Układ rozrodczy
Sprawdź co umiesz


Spermatogeneza to proces, w którym powstają i dojrzewają plemniki. Zachodzi on w jądrach, a następnie plemniki gromadzą się w najądrzach. Proces spermatogenezy rozpoczyna się w okresie pokwitania i składa z trzech faz: spermatogoniogenezy (podczas której zachodzą podziały mitotyczne), spermatocytogenezy (podczas której zachodzą podziały mejotyczne) oraz spermiogenezy (czyli ostatecznego przeobrażenia spermatyd w plemniki). Jeden taki cykl trwa nieco ponad dwa tygodnie, jednak aby powstała dojrzała sperma, niezbędne jest zajście około pięciu cykli, co trwa ponad dwa miesiące.
Pomiędzy 12. a 14. dniem cyklu jajnikowego dochodzi do fizjologicznie rzadko występującego zjawiska sprzężenia zwrotnego dodatniego. Wzrastający poziom estradiolu jest czynnikiem pobudzającym podwzgórze do produkcji gonadoliberyn, a przysadkę mózgową – do produkcji hormonów gonadotropowych (FSH i LH). Te z kolei łączą się z receptorami obecnymi na błonach komórkowych pęcherzyków jajnikowych, które w konsekwencji produkują estradiol. Hormonem zatrzymującym opisane sprzężenie zwrotne dodatnie jest progesteron.
Całkowita liczba plemników to wszystkie plemniki znajdujące się w 1 mmIndeks górny 33 nasienia pomnożone przez objętość próbki. Na poniższym wykresie całkowita liczba plemników oznacza liczbę plemników zaaplikowanych podczas inseminacji domacicznej.

Plazma nasienia (płynna część spermy) jest wieloskładnikową mieszaniną stwarzającą plemnikom optymalne środowisko podczas ich wędrówki przez drogi rodne kobiety. (…) Posiada ona właściwości buforujące, zapewniając zasadowe pH (7,2–8,0) otoczenia plemników, chroniące przed kwaśnym środowiskiem pochwy, a także m.in. wysoką zawartość fruktozy jako głównego składnika odżywiającego plemniki. Substancje zawarte w ejakulacie pochodzą z dodatkowych gruczołów wydzielniczych męskiego układu rozrodczego, takich jak gruczoł krokowy, pęcherzyki nasienne czy najądrza. (…) Plazmie nasienia przypisuje się ogromne znaczenie w metabolizmie męskich komórek płciowych, ich przeżyciu i transporcie przez żeńskie drogi rodne. Jej nieprawidłowy skład może być jedną z przyczyn słabej jakości nasienia i plemników.
Indeks górny Źródło: Justyna Klusek, Stanisław Głuszek, Jolanta Klusek, Zależność pomiędzy aktywnością kwaśnej fosfatazy w plemnikach i plazmie nasienia a parametrami nasienia rutynowo ocenianymi w diagnostyce niepłodności męskiej, https://studiamedyczne.ujk.edu.pl. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu) Indeks górny koniecŹródło: Justyna Klusek, Stanisław Głuszek, Jolanta Klusek, Zależność pomiędzy aktywnością kwaśnej fosfatazy w plemnikach i plazmie nasienia a parametrami nasienia rutynowo ocenianymi w diagnostyce niepłodności męskiej, https://studiamedyczne.ujk.edu.pl. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Łagodny przerost gruczołu krokowego jest najczęstszym schorzeniem urologicznym mężczyzn powyżej 45 roku życia. Jak wskazują badania epidemiologiczne, problem ten dotyczy już 20% mężczyzn w czwartej dekadzie życia i wzrasta do 90% około 70 roku życia. (…) Prostata jest gruczołem występującym tylko u mężczyzn, umiejscowionym poniżej pęcherza moczowego. Obejmuje ona cewkę moczową i w następstwie stopniowego procesu powiększania się struktur włóknisto‑mięśniowych i nabłonkowych gruczołu zaczyna uciskać szyjkę pęcherza moczowego, co stanowi przyczynę utrudnionego oddawania moczu, a w dalszej konsekwencji może prowadzić do niedrożności moczowodu z zatrzymaniem moczu.
Indeks górny Źródło: Joanna Nawrot, Surowce roślinne stosowane w łagodnym przeroście gruczołu krokowego, http://www.herbapolonica.pl. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu) Indeks górny koniecŹródło: Joanna Nawrot, Surowce roślinne stosowane w łagodnym przeroście gruczołu krokowego, http://www.herbapolonica.pl. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Składnik | Mleko ludzkie, stężenie [g/l] | Mleko krowie, stężenie [g/l] |
|---|---|---|
Białka kazeinowe | 7 | 26,4 |
Kazeina beta | 4,7 | 9,6 |
Kazeina kappa | 1,4 | 3,4 |
Kazeina alfaS1 | 0,9 | 10,6 |
Kazeina alfaS2 | - | 2,8 |
Białka serwatkowe | 7,28 | 5,24 |
Laktoglobulina beta | - | 3,1 |
Laktoglobulina alfa | 3 | 0,9 |
Albuminy surowicy | 0,5 | 0,3 |
Laktoferyna | 2 | 0,1 |
Lizozym | 0,5 | 0,0004 |
Osteopontyna | 0,14 | 0,02 |
IgG | 0,04 | 0,63 |
IgA | 1 | 0,1 |
IgM | 0,1 | 0,09 |
Oogeneza obejmuje mejozę oocytów I rzędu. W trakcie każdego z dwóch podziałów mejotycznych zachodzi nierównomierna cytokineza. Mniejsza komórka – ciałko kierunkowe – zwykle degeneruje (pierwsze ciałko kierunkowe może się ponownie podzielić). Ostatecznie w wyniku oogenezy powstaje jedna komórka jajowa.
„Hormonalne środki antykoncepcyjne (HŚA) to grupa powszechnie stosowanych leków o wysokiej skuteczności antykoncepcyjnej. Preparaty te są zróżnicowane pod względem składu, a co za tym idzie, wykazują nieco odmienne działania pozaantykoncepcyjne. Dwuskładnikowe HŚA składają się z substancji o aktywności estrogenowej oraz z progestagenu. Składowa estrogenowa wpływa na hormon folikulotropowy (FSH), a progestagenowa na hormon luteinizujący (LH) poprzez mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego. Stopień inhibicji wydzielania FSH jest zależny od dawki estrogenu.”
Indeks górny Źródło: Agnieszka Stelmaszyk, Joanna Domagała, Marzena Dworacka, Znaczenie składu hormonalnych środków antykoncepcyjnych dla ich skuteczności i tolerancji, Forum Medycyny Rodzinnej 2017, tom 11, nr 3, 121–128. Indeks górny koniecŹródło: Agnieszka Stelmaszyk, Joanna Domagała, Marzena Dworacka, Znaczenie składu hormonalnych środków antykoncepcyjnych dla ich skuteczności i tolerancji, Forum Medycyny Rodzinnej 2017, tom 11, nr 3, 121–128.
Reakcje zachodzące podczas kapacytacji umożliwiają zajście ostatniego etapu aktywacji plemników, czyli reakcji akrosomalnej. Reakcja ta zachodzi w sąsiedztwie komórki jajowej i polega na uwolnieniu enzymów.
Testy ciążowe to szybkie badania pozwalające wykryć obecność gonadotropiny kosmówkowej (hCG) w moczu kobiety. Najczulsze domowe testy ciążowe pozwalają wykryć ciążę tydzień po zapłodnieniu.
Ocenia się, że niepłodność w Polsce dotyka co piątą parę w wieku rozrodczym. Główną przyczyną niepłodności na tle immunologicznym jest obecność przeciwciał przeciwplemnikowych (ASA) (…) Zasadnicze działanie przeciwciał przeciwplemnikowych nie polega na mechanicznym uszkodzeniu plemnika i jego śmierci, ale na zaburzeniu jego funkcji, czego skutkiem jest zakłócenie poszczególnych etapów procesu zapłodnienia. ASA mogą opłaszczać plemniki w specyficznych miejscach: na główce, zaburzając interakcję z komórką jajową, na wstawce czy końcu witki, upośledzając ruch plemnika. ASA mogą również interferować z procesami przygotowującymi błonę komórkową plemnika do zapłodnienia, odbywającymi się w drogach rodnych kobiety. Wywołują wówczas przedwczesną kapacytację i/lub reakcję akrosomalną. Przeciwciała przeciwplemnikowe mogą powodować aglutynację plemników, hamując tym samym ich ruch postępowy.
Indeks górny Źródło: Renata Wyrzykowska, Alina Domagała, Maciej Kurpisz, Czynnik molekularny w rozrodzie. Rola i charakterystyka przeciwciał przeciwplemnikowych, „Postępy Biologii Komórki”, tom 32 nr 3, 2005, s. 537–548. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu) Indeks górny koniecŹródło: Renata Wyrzykowska, Alina Domagała, Maciej Kurpisz, Czynnik molekularny w rozrodzie. Rola i charakterystyka przeciwciał przeciwplemnikowych, „Postępy Biologii Komórki”, tom 32 nr 3, 2005, s. 537–548. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Podstawową metodą oceniającą wzrost płodu jest diagnostyka ultrasonograficzna. Nadrzędną rolę odgrywa dokładna ocena wieku ciążowego i terminu porodu w trakcie wykonanego w I trymestrze ciąży badania USG. Ocena wieku ciążowego na podstawie pomiaru długości ciemieniowo‑siedzeniowej (CRL, crown‑rump length) w przedziale 11–14 tyg. jest niezwykle przydatna, bowiem błąd metody w tym okresie wynosi 4–7 dni. Ultrasonografia w II i III trymestrze ciąży umożliwia ocenę tempa wzrastania płodu. Dokonując seryjnych pomiarów wymiaru dwuciemieniowego (BPD, biparietal diameter), obwodu główki (HC, head circumference), obwodu brzuszka (AC, abdominal circumference) i długości kości udowej (FL, femur length), można rozpoznać hipotrofię (zahamowanie wzrostu) płodu
.
Indeks górny Źródło: E. A. Jasińska, A. Wasiluk, Wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania płodu (IUGR) jako problem kliniczny, [w:] „Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia”, 2010, t. 3, nr 4, s. 3. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu) Indeks górny koniecŹródło: E. A. Jasińska, A. Wasiluk, Wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania płodu (IUGR) jako problem kliniczny, [w:] „Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia”, 2010, t. 3, nr 4, s. 3. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Płód jest wyjątkowo wrażliwy na uszkadzające działanie alkoholu spożytego przez matkę z powodu niewydolnych mechanizmów eliminacji oraz przedłużonej ekspozycji. W pierwszych tygodniach może doprowadzić do samoistnego poronienia bądź obumarcia zarodka. W okresie organogenezy do 8. tygodnia może doprowadzić do powstania wad wrodzonych: serca (3,5–6,5 tyg.), ośrodkowego układu nerwowego (3–16 tyg.), kończyn (4–6 tyg.), malformacji twarzy, w tym oczu (4–8 tyg.), uszu (5–12 tyg.), nosa (4–7 tyg.), podniebienia (7–12 tyg.), zębów (7–8 tyg.). Powstałe pod wpływem alkoholu zmiany rozwojowe w okresie od 4. do 8. tygodnia ciąży mają charakter strukturalny, po 9. tygodniu dotyczą wymiaru funkcjonalnego. Ekspozycja na alkohol w pierwszym trymestrze powoduje dysmorfie twarzy oraz rozwój wad wrodzonych, w tym ośrodkowego układu nerwowego. W drugim trymestrze może prowadzić do wewnątrzmacicznego obumarcia płodu i poronienia. Z kolei w trzecim wpływa głównie na wzrastanie płodu
.
Indeks górny Źródło: B. Kociszewska‑Najman i wsp., Zaburzenia rozwoju płodu spowodowane spożywaniem alkoholu przez kobietę w ciąży. Karmienie piersią a alkohol, [w:] „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna”, 2017, t. 2, nr 4, s. 179. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu) Indeks górny koniecŹródło: B. Kociszewska‑Najman i wsp., Zaburzenia rozwoju płodu spowodowane spożywaniem alkoholu przez kobietę w ciąży. Karmienie piersią a alkohol, [w:] „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna”, 2017, t. 2, nr 4, s. 179. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
W latach 90. XX wieku opublikowano artykuły mówiące o tym, że w prezerwatywach lateksowych mogą znajdować się otwory o wielkości 5 mikrometrów, które rzekomo miałyby przepuszczać wirusa HIV i krętki kiły, tym samym nie chroniąc partnerów seksualnych przed zakażeniem. Okazało się, że badacze w swojej grupie mieli osoby zarówno stosujące prezerwatywy konsekwentnie, jak i takie, które nie zawsze stosowały tego typu zabezpieczenie, co znacząco zafałszowało wyniki. Dziś wiadomo, że wirus HIV nie jest w stanie przeniknąć przez nieuszkodzoną lateksową prezerwatywę. Wciąż jednak rozpowszechniane są twierdzenia o braku ochrony przed chlamydiozą, czyli chorobą bateryjną, która początkowo nie daje objawów, ale nieleczona może prowadzić do powikłań w postaci zapalenia jajników lub najądrza.