Rozpad systemu dwubiegunowego na świecie
Od polityki odprężenia do „Gwiezdnych wojen”.
Na przełomie lat 60. i 70. XX w. pomiędzy głównymi graczami na międzynarodowej arenie politycznej nastąpił pat. Przywódcy Związku Sowieckiego i Stanów Zjednoczonych zdawali sobie sprawę ze zgubnych konsekwencji ewentualnej wojny atomowej. Oba supermocarstwa dysponowały wówczas arsenałem broni nuklearnej wystarczającym do zniszczenia ludzkości. Ponadto Amerykanie, zaangażowani w trudną i niezwykle kosztowną interwencję zbrojną w Wietnamie, starali się dodatkowo nie drażnić Sowietów. Z kolei ZSRS pilnie potrzebował nowych technologii, aby ratować swoją przestarzałą i podupadającą gospodarkę.
Supermocarstwa nie rezygnowały całkowicie z rywalizacji o prymat na świecie. Tymczasowo jednak łagodziły konflikt, nie mogąc wyprowadzić decydujących ciosów wymierzonych w przeciwnika. Ów zimnowojenny rozejm przetrwał około dekady, do momentu, gdy Amerykanie postanowili przerwać patową relację i rozstrzygnąć rozgrywkę na swoją korzyść.
Wytłumaczysz, dlaczego w latach 70. XX w. nastąpiło „zawieszenie broni” w rozgrywce politycznej między dwoma supermocarstwami: USA i ZSRS.
Dowiesz się, co zawierał „trzeci koszyk” Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, oraz ocenisz jego znaczenie.
Omówisz wizje polityki zagranicznej USA zaproponowane przez gigantów amerykańskiej dyplomacji: Henry’ego Kissingera i Zbigniewa Brzezińskiego.
Wcielisz się w rolę prezydenta USA Ronalda Reagana. Opowiesz o tym, co zrobisz, aby Związek Sowiecki „zazbroił się na śmierć”.
Détente, czyli odprężenie
Poważne kryzysy polityczne z początku lat 60. XX w. – kubański i berliński – wywołały na świecie psychozę strachu przed wojną nuklearną. Napięcie pomiędzy supermocarstwami wyraźnie opadło, gdy Richard Nixon, prezydent USA od 1969 r., zdecydował się ograniczyć konfrontacyjną strategię Amerykanów wobec Sowietów. Nową strategię Białego Domu współtworzył doradca prezydenta do spraw bezpieczeństwa Henry Kissinger. Obu politykom zależało na honorowym zakończeniu coraz bardziej upokarzającej dla Stanów Zjednoczonych interwencji w Wietnamie. Bardziej ustępliwe stanowisko wobec Moskwy zajęli także inni zachodni przywódcy, którzy w obliczu kryzysu paliwowego zabiegali o nowe rynki zbytu.
Ożywienie kontaktów handlowych z blokiem wschodnim dawało im nadzieję na dalszy rozwój gospodarczy. Socjaldemokrata Willy Brandt, kanclerz Republiki Federalnej Niemiec, zapoczątkował politykę ocieplenia stosunków z ZSRS i krajami bloku wschodniego, zwaną polityką wschodnią
(Ostpolitik). W 1970 r. władze RFN zawarły z ZSRS traktat o poszanowaniu granic w Europie. Jeszcze w tym samym roku Willy Brandt odwiedził Warszawę, gdzie uznał – do tej pory stanowczo kwestionowaną przez władze Niemiec Zachodnich – powojenną granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej. Brandt wykonał też niezwykle znaczący gest: klęknął przed pomnikiem ofiar powstania w getcie warszawskim. Oznaczało to symboliczne uznanie winy Niemców za zbrodnie nazistowskie. Wkrótce władze RFN uznały istnienie komunistycznej Niemieckiej Republiki Demokratycznej i nawiązały z nią stosunki dyplomatyczne. Nie oznaczało to jeszcze pełnej akceptacji powojennych granic. Niemiecki parlament uzależniał ich niezmienność od przyszłego traktatu pokojowego zjednoczonych Niemiec z aliantami.
Działania Willy’ego Brandta spowodowały, że polityka niemiecka wobec ZSRS stała się niezwykle samodzielna, co wzbudziło zaniepokojenie USA. Również Francja, która pod rządami prezydenta Charles’a de Gaulle’a starała się umocnić swoje znaczenie na arenie międzynarodowej jako główna siła w Europie, nie oglądając się na Amerykanów, poprawiła swoje relacje z ZSRS. Na współpracy z Zachodem zależało także Sowietom. Gospodarka sowiecka wymagała modernizacji oraz doinwestowania. Jednakże USA i inne mocarstwa zachodnie uzależniały pomoc od ograniczenia wyścigu zbrojeń. Zachód nalegał też na przestrzeganie praw człowieka przez kraje bloku wschodniego.
W zamian za dostęp do zachodniego know‑how Sowieci byli skłonni do ustępstw w tych kwestiach. Moskwa zamierzała jednocześnie wykorzystać porozumienie w celach propagandowych, przedstawiając się na arenie międzynarodowej jako kraj o rzekomo pokojowych intencjach. Sowietom zależało także na ostatecznym uznaniu przez Zachód powojennych granic w Europie. Dlaczego? Po II wojnie światowej nie doszło do międzynarodowej konferencji, która uporządkowałaby te kwestie i oficjalnie zatwierdziła zdobycze terytorialne bloku wschodniego. Niezwykle istotne dla komunistów było też uznanie NRD przez Niemcy Zachodnie. Do porozumienia z USA skłaniał również Sowietów konflikt z komunistycznymi Chinami, które w latach 70. nawiązały stosunki dyplomatyczne z Amerykanami. Ważną rolę odgrywało i to, że Leonid Breżniew, przywódca ZSRS od 1964 r., był bardziej skłonny do kompromisu z Zachodem niż jego poprzednik Nikita Chruszczow.
Kruchy rozejm
Efektem polityki détente, czyli odprężenia w stosunkach międzynarodowych, były układy ograniczające zbrojenia pomiędzy USA a ZSRS. W 1972 r. prezydent Richard Nixon jako pierwszy amerykański przywódca odwiedził Moskwę. Na Kremlu Nixon podpisał układ o ograniczeniu zbrojeń strategicznych, od angielskiego skrótu zwany SALT I. Najważniejszym sukcesem polityki odprężenia była Konferencja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, do której doszło na terytorium neutralnej Finlandii. Po dwóch latach rozmów w 1975 r. w Helsinkach przywódcy krajów Europy Zachodniej, USA, Kanady oraz liderzy bloku wschodniego uroczyście podpisali Akt końcowy KBWE. Postanowienia konferencji trafiły do tzw. trzech koszyków. Pierwszy z nich obejmował, zgodnie z życzeniami Sowietów, decyzje dotyczące trwałości powojennych granic, w tym utrzymania podziału Niemiec na dwa kraje. W drugim znalazły się postanowienia odnośnie do współpracy gospodarczej, naukowej, technologicznej oraz kwestie ochrony środowiska. Tym samym Związek Sowiecki uzyskał upragniony dostęp do zachodniego know‑how. W zamian za to przywódcy komunistyczni zobowiązali się – w ramach trzeciego koszyka – do przestrzegania w swoich krajach praw człowieka. Ustępstwa Sowietów ułatwiły powstawanie i funkcjonowanie opozycji politycznej w krajach bloku wschodniego. W ten sposób trzeci koszyk odegrał szczególnie istotną rolę z punktu widzenia przyszłego upadku rządów komunistycznych w Europie Środkowo‑Wschodniej.
Dalsza realizacja polityki odprężenia natrafiła już na istotne przeszkody. Konserwatyści w USA krytykowali Nixona, zarzucając mu słabość i nadmierną ustępliwość wobec ZSRS. Tym bardziej że Sowieci nie zrezygnowali z polityki szerzenia swoich wpływów na świecie, np. w Angoli, Etiopii czy Kambodży. Następny gospodarz Białego Domu Gerald Ford (1974–1977) zaostrzył wprawdzie kurs wobec Sowietów, jednakże, pod wpływem Kissingera, nie odszedł całkowicie od polityki odprężenia. Jeszcze bardziej zdecydowane działania przeciwko ZSRS podjął kolejny prezydent, Jimmy Carter. Duży wpływ na jego politykę zagraniczną miał doradca prezydenta do spraw bezpieczeństwa, urodzony w Polsce dyplomata i uczony, polityczny przeciwnik Kissingera – Zbigniew Brzeziński. Zgodnie z sugestiami Brzezińskiego polityka amerykańska nabrała wyraźnie antykomunistycznego charakteru. Aby osłabić pozycję Kremla na arenie międzynarodowej, Carter zacieśnił relacje z Chinami, a współpracę z państwami komunistycznymi uzależniał od przestrzegania przez nie praw człowieka. Jednak nawet pod jego rządami Stany Zjednoczone nie zerwały całkowicie z polityką odprężenia. W 1979 r. Carter podpisał z ZSRS układ określany jako SALT II, który jeszcze bardziej ograniczał zbrojenia nuklearne. Porozumienie nie weszło jednak w życie w związku z sowiecką interwencją w Afganistanie z 1979 r.
Henry Kissinger i Zbigniew Brzeziński – giganci amerykańskiej dyplomacji
Olbrzymi wpływ na politykę Stanów Zjednoczonych wobec Związku Sowieckiego i całego bloku wschodniego miało dwóch charyzmatycznych amerykańskich dyplomatów: Henry Kissinger i Zbigniew Brzeziński.
Przeciwko „imperium zła”
Ostatecznie politykę odprężenia zdecydowanie porzucił następca Cartera, republikanin Ronald Reagan, prezydent USA w latach 1981–1989. Reagan zapoczątkował tym samym nowy etap w dziejach zimnej wojny. Prezydent otwarcie określał państwo sowieckie mianem „imperium zła”, a Stany Zjednoczone oraz kraje sojusznicze nazywał bojownikami wolności
. Reagan podjął decyzję o rozbudowie amerykańskich sił zbrojnych. Ponadto Stany Zjednoczone umieściły w Europie Zachodniej dodatkowe głowice nuklearne. Prezydent rozpoczął program gwiezdnych wojen
, jak obrazowo określał system zaawansowanej technologicznie ochrony antyrakietowej z użyciem promieni laserowych. Na arenie międzynarodowej Reagan wspierał wszelkie ruchy polityczne, w tym zbrojne, godzące w pozycję Moskwy, m.in. w Afganistanie i Ameryce Środkowej.
Uzasadnij, że fotografia jest dowodem relacji, które wykraczają poza schematy przyjęte w polityce.
Bojownicy wolności
mogli liczyć na dostawy broni, funduszy oraz pomoc amerykańskich doradców wojskowych. Ponadto prezydent aktywnie wspierał opozycję w krajach bloku wschodniego, zwłaszcza w Polsce, którą uważał za najsłabsze ogniwo Układu Warszawskiego. Jednocześnie umacniał relacje z zachodnimi politykami, którzy podzielali jego antykomunistyczne zapatrywania. Szczególnie serdeczne relacje łączyły Reagana z premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher oraz kanclerzem RFN Helmutem Kohlem. Amerykański przywódca przekonywał rodaków, że zaostrzenie zimnowojennego konfliktu zmusi Sowietów do zwiększenia nakładów na wojsko oraz intensywnych zbrojeń. To z kolei doprowadzi do kryzysu niewydolną, mało efektywną oraz przestarzałą gospodarkę i ZSRS zazbroi się na śmierć
, jeśli tylko imperium zła
spróbuje dotrzymać kroku silniejszym ekonomicznie Amerykanom. Przewidywania Reagana okazały się trafne. Przyszłość pokazała, że Sowieci nie byli w stanie sprostać wyścigowi zbrojeń narzuconemu przez Amerykanów.
Wskaż elementy, które świadczą o dobrym przygotowaniu bojowników contras do walki.
Zapoznaj się z filmem i odpwiedz na poniższe pytanie.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/RiTVKWOoIdILX
Film opowiadający o nowym kursie w polityce USA i państw zachodnich wobec bloku wschodniego w 1985 roku.
Bezinteresowna przyjaźń czy amerykańska racja stanu – rozstrzygnij, które z tych określeń lepiej pasuje do postawy prezydenta Reagana względem Polaków.
Trenuj i ćwicz
UWAGA! Każdy wyraz zaznaczaj oddzielnie.
Brzeziński i Kissinger znali się znakomicie z Harvardu. Utrzymywali przyjazne relacje, ale Brzeziński zawsze się z nim nie zgadzał. [...] Siłą rzeczy musiało dojść do starcia poglądów. Jedną z pierwszych decyzji Kissingera było zapewnienie ambasadora ZSRR Dobrynina, że administracja Nixona nie podejmie żadnych działań w Europie Wschodniej, które Moskwa mogłaby uznać za wrogie. [...] Nixon szukał porozumienia i odprężenia w dwustronnych relacjach z ZSRR. Dla Brzezińskiego była to druga Jałta. Użył nawet terminu: potwierdzenie doktryny Breżniewa. W zasadzie oznaczało to amerykańskie przyzwolenie dla radzieckich działań w Czechosłowacji w roku 1968. Kissinger był powszechnie postrzegany jako międzynarodowa gwiazda dyplomacji [...]. W maju 1972 roku udali się z Nixonem do Moskwy na pierwsze spotkanie na szczycie. Mieli rozmawiać na temat układu SALT [Strategic Arms Limitation Treaty/ Układ o Ograniczeniu Zbrojeń Strategicznych – przyp. aut.] i wiele osób myślało, że koniec zimnej wojny jest bliski. Brzeziński wiedział, że Nixon po rozmowach w Moskwie odwiedzi Polskę. Napisał list do Kissingera, w którym doradzał, aby nie spotykali się tylko z przedstawicielami władz. Zdaniem Brzezińskiego powinni odwiedzić główne pomniki, spotkać się z kardynałem Wyszyńskim i kluczowymi postaciami tzw. lojalnej opozycji, nawiązać kontakt z pisarzami i intelektualistami, jednym słowem – wykonać gesty, które się zapamięta. Kissinger i Nixon nie zrobili nic podobnego. Spotkali się z komunistami, podczas gdy 500 metrów dalej kardynał Wyszyński prowadził procesję Bożego Ciała, w której uczestniczyły tysiące warszawiaków. [...] Późniejsza polityka Brzezińskiego była już zupełnie inna. Wkrótce po inauguracji Brzeziński zasugerował [kolejnemu prezydentowi USA] Carterowi, aby ten odwiedził Polskę. Departament Stanu nie chciał się na to zgodzić. Z ich punktu widzenia było to prowokowanie Rosji. [...] Brzeziński był bardzo poirytowany krytyką swojej koncepcji – chciał, aby prezydent odwiedził miejsca o symbolicznym znaczeniu. W czasie prezydenckiej wizyty sam odwiedził kardynała Wyszyńskiego. Na spotkanie zabrał również Pierwszą Damę, co zwróciło uwagę dziennikarzy. Następnego ranka na pierwszej stronie „New York Timesa” pojawił się artykuł opisujący to spotkanie. Brzeziński potrafił mistrzowsko współpracować z mediami. [...] Wizyta miała znaczenie symboliczne – pokazywała, że Amerykanie dostrzegają różnicę między rządem a społeczeństwem. Niektórzy twierdzą, że ta iskra pomogła Solidarności. Z pewnością podkreślanie kwestii praw człowieka i porozumień helsińskich dodawało otuchy.
Opisz rolę, jaką pełnił Zbigniew Brzeziński. Kim był?
Przeanalizuj dane dotyczące liczebności i mocy arsenałów nuklearnych USA i ZSRS do 1985 r. Omów, w jaki sposób kształtował się stosunek ilościowy ładunków w okresie zimnej wojny. Wskaż możliwą przyczynę ograniczenia zbrojeń amerykańskich w drugiej połowie lat 60. i na początku lat 70. Wymień przyczyny zmian w proporcjach potencjałów nuklearnych obu mocarstw w czasie pierwszej kadencji prezydenckiej Ronalda Reagana.
Amerykanie jako pierwsi wynaleźli broń nuklearną, dlatego początkowo dominowali w wyścigu zbrojeń. Szczyt swoich możliwości zbrojeniowych osiągnęli w połowie lat 60. Następnie stopniowo, do końca zimnej wojny, zmniejszali liczbę ładunków. Sowieci dorównali do potencjału Amerykanów pod koniec lat 70., ale do 1987 r. znacząco zwiększali liczbę ładunków. Wyraźny spadek nastąpił dopiero u schyłku zimnej wojny. Możliwą przyczyną spadku intensywności zbrojeń Amerykanów była polityka odprężenia, w tym układ SALT I. Za rządów Reagana następował dalszy spadek liczby ładunków. W tym czasie Amerykanie rozwijali już nowoczesne techniki obrony przeciwrakietowej. Agresywna polityka Stanów Zjednoczonych w tym okresie skłoniła zaś Sowietów do intensywnej rozbudowy własnego potencjału nuklearnego.
Wyjaśnij, czym był układ SALT jeden.
Przeczytaj tekst źródłowy, a następnie na jego podstawie wybierz właściwe dokończenia zdań zamieszczonych poniżej.
Zapoznaj się z tekstem źródłowym, a następnie na jego podstawie wybierz właściwe dokończenia zdań zamieszczonych poniżej.
40 lat temu, na przełomie maja i czerwca 1972 r., dwudniową wizytę w Warszawie złożył Richard Nixon. Zmieniła ona polsko‑amerykańskie relacje. Była to pierwsza wizyta urzędującego prezydenta USA w Polsce, ale nie pierwsza wizyta Nixona, który już raz Warszawę odwiedził (w 1959 r. jako wiceprezydent) […]. Edwardowi Gierkowi – I sekretarzowi KC PZPR, który chciał rozwijać współpracę gospodarczą z Zachodem – bardzo na niej zależało. Miałaby też istotne znaczenie prestiżowe i można byłoby ją przedstawić jako dowód rosnącego autorytetu Polski. Podróże amerykańskich prezydentów do krajów socjalistycznych nie były jednak zazwyczaj mile widziane przez ZSRR, więc władze polskie wymyśliły, że Nixon, wracający z rozmów w Moskwie, mógłby zatrzymać się w Warszawie. […] Polska nie kwapiła się z poinformowaniem Moskwy o swoich zamierzeniach. Jeszcze 11 marca 1972 r. ambasador w Waszyngtonie informował, że tamtejszy ambasador ZSRR (Anatolij Dobrynin) pytał o plotki w sprawie wizyty. W odpowiedzi 13 marca [polski minister spraw zagranicznych] Olszowski polecił poinformować ambasadora ZSRR, że „sprawa wizyty Nixona nie była dotychczas rozważana i nie ma żadnych decyzji w tej sprawie”. […] Prawdopodobnie strona Polska zamierzała powiadomić Rosjan już po otrzymaniu pozytywnej decyzji USA. Gierek, będąc osobą wyczuloną na sprawy międzynarodowego prestiżu, obawiał się z przyczyn ambicjonalnych nieprzychylnych komentarzy i utraty autorytetu, jeśli polskie zaproszenie zostałoby odrzucone. Nie bez znaczenia była też obawa o możliwe zablokowanie wizyty przez Kreml […] Amerykanie jednak zlekceważyli polskie sugestie i postanowili skonsultować się z ambasadorem ZSRR w Waszyngtonie. 30 marca Kissinger zwrócił się do Dobrynina z pytaniem, czy Moskwa nie miałaby nic przeciwko takiemu przedsięwzięciu. Kissinger wręcz pokazał Dobryninowi ściśle tajne szyfrogramy wymieniane z Warszawą w tej sprawie. Obiecywał zarazem, że w Polsce Nixon nie powie niczego, co mogłoby wprawić Rosjan w zakłopotanie. Relacjonując spotkanie prezydentowi, Kissinger jeszcze tego samego dnia informował, że poruszony takim postawieniem sprawy Dobrynin miał łzy w oczach i zapewnił, że Moskwa nie będzie się sprzeciwiać wizycie, ale prosił, aby zaczekać do poniedziałku (rozmawiano w czwartek) na oficjalne potwierdzenie. W poniedziałek 3 kwietnia, w czasie kolejnego spotkania, przekazał Kissingerowi odpowiedź mówiącą o docenianiu faktu konsultacji tej sprawy z Moskwą i stwierdzającą, że kwestia ta powinna być rozstrzygnięta przez prezydenta i władze polskie. Więc nie było sprzeciwu.
Cytat za: artykuł Nixon i Gierek – pierwsza wizyta amerykańskiego prezydenta, Piotr Długołęcki, „Polityka”, 22.05.2012.
Przeczytaj zapisy Aktu końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, a następnie przyporządkuj odpowiadające im numery do właściwych koszyków.
Zapoznaj się z zapisami Aktu końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.
1. Państwa uczestniczące będą rozwijać […] wzajemną współpracę, dokładać starań w celu podnoszenia dobrobytu narodów i przyczyniania się do zaspokojenia ich aspiracji, między innymi dzięki korzyściom wynikającym z lepszego wzajemnego poznania się oraz dzięki postępom i osiągnięciom w dziedzinie gospodarczej”; „[Państwa uczestniczące] będą uwzględniać interes wszystkich w zmniejszeniu różnic w poziomie gospodarczego rozwoju, a w szczególności interes krajów rozwijających się na całym świecie
.
2. Państwa uczestniczące będą szanować prawa człowieka i podstawowe wolności, włączając w to wolność myśli, sumienia, religii lub przekonań każdego bez względu na różnicę rasy, płci, języka lub religii”; „Będą one popierać i zachęcać do efektywnego korzystania z obywatelskich, politycznych, ekonomicznych, społecznych, kulturalnych i innych praw i wolności, które wynikają wszystkie z przyrodzonej godności ludzkiej osoby i mają podstawowe znaczenie dla jej swobodnego i pełnego rozwoju
.
3. Państwa uczestniczące będą powstrzymywać się w swych wzajemnych stosunkach, jak również w swych stosunkach międzynarodowych w ogóle, od groźby użycia siły lub jej użycia przeciwko integralności terytorialnej lub niepodległości politycznej któregokolwiek państwa”; „Państwa uczestniczące będą także powstrzymywać się od czynienia terytorium któregokolwiek z nich przedmiotem okupacji wojskowej lub innych bezpośrednich lub pośrednich środków przymusu, podejmowanych wbrew prawu międzynarodowemu, albo przedmiotem nabycia przy użyciu takich środków lub pod groźbą ich użycia
.
Indeks górny Akt końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE); dostępny online: web.archive.org. Indeks górny koniecAkt końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE); dostępny online: web.archive.org.
Wciel się w rolę zachodniego dziennikarza. Jest rok 1975. Twoim zadaniem jest przygotowanie się do wywiadu z Henrym Kissingerem na temat polityki odprężenia w relacjach z ZSRS. Opracuj listę pięciu pytań, które skierujesz do tego niezwykle wpływowego doradcy prezydentów Nixona i Forda. Użyj podanych niżej pojęć.
- Nazwa kategorii: pojęcia do wykorzystania{color=#455A64}
- Nazwa kategorii: kryzys paliwowy{color=#78909C}
- Nazwa kategorii: SALT I{color=#90A4AE}
- Nazwa kategorii: KBWE{color=#B0BEC5}
- Nazwa kategorii: trzeci koszyk{color=#CFD8DC} Koniec elementów należących do kategorii pojęcia do wykorzystania{color=#455A64}
- Elementy należące do kategorii pojęcia do wykorzystania
Ronald Reagan zdobył popularność jako aktor w Hollywood. Grywał w westernach odważnych obrońców prawa. Tym razem ty wciel się w rolę prezydenta Reagana. Jest rok 1985. Właśnie szykujesz się do wystąpienia w telewizji. Chcesz przekonać rodaków do ostrzejszej polityki względem ZSRS. Zapisz pięć argumentów przemawiających za takim rozwiązaniem, których użyjesz w trakcie przemówienia.
Ronald Reagan miał wielki talent do wykorzystywania mediów w kreowaniu swojego pozytywnego wizerunku. Taki cel miało niewątpliwie poniższe zdjęcie z 1981 r. ukazujące prezydenta podczas lunchu w Gabinecie Owalnym, oficjalnym miejscu pracy prezydentów USA. Wskaż przynajmniej dwie cechy prezydenta, które miała eksponować fotografia. Odwołaj się do różnych elementów widocznych na zdjęciu.
Ronald Reagan miał wielki talent do wykorzystywania mediów w kreowaniu swojego pozytywnego wizerunku. Taki cel miało niewątpliwie poniższe zdjęcie z 1981 r. ukazujące prezydenta podczas lunchu w Gabinecie Owalnym, oficjalnym miejscu pracy prezydentów USA. Na podstawie opisu zdjęcia podaj przynajmniej dwie cechy prezydenta, które miała eksponować fotografia.
Słownik.
(skrót od hiszp. contrarevolucionario – kontrrewolucyjny) prawicowa partyzantka walcząca przeciwko rządowi Sandinistowskiego Frontu Wyzwolenia Narodowego (FSLN) w Nikaragui; wspierana przez Stany Zjednoczone: CIA prowadziło program szkolenia oddziałów contras, a rząd amerykański udzielał im wsparcia militarnego i finansowego; partyzanci złożyli broń w 1990 r., po porażce FSLN w wyborach
(franc., odprężenie) określenie używane w odniesieniu do złagodzenia napięcia między stronami zimnej wojny w latach 70.; w związku z rozpoczęciem procesu KBWE, podpisaniem Aktu końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie nastąpiła faza pokojowej koegzystencji i dialogu pomiędzy mocarstwami; główną ideą détente była gotowość do współpracy i negocjacji; okres détente zakończyła sowiecka interwencja w Afganistanie w 1979 r.
(ang., wiedzieć jak) wiedza technologiczna pozwalająca na wytworzenie jakiegoś wyrobu lub wykonanie jakiejś czynności
(niem., polityka wschodnia) polityka rządu RFN zmierzająca do normalizacji stosunków politycznych i handlowych z krajami socjalistycznymi środkowej i wschodniej Europy; zapoczątkował ją w 1969 r. kanclerz Willy Brandt, który dokonał normalizacji stosunków RFN z krajami Europy Środkowej i Wschodniej – w jej rezultacie RFN zawarła m.in. układy o wyrzeczeniu się siły we wzajemnych stosunkach z ZSRS oraz o normalizacji stosunków z Polską (w tym o uznaniu i nienaruszalności granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej); Ostpolitik przyczyniła się do powstania Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz poprawy stosunków między RFN a NRD
(skrót od ang. Strategic Arms Limitation Treaty) pierwszy z układów o ograniczeniu zbrojeń strategicznych podpisany między USA a ZSRS w 1972 r., podczas wizyty prezydenta USA Richarda Nixona w Moskwie; podpisanie dokumentu poprzedziły dwustronne rokowania w latach 1969–1972; układ dotyczył redukcji systemów obrony przeciwrakietowej – ograniczono liczbę wyrzutni rakietowych do stu, a do sześciu liczbę stacji radiolokacyjnych; wszedł w życie 3 października 1972 r. SALT I był uznawany za przełomowy w stosunkach USA – ZSRS, w rzeczywistości stał się porażką USA, ponieważ naruszył równowagę strategiczną na korzyść ZSRS
(skrót od ang. Strategic Arms Limitation Treaty) druga runda rokowań w sprawie ograniczenia zbrojeń strategicznych między USA a ZSRS, zakończona podpisaniem traktatu ustalającego limity ilościowe i jakościowe systemów broni strategicznej; układ nie wszedł w życie ze względu na sprzeciw amerykańskiego Kongresu