Przypomnij sobie, jakie funkcje mogą pełnić tkanki nabłonkowe. Która z nich jest wspólna i charakterystyczna dla wszystkich nabłonków? Jakie cechy budowy za nią odpowiadają?

Komórki nabłonkowe są ściśle ułożone, leżą na powierzchni innych tkanek, osadzone na błonie podstawnej. Odpowiadają jednocześnie za ochronę przed środowiskiem oraz za kontakt z nim.

Porównaj miejsca występowania poszczególnych nabłonków z pełnioną przez nie funkcją.

Nabłonek wielowarstwowy występuje w miejscach narażonych na ścieranie, wymagających ochrony – pokrywa skórę, wyściela przełyk, odbyt i pochwę. Nabłonek jednowarstwowy występuje tam, gdzie zachodzi dyfuzja (transport), czyli wydzielanie lub wchłanianie substancji – wyściela naczynia krwionośne i pęcherzyki płucne.

Zastanów się, w jaki sposób dostarczane są do tkanek substancje odżywcze.

Tkanki nabłonkowe nie są unaczynione, dlatego substancje odżywcze pobierają z leżących pod nimi tkanek za pośrednictwem przepuszczalnej błony podstawnej. Niedożywione tkanki nabłonkowe nie spełniałyby swoich funkcji i obumierałyby, co skutkowałoby śmiercią organizmu.

Jakie podobieństwa i różnice można zaobserwować w budowie oraz funkcji wskazanych tkanek?

• Komórki obu tkanek są luźno ułożone.

• Komórki obu tkanek wydzielają substancję międzykomórkową.

Skóra jest narządem, który pełni swoje funkcje dzięki zróżnicowaniu budowy tkankowej. Które tkanki są potrzebne w każdym narządzie do prawidłowej pracy organizmu?

Do tkanek, które występują we wszystkich opisanych elementach skóry i warstwie podskórnej, należą:

• nabłonek wielowarstwowy płaski rogowaciejący;

• nabłonek jednowarstwowy sześcienny (gruczołowy);

• tkanka nerwowa receptorów;

• nabłonek jednowarstwowy płaski wewnątrz naczyń krwionośnych;

• tkanka mięśniowa gładka w naczyniach krwionośnych;

• tkanka tłuszczowa w warstwie podskórnej.

Pomyśl o osobach, które od lat czekają na przeszczep, borykają się z przewlekłymi chorobami uniemożliwiającymi normalne funkcjonowanie lub straciły duże ilości tkanek wskutek wypadku albo wycięcia guza nowotworowego.

• Zastąpienie sztuczną wątrobą naturalnej, która uległa zniszczeniu na skutek ostrych zatruć, np. grzybami.

• Odbudowa mięśnia sercowego po przebytym zawale.

• Uzupełnianie braków kostnych, np. w czaszce po operacjach neurologicznych lub wypadkach zmiażdżenia czaszki.

• Rekonstrukcja krtani po chorobach nowotworowych.

• Uzupełnianie chrząstki stawowej u osób z zanikiem tej tkanki.

• Zastąpienie sztuczną skórą ubytków skóry naturalnej powstałych w wyniku rozległych oparzeń.

Jak sądzisz, od czego pochodzi nazwa „tkanka łączna”?

Wspólna cecha budowy: wszystkie tkanki łączne właściwe zbudowane są z komórek i substancji międzykomórkowej. Wspólna funkcja: Wszystkie tkanki łączne właściwe utrzymują spójność pozostałych tkanek i narządów budujących organizm.

Zastanów się, który tekst dostarcza pełnej, wyczerpującej informacji na temat przenikania cząsteczki kolagenu w głąb skóry. Przypomnij sobie, jak zbudowany jest naskórek i jaką pełni funkcję oraz jak odbywa się transport substancji przez błony komórkowe.

Czy udzieliłeś podobnej odpowiedzi?

Tekst pierwszy jest bardziej przekonujący, ponieważ:

1. Kolagen zawarty w kosmetykach nie wnika do wnętrza skóry i nie uzupełnia braków naturalnego kolagenu. Jego działanie polega na tworzeniu na powierzchni skóry błon wiążących cząsteczki wody, co przyczynia się do zwiększenia uwodnienia naskórka i skóry właściwej, czego efektem jest jej wygładzenie.

2. Produkty rozkładu kolagenu, takie jak aminokwasy i peptydy, nie mogą być transportowane przez martwe komórki naskórka do wnętrza skóry.

Jak są zlokalizowane tkanki w kości?

Tkanka kostna zbita tworzy zewnętrzną warstwę kości, ochraniając jej wnętrze. Wewnątrz nasady widoczne są beleczki kostne tworzące ażurową sieć, nadającą kości lekkość. Przebieg przestrzenny beleczek jest uwarunkowany kierunkiem siły nacisku na główkę kości. Taka budowa kości sprawia, że jest ona odporna na złamania.

Z jakich komórek zbudowana jest tkanka kostna?

Fałszywe jest stwierdzenie C, ponieważ w kanałach Haversa przebiegają naczynia krwionośne i nerwy.

Pomyśl, jaki rodzaj materiału nie zostanie odrzucony przez organizm. Jakie cechy mechaniczne wykazuje chrząstka? 
Zwróć uwagę na cechy budowy tej tkanki, w szczególności na obecność chondroblastów.

Może to być np. błona z tkanki łącznej pobrana z tego samego organizmu, na którą naniesiono chondroblasty zdolne do rozmnażania i tworzenia substancji międzykomórkowej. W ten sposób może powstać własna tkanka chrzęstna o swoistych cechach budowy (elastyczność, rozciągliwość).