RrkTJmq1G5wCP1
Zdjęcie mikroskopowe ukazuje ludzkie neurony. Przedstawione one są jako rozgałęzione, liczne przewody o różnych grubościach. Mają one barwę białą, tworzą sieć skomplikowanych rozgałęzień.

Tkanki zwierzęce

W organizmie człowieka występuje około 30 mld neuronów, czyli komórek nerwowych, które przekazują informacje w postaci impulsów nerwowych.
Źródło: Pixabay, domena publiczna.

Eksperymentuj i odkrywaj

1
Symulacja 1

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację nabłonka jednowarstwowego walcowatego. Zwróć uwagę na kształt, wielkość i wybarwienie komórek oraz lokalizację jądra.

RFyqFAm1slkqL
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Obserwacja nabłonka jednowarstwowego walcowatego pochodzącego z jelita cienkiego ssaka pod mikroskopem świetlnym. Okular mikroskopu powiększa obraz 10×. Barwienie trójbarwne według Massona.
Źródło: Berkshire Community College Bioscience Image Library, licencja: CC 0 1.0.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 1bluewhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 2redwhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 3greenwhite

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację nabłonka jednowarstwowego walcowatego. Nabłonek jednowarstwowy walcowaty składa się z wysokich, walcowatych komórek (których cytoplazma wybarwiona jest na kolor różowy). Ich jądra (wybarwione na kolor brunatny) mają owalny kształt i zlokalizowane są blisko błony podstawnej. Na powierzchni szczytowej komórek znajdują się mikrokosmki, zwiększające powierzchnię kontaktu komórki ze środowiskiem. W obrębie nabłonka występują także komórki kubkowe, kształtem przypominające kielich. Ich cechą charakterystyczną jest obecność dużej wakuoli, w której gromadzi się śluz. Na preparacie mikroskopowym widoczne są również włókna kolagenowe wybarwione na kolor niebieski oraz włókna mięśniowe, które zostały wybarwione na kolor różowy.

Powiększenie czterokrotne przedstawia nabłonek jednowarstwowy walcowaty. Posiada on duże, nieregularne komórki, których obrzeża (cytoplazma) maja kolor różowy. We wnętrzu nabłonka znajdują się drobne, ziarniste, skupione w dużych grupach brunatne jądra. Powiększenie dziesięciokrotne przedstawia nabłonek jednowarstwowy walcowaty w zbliżeniu. Posiada on różowe obrzeże, we wnętrzu którego znajdują się drobne, owalne brunatne jądra, skupione bezpośrednio obok siebie, w dużych grupach. We wnętrzu nabłonka, pomiędzy brunatnymi jądrami znajduje się komórki kubkowe o kształcie kielicha. Pomiędzy nimi wybarwione kolorem niebieskim są podłużne włókna kolagenowe. Powiększenie czterdziestokrotne przedstawia nabłonek jednowarstwowy walcowaty w największym zbliżeniu. Posiada on różowe obrzeże, we wnętrzu którego znajdują się owalne, wydłużone, brunatne jądra, położone bezpośrednio jedno obok drugiego. Pomiędzy nimi znajduje się błona podstawna, substancja międzykomórkowa zlokalizowana na granicy nabłonka i tkanki łącznej.

RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.

Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.

1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.

1
Polecenie 1

Oblicz wielkość powiększenia obrazu, jeśli podczas obserwacji zastosowano obiektyw o powiększeniu 4×, a mikroskop wyposażony jest w okular o powiększeniu 10×.

R90WIrNBzOOSa
(Uzupełnij).
12
Symulacja 2

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację nabłonka jednowarstwowego sześciennego. Zwróć uwagę na kształt, wielkość i wybarwienie komórek oraz lokalizację jąder komórkowych.

RwFJ3v6oJfIIO
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Obserwacja nabłonka jednowarstwowego sześciennego pochodzącego z nerki ssaka pod mikroskopem świetlnym. Okular mikroskopu powiększa obraz 10×.
Źródło: Berkshire Community College Bioscience Image Library; Fayette A Reynolds M.S., domena publiczna.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 1bluewhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 2redwhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 3greenwhite

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację nabłonka jednowarstwowego sześciennego. Komórki nabłonka jednowarstwowego sześciennego mają kształt sześcianów. Jądra tych komórek zlokalizowane są centralnie. W części podstawnej (pod jądrem) znajdują się mitochondria, a w części wierzchołkowej (nad jądrem) usytuowane są: aparat Golgiego, siateczka śródplazmatyczna oraz pęcherzyki wydzielnicze. Komórki nabłonka jednowarstwowego sześciennego tworzą ściany kanalików nerkowych, które widoczne są pod mikroskopem świetlnym jako duże, owalne przestrzenie. W obrazie mikroskopowym widoczne są komórki ułożone rzędami. Są wybarwione na kolor różowy. Komórki mają jądra. Komórki okalają białe obszary.

Powiększenie czterokrotne przedstawia ułożone obok siebie, w szeregach, komórki nabłonka jednowarstwowego. Mają one kształt sześcianu i są wybarwione na jasnofioletowo. Są one grube i w ich wnętrzu znajduje się duże, kuliste jądro, wybarwione na ciemnofioletowo. Komórki nabłonka jednowarstwowego sześciennego tworzą długie, owalne przestrzenie – to ściany kanalików nerkowych. Powiększenie dziesięciokrotne przedstawia ułożone obok siebie, w szeregach, komórki nabłonka jednowarstwowego. Mają one kształt sześcianu i są wybarwione na jasnofioletowo. Są grube i mieści się w nich dużo organelli, które mają ułożenie biegunowe: nad ciemnofioletowym, kulistym jądrem znajdują się pęcherzyki wydzielnicze, aparat Golgiego i siateczka śródplazmatyczna, a poniżej jądra, w części podstawnej komórki – mitochondria. Powiększenie czterdziestokrotne przedstawia leżące obok siebie, szeregowo komórki nabłonka jednowarstwowego. Są one zbliżone kształtem do sześcianu i wybarwione na jasnofioletowo. Komórki są grube i mieści się w nich dużo drobnych, ziarnistych organelli, które mają ułożenie biegunowe: nad ciemnofioletowym, kulistym jądrem znajdują się pęcherzyki wydzielnicze, aparat Golgiego i siateczka śródplazmatyczna, a poniżej jądra, w części podstawnej komórki – mitochondria. Pomiędzy komórkami nabłonka jednowarstwowego sześciennego są długie, owalne przestrzenie – to ściany kanalików nerkowych.

RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.

Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.

1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.

Polecenie 2

Podpisz elementy budowy nabłonka jednowarstwowego sześciennego, przeciągając prawidłowe nazwy we wskazane miejsca.

R1IvRgYOWoWzl
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Źródło: Berkshire Community College Bioscience Image Library; Fayette A Reynolds M.S., domena publiczna.
Polecenie 2
RmHhchI7oOjHT
(Uzupełnij).
1
Symulacja 3

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej szkieletowej. Zwróć uwagę na ułożenie filamentów cienkich (aktyny) i grubych (miozyny) oraz lokalizację jąder.

R1UjyGq3HCLSC1
: Zdjęcie przedstawia przekrój poprzeczny przez mięsień. Kolorem fioletowym na zdjęciu zaznaczono podłużne jądra komórkowe. Mięśnie szkieletowe poprzecznie prążkowane są zbudowane są z pęczków długich komórek o wielu jądrach. Samo włókno mięśnia szkieletowego zawiera wiele jąder komórkowych, ułożonych obwodowo. Wzdłuż mięśnia biegną liczne włókienka kurczliwe - miofibryle. Na ich powierzchni biegną na przemian jasne i ciemne obszary. Prążki te odpowiadają poszczególnym elementom budulcowym miofibryli. Jasne, to obszary o dużej koncentracji białka aktyny, z której zbudowane są filamenty cienkie. Ciemne fragmenty świadczą o większej zawartości białka miozyny, która buduje filamenty grube. W cytoplazmie komórki znajduje się też aparat Golgiego, mitochondria oraz siateczka śródplazmatyczna. Wnętrze włókna prawie całkowicie wypełniają włókienka kurczliwe.
Obserwacja tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej szkieletowej pod mikroskopem świetlnym. Okular mikroskopu powiększa obraz 10×. Barwienie hematoksyliną i eozyną.
Źródło: Berkshire Community College Bioscience Image Library; Fayette A Reynolds M.S, domena publiczna.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 1bluewhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 2redwhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 3greenwhite

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej szkieletowej. Komórki tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej tworzą długie, nawet kilkucentymetrowe włókna o cylindrycznym kształcie. Włókna mięśni szkieletowych powstają w wyniku połączenia się wielu pojedynczych komórek mięśniowych, dlatego wewnątrz włókna znajdują się liczne jądra komórkowych (wybarwionych na kolor niebieskogranatowy) ułożonych na peryferiach cytoplazmy, tuż pod błoną komórkową. Wewnątrz komórek znajdują się miofibryle, zbudowane z filamentów cienkich (aktyny) i filamentów grubych (miozyny). Układ ten załamuje światło i jest widoczny pod mikroskopem w postaci charakterystycznych prążków. Powiększenie czterokrotne próbki pod mikroskopem ukazuje szereg ułożonych obok siebie, pionowych włókien, które wybarwione są na ciemnoróżowo. W ich strukturze znajdują się drobne jądra, wybarwione na niebieskogranatowo. Powiększenie dziesięciokrotne próbki pod mikroskopem ukazuje szereg ułożonych obok siebie, pionowych włókien, wybarwionych na ciemnoróżowo. W ich strukturze znajdują się owalne jądra, wybarwione na niebieskogranatowo. Włókna posiadają na swojej powierzchni regularne, poziome prążki. Powiększenie dwudziestokrotne próbki pod mikroskopem ukazuje szereg ułożonych obok siebie, pionowych włókien, wybarwionych na ciemnoróżowo. W ich strukturze znajdują się owalne jądra, wybarwione nieregularnie na niebieskogranatowo. Włókna posiadają na całej swojej powierzchni regularne, poziome lub lekko ukośne prążki.

RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.

Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.

1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.

12
Symulacja 2

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej serca. Zwróć uwagę na ułożenie filamentów cienkich (aktyny) i grubych (miozyny), lokalizację jąder oraz obecność wstawek.

RtC7wwqtl3slS1
Włókna mięśnia sercowego nie są ułożone regularnie. Tworzą one sieć, która przeplata się, łącząc i rozdzielając. Poszczególne włókna zbudowane są z komórek, poprzedzielanych tak zwanymi wstawkami. Komórki mięśnia sercowego są poprzecznie prążkowane, mają jednak tylko od jednego do dwóch jąder, położonych w pośrodku. Stałe dostawy energii są dostarczane sercu przez liczne mitochondria, które zajmują około połowy powierzchni każdej komórki. W przeciwieństwie do pozostałych typów komórek, komórki mięśnia sercowego nie regenerują się. Wszelkie uszkodzenia, na przykład po zawale mięśnia sercowego, pozostawiają po sobie blizny, które upośledzają pracę serca.
Obserwacja tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej serca pod mikroskopem świetlnym o powiększeniu 4×, 10× i 40×. Okular mikroskopu powiększa obraz 10×.
Źródło: jessy731, Flickr, licencja: CC BY-NC 2.0.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 1bluewhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 2redwhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 3greenwhite

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej serca. Tkanka mięśnia sercowego zbudowana jest z włókien mięśniowych. Każde włókno składa się z wielu cylindrycznych, widlasto rozgałęzionych komórek, posiadających jedno lub dwa (wybarwione na fioletowo i położone centralnie) jądra. Komórki we włóknie układają się szeregiem, jedna za drugą. Miejsca ich styku są widoczne pod mikroskopem jako ciemniejsze prążki, nazywane wstawkami. Dzięki temu, komórki mięśniowe tworzą przestrzenną sieć. Powiększenie czterokrotne próbki pod mikroskopem ukazuje wybarwioną na różowo tkankę mięśnia sercowego z poziomo ułożonymi włóknami mięśniowymi. Są one ułożone bardzo gęsto. Gdzieniegdzie znajdują się wśród nich drobne, kuliste, wybarwione na fioletowo jądra. Powiększenie dziesięciokrotne próbki pod mikroskopem ukazuje wybarwioną na różowo tkankę mięśnia sercowego z poziomo ułożonymi włóknami mięśniowymi. Są one ułożone bardzo gęsto, ściśle przylegają do siebie. We włóknach znajdują się drobne, kuliste lub owalne, wybarwione na fioletowo jądra. Powiększenie czterdziestokrotne próbki pod mikroskopem ukazuje wybarwioną na różowo tkankę mięśnia sercowego z poziomo ułożonymi włóknami mięśniowymi. Są one ułożone bardzo ściśle, jedno przy drugim i przylegają do siebie. Centralnie we włóknach znajdują się drobne, kuliste lub wybarwione na fioletowo jądra.

RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.

Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.

1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.

Polecenie 3

Przeciągnij prawidłowe nazwy i podpisz elementy budowy tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej serca.

RVVp4ajZwjVt2
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Źródło: jessy731, Flickr, licencja: CC BY-NC 2.0.
Polecenie 3
Rs3V7pbnDQhI5
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Polecenie 4
R1MVwnHysB2kx
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
1
Symulacja 3

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację neuronu rdzenia kręgowego. Zwróć uwagę na kształt, wielkość oraz wybarwienie komórki nerwowej.

RWLfKCAaBKg7U1
Zdjęcie przedstawia neuron ruchowy rdzenia kręgowego. Dziesięciokrotne przybliżenie obrazu pozwala na wyróżnienie komórki neuronu z licznymi wypustkami. Komórka znajduje się w rogu przednim rdzenia kręgowego. Neuron ruchowy w świetle mikroskopu jest otoczony przez liczne, gęsto ułożone, kuliste komórki.
Obserwacja neuronu ruchowego rdzenia kręgowego pod mikroskopem świetlnym. Okular mikroskopu powiększa obraz 10×.
Źródło: Flickr, domena publiczna.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 1bluewhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 2redwhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 3greenwhite

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację neuronu rdzenia kręgowego. W symulacji zdjęcia przedstawiają neuron ruchowy rdzenia kręgowego. Na preparacie mikroskopowym widoczny jest wybarwiony na fioletowo neuron, z widocznym jądrem komórkowym oraz wypustkami: aksonem i dendrytami. Wokół jądra znajdują się komórki glejowe, których jądra zostały wybarwione na kolor fioletowy. Dziesięciokrotne przybliżenie obrazu pozwala na wyróżnienie komórki neuronu. Komórka znajduje się w rogu przednim rdzenia kręgowego. Neuron w świetle mikroskopu jest wybawiony na ciemnofioletowo. Od jego nieregularnego ciała komórki odchodzą nitkowate dendryty i długi akson. W środku ciała neuronu znajduje się ciemna plama będąca jądrem komórkowym. Neuron otaczają liczne, gęsto ułożone, kuliste komórki. Są wybarwione na fioletowo. To komórki glejowe. Czterdziestokrotne przybliżenie ukazuje neuron jeszcze dokładniej. Nieregularne ciało komórki neuronu jest wybawione na ciemnofioletowo. Odchodzą od niego promieniście liczne, nitkowate dendryty i długi akson. W centralnej ciała neuronu znajduje się duża, ciemna plama będąca jądrem komórkowym. Neuron otaczają liczne, gęsto ułożone, kuliste komórki glejowe, wybarwione na ciemnofioletowo. Sześćdziesięciokrotne przybliżenie ukazuje neuron w dużym zbliżeniu. Nieregularne ciało komórki neuronu jest wybawione na ciemnofioletowo. Odchodzą od niego promieniście liczne, nitkowate dendryty (szersze przy ciele neuronu i cienkie na końcach) oraz długi akson. W centralnej ciała neuronu znajduje się duża, nieregularna, ciemna plama będąca jądrem komórkowym. Neuron otaczają bardzo drobne, kuliste komórki glejowe, wybarwione na ciemnofioletowo.

RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.

Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.

1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.

1
Polecenie 5
RhgvuohjY1EZM
Ilustracja przedstawia ciało komórki nerwowej, czyli neuronu. Ciało komórki ma charakterystyczny kształt. Jest zakończone licznymi wypustkami i wyrostkami. To dendryty i aksony. Dendryty to jedne z dwóch rodzajów wypustek nerwowych odchodzących od ciała komórki nerwowej. Dendryty są szersze w miejscu odejścia od ciała komórki, następnie rozdzielają się na coraz to drobniejsze gałęzie. Każda z komórek chroniona jest przez błonę. A jądro komórkowe to kulista forma. Do gęstego ciała komórki przeczepione są prostokątne komórki. Tworzą łańcuch. To łańcuch Schwanna. Komórki są otoczone osłonką melinową. Połączenia tych komórek od nazwiska uczonego nazywamy przewężeniami Ranviera. To przerwy, które występują między komórkami osłonki mielinowej. Na początku i końcu ciała komórki nerwowej znajdują się aksony komórkowe. Są one miejscem kontaktu z innymi neuronami.
Schemat budowy neuronu.
Źródło: Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
RB3waZwFCBXej
Zaznacz wszystkie elementy budowy neuronu. Możliwe odpowiedzi: 1. jądro komórkowe, 2. dendryty, 3. ciało komórki, 4. akson, 5. przewężenie Ranviera, 6. komórka Schwanna, 7. osłonka mielinowa, 8. osłonka przejrzysta
12
Symulacja 2

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację przekroju poprzecznego przez rdzeń kręgowy. Zwróć uwagę na kształt i wybarwienie tej struktury oraz lokalizację istoty białej i istoty szarej.

RuDfDyDslnY6h
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Obserwacja przekroju poprzecznego przez rdzeń kręgowy pod mikroskopem świetlnym. Okular mikroskopu powiększa obraz 10×.
Źródło: Ilona Kruk, licencja: CC BY-SA 3.0.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 1bluewhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 2redwhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 3
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 4greenwhite

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację przekroju poprzecznego przez rdzeń kręgowy. Rdzeń kręgowy zbudowany jest z istoty białej (wypustki neuronów), która otacza leżącą wewnątrz istotę szarą (skupisko ciał neuronów). Na przekroju poprzecznym istota szara (wybarwiona na ciemniejszy kolor) przybiera charakterystyczny kształt zbliżony do litery H. Jej pasma tworzą skierowane ku przodowi rogi brzuszne (przednie) oraz zwrócone ku tyłowi rogi grzbietowe (tylne). W centralnej części rdzenia kręgowego znajduje się kanał środkowy (wypełniony płynem mózgowo‑rdzeniowym). W powiększeniu czterokrotnym widoczna jest niewyraźnie struktura przypominająca kształt litery H lub skrzydła motyla. W środku struktury jest pionowy, biały, podłużny otwór, to kanał środkowy. Istotę szarą (literę H) wypełniają jasno- i ciemnoróżowe komórki. Wokół litery H jest istota biała. Wypełniają ją jasnoróżowe i białe komórki. W powiększeniu dziesięciokrotnym widoczna jest niewyraźnie górna część struktury przypominająca kształt litery H (lub skrzydła motyla), wypełniona drobnymi jasno- i ciemnoróżowymi komórkami. W środku struktury jest kanał środkowy. Jest on pionowy, biały, podłużny, a jego górny koniec jest wrzecionowaty. Wokół litery H znajduje się istota biała wypełniona jasnoróżowymi i białymi komórkami. W powiększeniu czterdziestokrotnym widoczna jest struktura wypełniona drobnymi jasno- i ciemnoróżowymi komórkami. Ciemnoróżowe komórki są kuliste, zebrane w skupiskach.

RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.

Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.

1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.

Polecenie 6

Przeciągnij prawidłowe nazwy i podpisz elementy budowy rdzenia kręgowego.

R1e44vaWVVLDd
Rdzeń kręgowy to część ośrodkowego układu nerwowego, przewodząca impulsy nerwowe pomiędzy mózgowiem a układem obwodowym. U człowieka ma kształt grubego sznura, nieco spłaszczonego w kierunku strzałkowym. Wewnątrz rdzenia znajduje się substancja szara, a na zewnątrz substancja biała. Istota szara jest ułożona w charakterystyczny kształt litery H, a jej ramiona oddzielone są od siebie przez sznury (należące do istoty białej). Ramię przednie substancji szarej określa się nazwą rogu przedniego, tylne rogu tylnego. Przez środek rdzenia przebiega środek przebiega bardzo wąski kanał środkowy rdzenia. Kształt i wielkość kanału środkowego są zmienne. Zakończone są przez komorę końcową rdzenia kręgowego. Dodatkowo, w części piersiowej rdzenia występuje jeszcze róg boczny. Istota biała składa się z pęczków pojedynczych wypustek komórek nerwowych.
Źródło: Ilona Kruk, licencja: CC BY-SA 3.0.
RcDR7qSY4gC9R
Połącz w pary elementy budowy rdzenia kręgowego z ich opisem. istota szara Możliwe odpowiedzi: 1. Ułożona jest w charakterystyczny kształt litery H, a jej ramiona oddzielone są od siebie przez sznury., 2. Należą do niej trzy sznury: przedni, boczny i tylny pooddzielane od siebie bruzdami. istota biała Możliwe odpowiedzi: 1. Ułożona jest w charakterystyczny kształt litery H, a jej ramiona oddzielone są od siebie przez sznury., 2. Należą do niej trzy sznury: przedni, boczny i tylny pooddzielane od siebie bruzdami.
1
Symulacja 3

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację tkanki łącznej włóknistej (luźnej). Zwróć uwagę na rozmieszczenie i wybarwienie komórek tkanki oraz włókien kolagenowych i elastynowych.

R1CLKLaYVp6Cr1
Zdjęcie mikroskopowe przedstawia tkankę włóknistą luźną. Poszczególne elementy tkanki zostały wybarwione na różne kolory. Zanurzone są w niej różnorodne elementy składowe. Takie jak: fibroblasty, makrofagi, komórki plazmatyczne, mastocyty, nieliczne komórki tłuszczowe. Jądra komórkowe wybarwione kolorem ciemnofioletowym tworzą sieć punktów. Włókna kolagenowe tworzą gęstą, ciemnoróżową sieć na wybarwionej na bladoróżowo tkance podstawowej. Włókna elastyczne, na zdjęciu fioletowe, są cieńsze od kolagenowych i występują pojedynczo. Włókna retikulinowe, różowe, tworzą gęstą, delikatną sieć. Wszystkie rodzaje włókien są zanurzone w tkance podstawowej. Tkanka włóknista luźna stanowi rusztowanie, na którym opierają się inne tkanki budujące narządy oraz wypełnia przestrzenie między narządami.
Obserwacja tkanki łącznej włóknistej luźnej pod mikroskopem świetlnym. Okular mikroskopu powiększa obraz 10×.
Źródło: Berkshire Community College Bioscience Image Library; Fayette A Reynolds M.S., Flickr, domena publiczna.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 1bluewhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 2redwhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 3greenwhite

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzoni obserwację tkanki łącznej włóknistej (luźnej). Tkanka ta zawiera różnego rodzaju komórki (których jądra wybarwione są na kolor fioletowy), m.in. fibroblasty, makrofagi, komórki plazmatyczne, mastocyty, nieliczne komórki tłuszczowe oraz duże ilości substancji podstawowej (wybarwionej na kolor bladoróżowy), w której zanurzone są nieregularnie rozmieszczone włókna: sprężyste, kolagenowe oraz retikulinowe. Włókna kolagenowe (wybarwione na kolor ciemnoróżowy), łącząc się w przestrzenną sieć, tworzą rozgałęzione pęczki. Włókna elastyczne (wybarwione na kolor fioletowy) są cieńsze niż włókna kolagenowe i występują pojedynczo. Natomiast włókna retikulinowe (wybarwione na różowo) tworzą delikatną i gęstą sieć. Tkanka włóknista luźna stanowi rusztowanie, na którym opierają się inne tkanki budujące narządy, a także wypełnia przestrzenie między narządami.

RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.

Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.

1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.

12
Symulacja 2

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację tkanki tłuszczowej żółtej. Zwróć uwagę na kształt i rozmiar komórek oraz miejsce, gdzie znajduje się jądro komórkowe.

R9CQRnZVbSX2J1
Zdjęcie mikroskopowe przedstawia komórki tkanki tłuszczowej żółtej. Duże, niewybarwione, wielokształtne krople tłuszczu otoczone są przez cienkie warstwy cytoplazmy. Cytoplazma została wybarwiona kolorem różowym. W cytoplazmie umiejscowione jest wybarwione na ciemnofioletowo jądro komórkowe. Ma położenie peryferyjne. Tkanka tłuszczowa okala narządy oraz występuje pod skórą. Pełni funkcje magazynujące, termoizolacyjne, amortyzujące, metaboliczne oraz wydzielnicze.
Obserwacja tkanki tłuszczowej żółtej pod mikroskopem świetlnym. Okular mikroskopu powiększa obraz 10×.
Źródło: Berkshire Community College Bioscience Image Library; Fayette A Reynolds M.S., Flickr, domena publiczna.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 1bluewhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 2redwhite
Szczegóły obserwacji mikroskopowej 3greenwhite

Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację tkanki tłuszczowej żółtej. Komórki tkanki tłuszczowej żółtej – adipocyty – zawierają jedną dużą kroplę tłuszczu (niewybarwioną), otoczoną przez cienką warstwę cytoplazmy (wybarwionej na różowo). Na terenie cytoplazmy znajduje się jedno spłaszczone i położone peryferyjnie jądro (wybarwione na fioletowo). Tkanka tłuszczowa żółta występuje u zwierząt pod skórą i wokół narządów. Pełni funkcje magazynujące, termoizolacyjne, amortyzujące, metaboliczne oraz wydzielnicze. Obraz mikroskopowy ukazuje przylegające do siebie białe komórki. Komórki mają cienkie ściany, mają kształt wielokątów.

RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.

Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.

1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.

1
Polecenie 7

Przeciągnij prawidłowe nazwy i podpisz elementy budowy tkanki tłuszczowej żółtej.

RenI6dKEhBtle
Na zdjęciu mikroskopowym zaznaczono elementy budujące tkankę tłuszczową białą. Jest ona zbudowana z nieregularnie ułożonych adipocytów. Komórki adipocytów zawierają bardzo duże krople tłuszczu. Są połączone ze sobą w sposób niesymetryczny. Są magazynem substancji zapasowych, tworzą również izolację cieplną. Na obrzeżach kropel tłuszczu zaznaczono niewielkie, spłaszczone jądra komórkowe. Są zanurzone w wybarwionej kolorem fioletowym cytoplazmie. Umiejscowione są peryferyjnie.
Źródło: Berkshire Community College Bioscience Image Library; Fayette A Reynolds M.S. , Flickr, domena publiczna.
R19Ck5NrWeY8t
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.