przygotowanie uczniów

Uczniowie posiadają dostęp do modułowego e‑podręcznika do wiedzy o społeczeństwie pt. Świat wokół nas. Uczniowie zapoznają się z tematem Życie polityczne w Polsce w modułowym e‑podręczniku.

bg‑azure

Przebieg lekcji

Przedstawiony w punktach przebieg lekcji, uwzględniający podział na działania wykonywane przez nauczyciela i uczniów.

Faza wprowadzająca

1

Czas

Działania nauczyciela

Działania uczniów

Uwagi / wskazówki metodyczne

3 min.

Nauczyciel wita się z uczniami i wyświetla na tablicy interaktywnej rozsypankę wyrazową:
władzy / od / partie / akcji / polityczne / w / programu / do i prosi uczniów, aby ułożyli
z rozsypanki temat lekcji: Partie polityczne w akcji – od programu do władzy.
Nauczyciel zachęca uczniów do sformułowania tematu lekcji.
Nauczyciel potwierdza ostateczną wersję tematu i prosi uczniów o jego zapisanie w zeszycie.

Następnie nauczyciel wyświetla cele lekcji i głośno je odczytuje.

Uczniowie witają się z nauczycielem i zastanawiają się, jak brzmi temat lekcji.
Proponują własne wersje tematu.

Po poprawnym ułożeniu tematu z rozsypanki uczniowie zapisują go do zeszytu.

Podanie tematu lekcji w formie rozsypanki ma na celu
wzbudzenie ciekawości uczniów oraz zmotywowanie ich do współpracy.

3 min.

Nauczyciel rzuca do wybranego ucznia niebieską kostkę metodyczną Szkoły uczącej się.
Na każdej ściance kostki jest inne pytanie wprowadzające, tj. Co już wiesz na ten temat?
O czym, twoim zdaniem, będzie ta lekcja? Jakie masz
pytania związane z tym tematem?
Co cię zainteresowało w tym temacie? Jak wytłumaczysz innemu uczniowi, dlaczego ten temat jest ważny?

Nauczyciel prosi, aby uczeń przeczytał głośno jedno pytanie i odpowiedział na nie.
Następnie nauczyciel prosi, aby uczeń rzucił kostkę dalej i aby kolejny uczeń wybrał pytanie
i udzielił odpowiedzi.

Uczniowie łapią kostkę i odpowiadają na kolejne pytania.
Zastanawiają się, co wiedzą już na temat lekcji, które elementy tematu są dla nich ważne.

Kostki metodyczne można wykonać samemu z kartonu lub skorzystać
z gotowych w ramach projektu Szkoła ucząca się.
Aktywność ma na celu rozpoznanie przez nauczyciela wiedzy wyjściowej
uczniów w kontekście realizowanego tematu, zaciekawienie ich nowymi treściami oraz zachęcenie do aktywności.

Faza realizacyjna

1

Czas

Działania nauczyciela

Działania uczniów

Uwagi / wskazówki metodyczne

5 min.

Nauczyciel prosi uczniów o zalogowanie się do modułowego e‑podręcznika i przedstawia na kartach loga sześciu działających w Polsce partii politycznych.
Pyta uczniów, czy te loga są im znane, czy słyszeli coś o tych ugrupowaniach.

Następnie nauczyciel prosi sześciu chętnych uczniów o wylosowanie jednego loga oraz dobranie sobie kolejno uczniów, z którymi stworzą grupę.

Nauczyciel prosi, aby uczniowie w utworzonych grupach swoimi słowami napisali, co oznacza dla nich pojęcie „polityka” i wpisali swoje propozycje w miejscu na rozwiązanie Polecenia 1. w modułowym e‑podręczniku.

Nauczyciel prosi grupy o odczytanie przygotowanych rozwiązań.

Uczniowie logują się do modułowego e‑podręcznika.
Uczniowie wypowiadają się na temat znanych im ugrupowań politycznych.
Sześciu chętnych uczniów podchodzi do nauczyciela i losuje jedno logo partii.
Uczniowie kolejno wymieniają po jednym uczniu, który dołącza do ich grupy. Następnie uczniowie zajmują miejsca w taki sposób, aby móc pracować w utworzonych grupach.

Uczniowie uzgadniają definicję pojęcia polityka i zapisują rozwiązanie w modułowym e‑podręczniku.

Przedstawiciele grup prezentują swoje propozycje rozwiązań.

Uczniowie sami dobierają skład grup. Możliwość wyboru składu grupy wpływa pozytywnie na współpracę i sprawną realizację zadań.

10 min.

Nauczyciel prosi uczniów, aby zapoznali się z zagadnieniem Partie polityczne w modułowym
e‑podręczniku, następnie dopasowali informacje do partii, której logo wylosował przedstawiciel grupy.
Należy określić, czy dana partia jest prawicowa, lewicowa czy centrowa, czy jej przedstawiciele zasiadają w polskim parlamencie, jakie są funkcje tych partii oraz podać podstawowe informacje na temat ich programu. W tym celu uczniowie mogą korzystać także z internetu (strony partii politycznych). Zdobyte informacje uczniowie zapisują w modułowym e‑podręczniku w „Miejscu na twoje notatki”.

Nauczyciel prosi, aby grupy kolejno zaprezentowały partie, których loga wylosował ich przedstawiciel.

Uczniowie zapoznają się z zagadnieniem Partie polityczne w modułowym e‑podręczniku. Poznają rodzaje partii, ich funkcje oraz podstawowe informacje na temat wybranych partii działających w Polsce. Uczniowie odwiedzają także strony internetowe wylosowanych partii i wyszukują odpowiednie informacje. Uczniowie zapisują informacje o partiach w modułowym e‑podręczniku w „Miejscu na twoje notatki”.

Przedstawiciele grup prezentują logo partii oraz prezentują informacje o jej profilu i działalności.

Każda grupa zajmuje się jedną wylosowaną partią.

Faza podsumowująca

1

Czas

Działania nauczyciela

Działania uczniów

Uwagi / wskazówki metodyczne

15 min.

Nauczyciel podsumowuje, czego dotychczas uczniowie się dowiedzieli i prosi uczniów, aby wyobrazili sobie, że mogą sami założyć nową partię polityczną i przedstawić jej program.
Nauczyciel wyjaśnia, aby uczniowie zastanowili się, co chcieliby zmienić w funkcjonowaniu państwa, najbliższego otoczenia, jakie nowe zasady/przepisy chcieliby wprowadzić, aby poprawić sytuację dzieci, młodzieży i ludzi dorosłych.
Następnie nauczyciel rozdaje puste kartki i mazaki i prosi o wymyślenie nazwy partii, stworzenie jej loga oraz napisanie programu.

Po zakończeniu pracy przez uczniów nauczyciel prosi grupy o prezentację swoich partii.

Uczniowie w grupach ustalają, jak mogłaby nazywać się ich partia, wymyślają logo i rysują je na przygotowanej kartce. Uczniowie uzgadniają cele, program partii oraz sposób prezentacji zgodnie z możliwościami i uzdolnieniami członków grupy. 

Po zakończeniu pracy poszczególne grupy prezentują swoje partie.

Na lekcję można zaprosić przedstawicieli innych klas, aby wysłuchali prezentacji partii i ich programów oraz wzięli udział w głosowaniu.

2 min.

Nauczyciel dziękuje uczniom za prezentację partii i prosi o umieszczenie programów z logami na tablicy. Nauczyciel prosi uczniów‑obserwatorów o zastanowienie się, na którą partię i program oddaliby swój głos. Następnie prosi ich o podchodzenie do tablicy i zaznaczenie krzyżykiem jednego wybranego programu. 

Nauczyciel podsumowuje wyniki głosowania i gratuluje członkom zwycięskiej grupy.

Przedstawiciele grup korzystają z magnesów i umieszczają kartki z programem swoich partii na tablicy. Uczniowie‑obserwatorzy podchodzą do tablicy i zaznaczają krzyżykiem wybrany program.

4 min.

Nauczyciel rzuca do wybranego ucznia czerwoną kostkę metodyczną Szkoły uczącej się. Na każdej ściance kostki jest inne pytanie wprowadzające, tj. Jak, twoim zdaniem, najlepiej nauczyć kogoś tego tematu? Jak zastosujesz ten temat w życiu? Co z tego tematu jest dla ciebie ważne? Co z tego tematu powinniśmy zapamiętać? Czego jeszcze chciał(a)byś się dowiedzieć na ten temat?

Nauczyciel prosi, aby uczeń przeczytał głośno jedno pytanie i odpowiedział na nie. Następnie nauczyciel prosi, aby uczeń rzucił kostkę dalej i aby kolejny uczeń wybrał pytanie i udzielił odpowiedzi.

Uczniowie łapią kostkę i odpowiadają na kolejne pytania. Zastanawiają się, w jaki sposób można przekazać treści lekcji, które zagadnienia są szczególnie istotne oraz w jaki sposób można wykorzystać zdobytą wiedzę w życiu.

3 min

Nauczyciel rozdaje uczniom kartki i prosi uczniów o sformułowanie trzech pytań do tematu, które mogłyby być zadane na najbliższym sprawdzianie. Następnie nauczyciel zbiera od uczniów kartki z pytaniami, dziękuje uczniom za zaangażowanie na lekcji i żegna się z uczniami.

Uczniowie formułują po trzy pytania do tematu lekcji, które ich zdaniem byłyby odpowiednie na najbliższym sprawdzianie. Uczniowie oddają nauczycielowi kartki z pytaniami, dziękują za lekcję.

Nauczyciel możne wykorzystać propozycje pytań uczniów podczas najbliższego sprawdzianu postępów uczniów.

bg‑azure

Po lekcji

Propozycja działań dla uczniów, które mają na celu integrację i utrwalenie zdobytej wiedzy

Utworzone podczas lekcji partie mogą przygotować propozycje zmian w szkole, np. ustawienie ławek w klasach, wymiany dzwonka szkolnego na bezstresowy, organizację imprez szkolnych o określonej tematyce, organizacja interesującej wycieczki szkolnej lub inne i zorganizować w szkole głosowanie na najbardziej pożądane działanie. Działanie z największą liczbą głosów może być zrealizowane we współpracy z Samorządem Uczniowskim.

Propozycja ewaluacji lekcji i stopnia realizacji zaplanowanych celów edukacyjnych

Ewaluacja lekcji i stopnia realizacji zaplanowanych celów edukacyjnych może się odbyć w formie pisania pocztówek. Każdy uczeń przynosi na lekcję (lub otrzymuje od nauczyciela) pocztówkę. Zadaniem uczniów jest napisanie do wybranej osoby z klasy karty pocztowej na temat poznanych na lekcji zagadnień. Opis należy zredagować w taki sposób, aby zainteresować tematem adresata. Następnie uczniowie wręczają sobie nawzajem pocztówki.

Inną formą ewaluacji może być aktywność „dwie gwiazdy i życzenie”. Każdy uczeń otrzymuje od nauczyciela dwie papierowe gwiazdy oraz dodatkowo kartkę samoprzylepną. Zadaniem uczniów jest zapisanie na papierowych gwiazdach dwóch zagadnień, form pracy, ćwiczeń, które im się szczególnie podobały. Na kartkach samoprzylepnych uczniowie zapisują jedno życzenie: element lekcji, który ich zdaniem wymaga zmiany lub poprawy.  Gwiazdy i kartki samoprzylepne są umieszczane na wspólnym plakacie.

bg‑azure

Bibliografia i załączniki

Linki do wykorzystanych stron z modułowego e‑podręcznika:

Życie polityczne w Polsce

Inne niezbędne środki i pomoce dydaktyczne

  • slajd z rozsypanką wyrazową – zagadka dotycząca tematu lekcji,

  • karty z logami różnych partii politycznych działających w Polsce,

  • biały i kolorowy papier, mazaki.