M_R_W14_M4 Równania i nierówności wielomianowe
1. Równania wielomianowe, cz. 1
Aby opisać zjawiska generujące dzisiejszy świat, wygodnie jest dysponować narzędziami, które ułatwiają te opisy. Do nich niewątpliwie należą równania. Dzięki równaniom wyższych stopni, możemy obliczyć na przykład wymiary prostopadłościennego akwarium o objętości litrów i danych zależnościach między krawędziami podstawy i wysokością.
Dzięki równaniom wielomianowym, możemy również rozwiązywać problemy z teorii matematyki. Czy potrafisz podać trzy kolejne liczby naturalne, których iloczyn jest równy ? Czy istnieje liczba, której sześcian jest równy ?
Odpowiedzi na te i inne bardziej złożone pytania znajdziesz w materiałach dotyczących pojęcia równania wielomianowego i metod jego rozwiązania.
Określisz rodzaj równania ze względu na liczbę niewiadomych i stopień niewiadomej.
Rozpoznasz równania wyższych stopni z jedną niewiadomą.
Rozwiążesz proste równanie wielomianowe.
Rozwiążesz równania zapisane w postaci iloczynu równań liniowych lub kwadratowych.
Sprowadzisz równania wyższych stopni do postaci iloczynu równań jak najmniejszego stopnia i podasz ich rozwiązania (jeżeli istnieją).
Opiszesz za pomocą równania sytuację przedstawioną słownie.
Równaniem wielomianowym stopnia , , nazywamy równanie, które można zapisać w postaci
gdzie:
– jest wielomianem stopnia .
Pierwiastkiem wielomianu nazywamy taką liczbę rzeczywistą , dla której zachodzi warunek .
Rozwiązaniem równania są wszystkie pierwiastki wielomianu .
Liczba pierwiastków niezerowego wielomianu jednej zmiennej jest nie większa, niż stopień wielomianu .
Zapisanie równania w postaci iloczynowej równania polega na zapisaniu równania za pomocą iloczynu czynników, w których niewiadoma jest jak najmniejszego stopnia.
Równanie wielomianoweRównanie wielomianowe możemy sprowadzić do postaci iloczynowej np. metodą wyłączania wspólnego czynnika przed nawias, metodą grupowania wyrazów lub przez wykorzystanie wzorów skróconego mnożenia.
Rozwiążemy równanie wielomianowe .
Jest to równanie postaci , gdzie jest wielomianem zapisanym w postaci iloczynowej.
Aby , zapisujemy równanie w postaci równoważnej alternatywy.
lub lub lub
Sprzeczność lub lub lub
Równanie ma trzy rozwiązania , , .
Rozwiążemy równanie wielomianowe metodą wyłączenia wspólnego czynnika przed nawias.
Wyłączymy sumę algebraiczną przed nawias.
lub
lub
Równanie ma dwa rozwiązania , .
Rozwiążemy równanie wielomianowerównanie wielomianowe metodą grupowania wyrazów.
Grupujemy pierwsze dwa wyrażenia i wyłączymy przed nawias .
Wyłączymy sumę algebraiczną przed nawias.
Otrzymaliśmy równanie zapisane w postaci iloczynowej.
lub
lub – sprzeczność
Równanie ma jedno rozwiązanie .
Rozwiążemy równanie .
Skorzystamy ze wzoru skróconego mnożenia na kwadrat różnicy dwóch wyrażeń.
Czyli:
Teraz skorzystamy ze wzoru skróconego mnożenia na różnicę kwadratów dwóch wyrażeń.
lub
lub
lub
Równanie ma dwa rozwiązania , .
Iloczyn kwadratu pewnej liczby oraz kwadratu liczby o od niej mniejszej jest równy . Obliczymy szukane liczby.
Niech:
– szukana liczba,
– szukana liczba zmniejszona o ,
– iloczyn kwadratów liczb.
Równanie opisujące sytuację przedstawioną w zadaniu to:
lub
Zajmiemy się rozwiązaniem równania .
Obliczymy wyróżnik trójmianu kwadratowego .
– brak rozwiązań
Zatem szukane liczby to , lub , .
Najpierw spróbuj samodzielnie rozwiązać zadanie, a następnie przeanalizuj sposób obliczenia szukanych liczb zapisany w infografice i porównaj ze swoim rozwiązaniem.
Iloczyn trzech kolejnych liczb parzystych jest równy . Jakie to liczby?
Rozwiążemy równanie .
Aby uzyskać postać iloczynową równaniapostać iloczynową równania wielomianowego trzeciego stopnia wyłączymy przed nawias.
lub
Ze wzorów Viete’a łatwo odgadniemy, że liczby i są rozwiązaniami drugiego równania.
Zatem równanie ma trzy rozwiązania , , .
Rozwiążemy równanie .
Lewa strona równania jest iloczynem czterech czynników. Iloczyn równa się zero jeżeli przynajmniej jeden z tych czynników jest równy zero.
Czyli otrzymujemy:
lub lub lub .
lub lub lub lub lub
Stąd wynika, że nasze równanie ma cztery rozwiązania:
lub lub lub ,
przy czym liczba jest pierwiastkiem podwójnym, liczba jest pierwiastkiem podwójnym, liczba jest pierwiastkiem pojedynczym, liczba jest pierwiastkiem pojedynczym.
Rozwiążemy równanie i określimy krotność pierwiastków.
Lewa strona równania jest iloczynem czterech czynników. Jeżeli iloczyn ten równa się zero, to co najmniej jeden z czynników jest równy zero.
lub lub lub
Zatem: lub lub lub lub lub .
Stąd wynika, że nasze równanie ma cztery rozwiązania:
lub lub lub ,
przy czym liczba jest pierwiastkiem podwójnym, liczba jest pierwiastkiem podwójnym, liczba jest pierwiastkiem pojedynczym, liczba jest pierwiastkiem pojedynczym.
Rozwiążemy równanie .
Najpierw przeniesiemy wszystkie wyrażenia na jedną stronę równania.
Zauważmy, że suma algebraiczna powtarza się w obydwu wyrażeniach algebraicznych.
Wyciągniemy wyrażenie przed nawias.
W ten sposób otrzymaliśmy równanie zapisane w postaci iloczynowej. Dalej już łatwo rozwiążemy równanie, przyrównując każdy z czynników do zera.
lub
lub
Równanie ma dwa rozwiązania: lub .
Zapoznaj się z galerią zdjęć interaktywnych. Spróbuj najpierw samodzielnie rozwiązać przykłady, a następnie sprawdź poprawność rozwiązania, analizując poszczególne zdjęcia.
Rozwiąż równanie . Określ krotność pierwiastków równania.
Wyznacz długość krawędzi podstawy x graniastosłupa prawidłowego trójkątnego o objętości dziewięć pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, jeżeli wysokość graniastosłupa jest o jeden większa od krawędzi podstawy. Możliwe odpowiedzi: 1. x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, nawias, x, plus, jeden, zamknięcie nawiasu, równa się, trzydzieści sześć, 2. x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, plus, x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, plus, trzydzieści sześć, równa się, zero, 3. x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka nawias, x, plus, jeden, zamknięcie nawiasu, równa się, dziewięć pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, 4. x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, plus, x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, dziewięć pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, równa się, zero
Wpisz poprawną liczbę. x, równa się Tu uzupełnij.
nawias x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus luka do uzupełnienia zamknięcie nawiasu, razy, nawias x indeks górny, cztery, koniec indeksu górnego, plus luka do uzupełnienia plus, dziewięć zamknięcie nawiasu, równa się, zero.
Słownik
równanie, które można zapisać w postaci
gdzie:
jest wielomianem stopnia , dla
zapisanie równania za pomocą iloczynu czynników, w których niewiadoma jest jak najniższego stopnia