Czy ambicja ułatwia osiągnięcie sukcesu? Analiza opowiadania "Artysta" Sławomira Mrożka
Scenariusz lekcji realizowanej z wykorzystaniem modułowego e‑podręcznika opracowany w ramach projektu „Pilotażowe wdrożenie modułowych e‑podręczników oraz opracowanie założeń do zaawansowanych technologicznie e‑materiałów wspierających nowoczesne metody nauczania i uczenia się”
Informacje ogólne
Imię i nazwisko autora: Justyna Dudzik
Etap edukacyjny i klasa: szkoła podstawowa - klasa VII
Przedmiot: język polski
Czas potrzebny na realizację lekcji: 90 min.
Tematy modułów z e‑podręcznika, w oparciu o które prowadzona jest lekcja:
Czy chęci wystarczą, aby spełniać swoje marzenia? „Artysta” Sławomira Mrożka
Scenariusz jest propozycją omówienia opowiadania Sławomira Mrożka Artysta.
Zajęcia opierają się na samodzielnej analizie tekstu literackiego, dokonywaniu selekcji informacji, syntezy, wartościowaniu i ocenianiu. Uczniowie dyskutują na temat ambicji bohatera utworu, wykorzystując w interpretacji tekstu własną wiedzę i doświadczenia. Do analizy tekstu zostanie wykorzystana jedna z rutyn myślenia krytycznego - gałązka logiczna.
Spodziewane efekty pracy: uczniowie rozwiną umiejętność krytycznego myślenia, formułowania opinii i wyciągania wniosków.
Cele lekcji oraz realizowane punkty podstawy programowej
Cel ogólny lekcji:
Interpretacja opowiadania Artysta S. Mrożka.
Cele operacyjne w sferze kognitywnej zgodnie z taksonomią Blooma:
Z zakresu pamiętania informacji (przywoływanie istotnych informacji)
Uczeń definiuje pojęcie ambicja
Z zakresu rozumienia informacji (wyjaśnienie istotnych informacji) Uczeń:
streszcza treść utworu własnymi słowami,
wyjaśnia motywy zachowania bohaterów.
Z zakresu zastosowania informacji (rozwiązywanie problemów o zamkniętej strukturze, o jednoznacznym rozwiązaniu) Uczeń:
odnosi przesłanie utworu do współczesnych zjawisk (np. stosunku społeczeństwa do artystów, kultu sławy).
ocenia postawę bohatera,
Z zakresu analizowania, oceniania i tworzenia informacji (rozwiązywanie problemów o otwartej strukturze, tworzenie własnych rozwiązań zadanych problemów, ocena dotycząca wartości idei lub materiałów)
Uczeń określa przyczyny niepowodzenia bohatera.
Sposób realizacji zaplanowanych celów przez nauczyciela:
Indywidualna praca uczniów z modułowym e‑podręcznikiem, dyskusja, karta pracy.
Przygotowanie do lekcji
Przygotowanie nauczyciela
Przed lekcją należy wydrukować kartę pracy i pociąć ją w paski (jeden pasek dla każdego ucznia, do wyboru szablon w kolorze lub bez koloru).
Co zrobić, aby lekcja była dostępna dla wszystkich uczniów?
Materiał dostępny modułowym w e‑podręczniku można modyfikować w zależności od indywidualnych potrzeb uczniów.
Przebieg lekcji
Przedstawiony w punktach przebieg lekcji, uwzględniający podział na działania wykonywane przez nauczyciela i uczniów.
Faza wprowadzająca
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
5 min. | Nauczyciel rozdaje karty pracy, które będą punktem wyjścia do lekcji. Rozpoczyna rozmowę na temat charakterystycznych cech lwa i koguta. Tłumaczy sposób uzupełnienia karty pracy – pomiędzy rysunkami należy wpisać to, co łączy postacie, na zewnątrz różnice między nimi. | Uczniowie uzupełniają karty pracy, wpisując wyrażenia opisujące wskazane zwierzęta, np. ssak/ptak, duży/mały, ma sierść/ma pióra, silny/słaby. | Celem ćwiczenia jest dokonanie przez uczniów porównania koguta i lwa. Z pewnością uczniowie zauważą, że jedyną rzeczą, która łączy bohaterów zadania, jest fakt, że są zwierzętami (wpisują to wyrażenie pomiędzy rysunkami). |
2 min. | Wprowadzenie tematu lekcji i przedstawienie jej celów. |
Faza realizacyjna
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
5 min. | Nauczyciel głośno odczytuje tekst “Artysty” S. Mrożka, rozpoczyna dyskusję odnoszącą się do uzupełnionej wcześniej karty pracy. Dlaczego kogut chce być lwem? Dlaczego ktoś chciałby być kimś innym? | Uczniowie biorą udział w dyskusji. | |
15 min. | Wyjaśnienie sposobu pracy z rutyną „gałązka logiczna” – praca na tablicy (zapisywanie wniosków sformułowanych przez uczniów). | Uczniowie wykonują notatkę w oparciu o wspólne ustalenia. | Propozycja zadania opiera się na rutynie myślenia krytycznego, która pozwala na odtworzenie ciągu przyczynowo- skutkowego. Grafikę zaczynamy prowadzić od dołu kartki. Punktem wyjścia będzie dla nas początek utworu. Przykładowa gałązka wygląda tak: Dyrektor nie przyjmuje go do pracy. Kogut ryczy nieudolnie. Dyrektor prosi o dowód. Przedstawia się jako lew. Dyrektor sprawdza, kim jest. Szuka pracy w cyrku. Kogut chce być artystą. |
10 min. | Nauczyciel zadaje pytania kluczowe: W którym momencie kogut popełnił błąd? | Uczniowie biorą udział w dyskusji. | Uczniowie powinni wyciągnąć wnioski, że ambicja koguta stała się pułapką – zamiast pomóc mu w spełnieniu celu, zgubiła go. |
10 min. | Zapisanie na tablicy wyrazów: artysta i celebryta. Zainicjowanie dyskusji: Czy kogut jest artystą, czy celebrytą? Wyświetlenie na tablicy grafiki z modułowego e‑podręcznika (polecenie 3) i zainicjowanie dyskusji na temat jej związku z tekstem utworu. | Udział uczniów w dyskusji. | Na tym etapie lekcji musi pojawić się pojęcie “ambicja”. Uczniowie powinni wyciągnąć wnioski dotyczące tego, kiedy jest ona motorem pozytywnych działań, a kiedy prowadzi do klęski. |
20 min. | Nauczyciel wydaje polecenie dotyczące samodzielnego wykonania wskazanych ćwiczeń. | Praca indywidualna z modułowym e‑podręcznikiem (ćwiczenia nr: 8, 9, 11, 12, 13). | Ćwiczenia mają charakter zamknięty – uczniowie samodzielnie sprawdzają poprawność wykonanych zadań. |
Faza podsumowująca
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
10 min. | Podsumowaniem lekcji będzie krótka rozmowa zainicjowana sentencjami ze zdjęć ilustrujących polecenie 9. | Udział uczniów w dyskusji. | Wprowadzone informacje rozwijają kompetencje w zakresie ekspresji kulturalnej. |
Po lekcji
Propozycja działań dla uczniów, które mają na celu integrację i utrwalenie zdobytej wiedzy
Propozycja ćwiczenia: Odpowiedz na pytanie, czy chęci wystarczą, aby spełniać swoje marzenia? Postaw tezę i podaj dwa argumenty poparte przykładami literackimi, które tę tezę udowodnią.
Ćwiczenie ma być wykonane w formie notatki, która może stać się punktem wyjścia do napisania rozprawki.
Propozycja ewaluacji lekcji i stopnia realizacji zaplanowanych celów edukacyjnych
Na koniec zajęć każdy uczeń pisze na małej kartce krótką odpowiedź na poniższe pytania:
Co było dla mnie najważniejsze w tej lekcji?
Co chcę zapamiętać?
Bibliografia i załączniki
Linki do wykorzystanych stron z modułowego e‑podręcznika:
Czy chęci wystarczą, aby spełniać swoje marzenia? „Artysta” Sławomira Mrożka
Inne niezbędne środki i pomoce dydaktyczne
Źródła literaturowe
Rutyny myślenia krytycznego, cz. 1. Praca zbiorowa pod red. Macieja Winiarka, Gdańsk 2022.