R1LLA298ECGBT
Ilustracja przedstawia strukturę IV‑rzędową białka katalazy. Widoczne są struktury α‑helisy i β‑harmonijki.

Enzymy - katalizatory reakcji metabolicznych

Katalaza to enzym katalizujący proces rozkładu nadtlenku wodoru (H2O2) do wody (H2O) i tlenu (O2). Duże jej ilości występują m.in. w wątrobie, nerkach, leukocytach i erytrocytach.
Źródło: Jawahar Swaminathan, domena publiczna.

Sprawdź co umiesz

R13Q1POD2LSL4
Ćwiczenie 1
Zaznacz wszystkie fałszywe zdania. Możliwe odpowiedzi: 1. Wszystkie enzymy zawierają centrum aktywne, przez które białko enzymatyczne łączy się z substratem., 2. Większość enzymów to białka proste., 3. Wszystkie enzymy to białka wykazujące właściwości katalityczne., 4. Każdy enzym można zapisać w postaci ciągu czterech liczb oddzielonych kropką i poprzedzonych literami EC., 5. Białka złożone składają się z części niebiałkowej (apoenzymu) i części białkowej (kofaktoru).
R1O6UPTO7G6KF
Ćwiczenie 2
Zaznacz wszystkie stwierdzenia, które zawierają prawdziwe informacje.
Enzym w organizmie: Możliwe odpowiedzi: 1. jest biokatalizatorem, 2. nie bierze bezpośredniego udziału w reakcji, 3. nie zużywa się podczas reakcji, 4. przyspiesza reakcję, 5. zwiększa energię aktywacji reakcji, 6. działa selektywnie
RMBTJXKF932V3
Ćwiczenie 3
RJOKUSOBXTJBN
Ćwiczenie 4
Oceń, czy podane stwierdzenia są prawdziwe czy fałszywe.. Konformacja enzymu określa rodzaj katalizowanej reakcji chemicznej.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Katalizator to substancja, która zużywa się podczas reakcji chemicznej.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Enzymy wykazują swoistość substratową oraz swoistość względem katalizowanej reakcji.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
1
Ćwiczenie 5

Schemat przedstawia krzywą energetyczną reakcji chemicznej zachodzącej bez udziału enzymu.

  1. Określ, jaki rodzaj reakcji chemicznej przedstawia schemat – egzoergiczną czy endoergiczną. Odpowiedź uzasadnij.

RR9YSzdv9HY8x
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
  1. Określ, który schemat (I czy II) przedstawia zmiany energetyczne substratów i produktów reakcji chemicznej – bez udziału enzymu (cienka linia) i z udziałem enzymu (gruba linia). Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do informacji widocznych na schemacie.

Ryno74yN1Lq1v
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1FjnJEfl73AH
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 6

Grupa naukowców ustaliła, że pewna reakcja chemiczna bez udziału enzymu w temperaturze ok. 30°C zachodzi w ciągu 2 godzin. Ta sama reakcja chemiczna z udziałem enzymu przebiega najszybciej, gdy temperatura środowiska reakcji spadnie do 20°C.

RbBHGcVmFvfBq
Określ, jaki wpływ na szybkość przebiegu reakcji z udziałem enzymu miałoby podwyższenie temperatury do 100 stopni Celsjusza oraz jej obniżenie do 15 stopni Celsjusza. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 7

Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy występuje w organizmach w kilku formach: NADH jest formą zredukowaną, a NADIndeks górny + – formą utlenioną. Dodatkowo znany jest ester fosforanowy NAD+, oznaczany skrótem NADPIndeks górny + (forma utleniona) i NADPH (forma zredukowana). Formy NADPIndeks górny + i NADPH są niezbędne w wielu reakcjach biochemicznych, m.in. w syntezie tlenku azotu, który w organizmie człowieka reguluje ciśnienie i krzepnięcie krwi. Proces ten jest katalizowany przez enzym NOS (syntaza tlenku azotu), z którym połączona jest nietrwale cząsteczka fosforanu dinukleotydu nitodynoamidoneniowego.

Określ, jaką funkcję pełnią NADPIndeks górny + i NADPH w prawidłowym funkcjonowaniu enzymu NOS. Odpowiedź uzasadnij. 

RErDB4Z9ourtU
(Uzupełnij).
R1H3UENQUR5T2
Ćwiczenie 8
Zatrucie metanolem jest dla organizmu człowieka bardzo groźne, ponieważ produkty jego utleniania (aldehyd mrówkowy i kwas mrówkowy) są silnie toksyczne (spożycie 8–10 gramów powoduje ślepotę, a 12–20 gramów śmierć). Utlenianie metanolu katalizuje dehydrogenaza alkoholowa. Enzym ten katalizuje również proces utleniania etanolu, ale produktem tej reakcji jest aldehyd octowy, który jest znacznie mniej toksyczny dla organizmu człowieka. Pierwsza pomoc osobom, u których podejrzewa się zatrucie metanolem, polega na jak najszybszym podaniu (około 100 ml) alkoholu etylowego. Hamowanie aktywności dehydrogenazy alkoholowej poprzez podanie etanolu osobom zatrutym metanolem jest przykładem inhibicji kompetycyjnejinhibicji niekompetycyjnej.
R1DKGRR24A6JT
Ćwiczenie 9
Oceń poprawność poniższych stwierdzeń.. Inhibitorami enzymów mogą być niektóre leki.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jedynymi czynnikami wpływającymi na aktywność enzymów są temperatura i pH.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Rola enzymów polega na podwyższeniu energii aktywacji.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Aktywność enzymu może być kontrolowana na drodze sprzężenia zwrotnego.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
Ćwiczenie 10
RHYRO5tV2EO2b
Wpływ inhibitora kompetycyjnego i niekompetycyjnego na szybkość reakcji enzymatycznej.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RPP5EQ8BDTA33
Przeanalizuj powyższy wykres, a następnie uzupełnij luki w tekście poprawnymi wyrażeniami. Prędkość reakcji podczas inhibicji kompetycyjnej i niekompetycyjnej jest 1. inhibitora, 2. aktywatora, 3. takie samo, 4. różna, 5. inhibicji niekompetycyjnej, 6. nie jest możliwa, 7. niższe, 8. wyższe, 9. jest możliwa, 10. taka sama, 11. inhibicji kompetycyjnej. W 1. inhibitora, 2. aktywatora, 3. takie samo, 4. różna, 5. inhibicji niekompetycyjnej, 6. nie jest możliwa, 7. niższe, 8. wyższe, 9. jest możliwa, 10. taka sama, 11. inhibicji kompetycyjnej szybkość katalizowanej reakcji nigdy nie osiąga maksymalnego poziomu możliwego do uzyskania bez inhibitorów. W przypadku 1. inhibitora, 2. aktywatora, 3. takie samo, 4. różna, 5. inhibicji niekompetycyjnej, 6. nie jest możliwa, 7. niższe, 8. wyższe, 9. jest możliwa, 10. taka sama, 11. inhibicji kompetycyjnej maksymalna prędkość reakcji 1. inhibitora, 2. aktywatora, 3. takie samo, 4. różna, 5. inhibicji niekompetycyjnej, 6. nie jest możliwa, 7. niższe, 8. wyższe, 9. jest możliwa, 10. taka sama, 11. inhibicji kompetycyjnej do osiągnięcia tylko w wtedy, gdy stężenie substratu jest 1. inhibitora, 2. aktywatora, 3. takie samo, 4. różna, 5. inhibicji niekompetycyjnej, 6. nie jest możliwa, 7. niższe, 8. wyższe, 9. jest możliwa, 10. taka sama, 11. inhibicji kompetycyjnej niż w przypadku reakcji zachodzącej bez udziału 1. inhibitora, 2. aktywatora, 3. takie samo, 4. różna, 5. inhibicji niekompetycyjnej, 6. nie jest możliwa, 7. niższe, 8. wyższe, 9. jest możliwa, 10. taka sama, 11. inhibicji kompetycyjnej.
1
Ćwiczenie 10
R1UT2P6VOOAEG
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Ćwiczenie 11

Poniższa tabela przedstawia intensywność chemiluminescencji (zjawisko emisji fal świetlnych w wyniku reakcji chemicznych) peroksydazy chrzanowej. Efektem reakcji katalizowanej przez ten enzym (w zależności od użytego substratu) może być barwny produkt, dzięki czemu staje się on łatwy do wykrycia.

pH

Temperatura
(°C)

Intensywność chemiluminescencji (jednostki umowne)

6

14

3,8

16

4,0

18

4,18

20

4,30

22

4,50

24

4,22

26

4

28

3,82

30

3,6

7

14

7,0

16

7,21

18

7,5

20

7,7

22

7,52

24

7,44

26

7,22

28

6,95

30

6,87

8

14

4,09

16

4,44

18

4,66

20

4,35

22

4,11

24

4,02

26

3,80

28

3,55

30

3,42

RRT1UTFUM4T72
Wybierz zdanie, które jest najlepszym wnioskiem wynikającym z powyższych wyników. Możliwe odpowiedzi: 1. Zakres temperatur od 18°C do 22°C stanowi optimum działania peroksydazy chrzanowej niezależnie od wartości pH., 2. Optymalne pH peroksydazy nie istnieje, ponieważ w każdej z badanych wartości pH istnieje taka temperatura, w której enzym osiąga maksymalną wydajność., 3. Peroksydaza chrzanowa jest najbardziej wydajna przy pH 7 i temperaturze 20°C., 4. Peroksydaza chrzanowa jest enzymem wydajnym w temperaturach bliskich pokojowej i neutralnym odczynie.
1
Ćwiczenie 12

Enzymy są zazwyczaj specyficzne względem substratu oraz reakcji, jakiej ten substrat ulega. Istnieje jednak coraz więcej dowodów na istnienie zjawiska zwanego enzyme promiscuity, co można tłumaczyć jako „wielozadaniowość enzymu”. Przykładem takiego może być lipaza, która rozkłada między innymi tłuszcze, ale również tworzy wiązania C–C (pomiędzy węglami związków organicznych). Warto dodać, że lipaza zamiast dwóch centrów aktywnych ma jedno, wysoce plastyczne miejsce katalityczne mogące dopasowywać się do substratów o zupełnie różnych strukturach. Takie zdolności niektórych enzymów uważane są za dowód na wciąż postępującą ewolucję – w tym przypadku na ewolucyjne przystosowywanie się enzymów do katalizy nowych reakcji.  Enzymy, które cechują się wielozadaniowością mają różne powinowactwo do obsługiwanych substratów. Te do których powinowactwo jest niższe określane są często jako „nietypowe”.
Indeks dolny Na podstawie: Rinkoo Devi Gupta, Recent advances in enzyme promiscuity, „Sustainable Chemical Processes” 2016, nr 2, vol. 4. Indeks dolny koniec

R1736Ve9TpX4w
Wyjaśnij, czy w warunkach laboratoryjnych możliwe jest całkowite zablokowanie aktywności lipazy przez dodanie „nietypowego” substratu do reakcji. Czy taka sytuacja zachodzi w warunkach naturalnych? W odpowiedzi uwzględnij cechy budowy lipazy. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 13

Ciekawym organizmem halofilnym jest bakteria Haloferax mediterranei. Ma ona geny kodujące odporne na wysokie zasolenie enzymy: chitynazę (z klasy hydrolaz) oraz enzymy przekształcające produkty rozpadu chityny w PHBV – poli(3‑hydroksymaślan‑co‑3-hydroksywalerianian). PHBV jest biodegradowalnym plastikiem.

Przemysł spożywczy generuje duże ilości odpadów. W przypadku produkcji pożywienia pochodzącego z krabów, krewetek i innych skorupiaków są to głównie ich pancerze. Wyjaśnij, w jaki sposób bakterie Haloferax mediterranei mogą być użyteczne w utylizowaniu wspomnianych odpadów bez konieczności mycia ich wodą oraz dlaczego jest to korzystne dla przemysłu i środowiska naturalnego.

RD7y25DIajBYM
Na podstawie powyższego tekstu i tekstu do zadania 5. napisz w jaki sposób, taka utylizacja jest korzystna dla przemysłu i środowiska naturalnego. W odpowiedzi uwzględnij właściwości enzymów bakterii Haloferax mediterranei. (Uzupełnij).