Jakie czynniki wpływają na bezpieczeństwo międzynarodowe i bezpieczeństwo Polski?
Zdefiniujesz pojęcie bezpieczeństwa narodowego.
Przedstawisz zaangażowanie organizacji międzynarodowych w budowanie struktur bezpieczeństwa.
Wyjaśnisz czynniki wpływające na bezpieczeństwo międzynarodowe i bezpieczeństwo Polski.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj ćwiczenie.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 dnia kwietnia 1997 r.Art. 229
W razie zewnętrznego zagrożenia państwa, zbrojnej napaści na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub gdy z umowy międzynarodowej wynika zobowiązanie do wspólnej obrony przeciwko agresji, Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Rady Ministrów może wprowadzić stan wojenny na części albo na całym terytorium państwa.
Źródło: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 dnia kwietnia 1997 r., dostępny w internecie: sejm.gov.pl [dostęp 1.10.2020].
W jaki sposób są realizowane cele w zakresie bezpieczeństwa Polski?
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej definiuje najważniejsze interesy narodowe, z których wynikają cele w zakresie bezpieczeństwa Polski, a zatem polska racja stanu.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.Art. 5
Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka, i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego, oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.Źródło: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., dostępny w internecie: sejm.gov.pl [dostęp 24.09.2020].

Z żywotnych interesów Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio wynikają cele w zakresie bezpieczeństwa Polski, które mają wysokie znaczenie strategiczne.
Jakie komponenty świadczą o naszym narodowym potencjale strategicznym?
Interesy narodowe są realizowane z wykorzystaniem potencjału bezpieczeństwa narodowego. Składają się na niego różnorodne komponenty (instrumenty), którymi dysponuje państwo.
Zaliczamy do nich:
szeroko rozumiany aparat sprawnie działającej władzy państwowej, na czele z parlamentem, Prezydentem RP i Radą Ministrów oraz wymiarem sprawiedliwości;
system zarządzania kryzysowego;
potencjał obronny RP, którego głównym elementem są nowoczesne siły zbrojne;
sprawnie działająca dyplomacja;
profesjonalne służby specjalne;
rozwinięty przemysł obronny;
potencjał naukowy i badawczy.
Zapoznaj się z wirtualnym spacerem i zastanów się, jakie warunki muszą zostać spełnione, żeby istnienie takich jednostek jak 23. Baza Lotnictwa Taktycznego wpływało na bezpieczeństwo kraju.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DBHTBUQKJ
Oprócz tego narodowy potencjał strategiczny wzbogacają m.in.:
podmioty wyspecjalizowane w obszarze ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (np. różne służby i straże);
kondycja państwa;
niezależność energetyczna (osiągnięta dzięki dywersyfikacji dostaw paliw);
rozwój systemu sieci transportowej (zarówno drogowej, lądowej, śródlądowej, morskiej, jak i lotniczej).

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DBHTBUQKJ
Najważniejszym elementem struktury potencjału strategicznego jest społeczeństwo określane często mianem kapitału ludzkiego. To jego świadomość narodowa i kondycja warunkują wzrost gospodarki i sprawność państwa we wszystkich sferach związanych z bezpieczeństwem.
Jaką rolę w bezpieczeństwie narodowym pełni nasza przynależność do organizacji międzynarodowych?
Wiele procesów obejmujących cały świat ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo Polski, dlatego przynależność do organizacji międzynarodowych z punktu widzenia polskiej racji stanu jest wartością nie do przecenienia.
Istotnymi elementami środowiska bezpieczeństwa Polski są:
Poza przynależnością Polski do określonych struktur międzynarodowych, jako elementu środowiska bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej, istotne znaczenie ma polityka jedynego na świecie supermocarstwa – USA. Jest to element, na który Polska ma ograniczony wpływ. Polityka amerykańska zdaje się już nie tak mocno koncentrować na sprawach europejskich, ale relacje Polski z USA z roku na rok są coraz lepsze w sferze zarówno gospodarczej, jak i militarnej. W interesie Europy, a zatem także Polski, powinno być utrzymywanie i pogłębianie jak najlepszych relacji z USA także z tego powodu, że ambicje imperialne nadal przejawia Rosja, czego przykładem jest choćby aneksja Krymu.
Prześledź kolejne etapy rozwoju terytorialnego Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego i wybierz trzy państwa członkowskie NATO, których uczestnictwo w Sojuszu Północnoatlantyckim uważasz za najważniejsze dla polskiego bezpieczeństwa. Uzasadnij swoją odpowiedź.
Zapoznaj się z kolejnymi etapami rozwoju terytorialnego Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego i wybierz trzy państwa członkowskie NATO, których uczestnictwo w Sojuszu Północnoatlantyckim uważasz za najważniejsze dla polskiego bezpieczeństwa. Uzasadnij swoją odpowiedź.
- przyłączenie w 1949 r.; Elementy: Belgia: 1949 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 5,173 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,10 populacja: 11 720 716 personel wojskowy: 25,2 tys., Kanada: 1949 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 22,150 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,45 % populacja: 37 694 085 personel wojskowy: 71 tys., Dania: 1949 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 4,718 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,47 % populacja: 5 869 410 personel wojskowy: 18,1 tys., Francja: 1949 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 50,247 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 2,11 % populacja: 67 848 156 personel wojskowy: 208 tys. szacowany arsenał jądrowy (liczba głowic jądrowych): 290, Islandia: 1949 r. populacja: 350 734, Włochy: 1949 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 24,853 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,43 % populacja: 62 402 659 personel wojskowy: 175,5 tys., Luksemburg: 1949 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 422 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 0,64 % populacja: 628 381 personel wojskowy: 0,9 tys., Niderlandy: 1949 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 12,067 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,48 % populacja: 17 280 397 personel wojskowy: 40 tys., Norwegia: 1949 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 6,671 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 2,03 % populacja: 5 467 439 personel wojskowy: 20,8 tys., Portugalia: 1949 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 3,472 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,63 % populacja: 10 302 674 personel wojskowy: 28,7 tys., Wielka Brytania: 1949 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 59,634 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 2,43 % populacja: 65 761 117 personel wojskowy: 156,2 tys. szacowany arsenał jądrowy (liczba głowic jądrowych): 200–215, Stany Zjednoczone Ameryki: 1949 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 784,952 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 3,87 % populacja: 332 639 102 personel wojskowy: 1346 tys. szacowany arsenał jądrowy (liczba głowic jądrowych): 5,800–6,185
- przyłączenie w 1952 r.; Elementy: Grecja: 1952 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 4,785 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 2,58 % populacja: 10 607 051 personel wojskowy: 107,6 tys., Turcja: 1952 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 13,303 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,91 % populacja: 82 017 514 personel wojskowy: 437,2 tys.
- przyłączenie w 1955 r.; Elementy: Niemcy: 1955 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 56,074 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,57 % populacja: 80 159 662 personel wojskowy: 186,9 tys.
- przyłączenie w 1982 r.; Elementy: Hiszpania: 1982 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 14,069 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,16 % populacja: 50 015 792 personel wojskowy: 122,5 tys.
- przyłączenie w 1999 r.; Elementy: Czechy: 1999 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 3,038 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,43 % populacja: 10 702 498 personel wojskowy: 26,8 tys., Węgry: 1999 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 1,829 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,33 % populacja: 9 771 827 personel wojskowy: 22,7 tys., Polska: 1999 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 12,043 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 2,30 % populacja: 38 282 325 personel wojskowy: 120 tys.
- przyłączenie w 2004 r.; Elementy: Bułgaria: 2004 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 1,195 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,93 % populacja: 6 966 899 personel wojskowy: 25,6 tys., Estonia: 2004 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 669 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 2,38 % populacja: 1 228 624 personel wojskowy: 6,6 tys., Łotwa: 2004 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 722 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 2,32 % populacja: 1 881 232 personel wojskowy: 7 tys., Litwa: 2004 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 1,118 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 2,28 % populacja: 2 731 464 personel wojskowy: 16,3 tys., Rumunia: 2004 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 5,498 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 2,38 % populacja: 21 302 893, Słowacja: 2004 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 1,753 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,86 % populacja: 5 440 602 personel wojskowy: 12,9 tys., Słowenia: 2004 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 584 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,20 % populacja: 2 102 678 personel wojskowy: 7 tys.
- przyłączenie w 2009 r.; Elementy: Albania: 2009 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 210 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,47 % populacja: 2 821 977 personel wojskowy: 6,7 tys., Chorwacja: 2009 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 986 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,87 % populacja: 4 227 746 personel wojskowy: 15,2 tys.
- przyłączenie w 2017 r.; Elementy: Czarnogóra: 2017 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 97 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,91 % populacja: 609 859 personel wojskowy: 2,1 tys.
- przyłączenie w 2020 r.; Elementy: Macedonia Północna: 2020 r. wydatki na obronność w mln $ w 2020 r.: 151 wydatki na obronność jako odsetek PKB państwa: 1,27 % populacja: 2 125 971 personel wojskowy: 6,1 tys.
Niestety ciągłym zagrożeniem dla międzynarodowego bezpieczeństwa jest terroryzm, a także zorganizowana przestępczość. Pierwsze z tych zjawisk wprawdzie w Polsce nie występuje na taką skalę, jak np. w innych krajach europejskich, a drugie jest coraz skuteczniej zwalczane, ale oba bezwarunkowo należy zaliczyć do elementów środowiska bezpieczeństwa RP.
Elementów tych jest zresztą o wiele więcej i często przenikają się one wzajemnie.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj polecenie.
Traktat północnoatlantyckiArtykuł 5
Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub kilka z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uważana za napaść przeciwko nim wszystkim; wskutek tego zgadzają się one na to, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, każda z nich, w wykonaniu prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego przez Artykuł 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom tak napadniętym, podejmując natychmiast indywidualnie i w porozumieniu z innymi Stronami taką akcję, jaką uzna za konieczną, nie wyłączając użycia siły zbrojnej, w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa obszaru północnoatlantyckiego. O każdej takiej zbrojnej napaści i o wszystkich środkach zastosowanych w jej wyniku zostanie bezzwłocznie powiadomiona Rada Bezpieczeństwa. Środki takie zostaną zaniechane, gdy tylko Rada Bezpieczeństwa podejmie działania konieczne do przywrócenia i utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.
Źródło: Traktat północnoatlantycki, 4.04.1949, dostępny w internecie: nato.int [dostęp 29.06.2020].
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj polecenie.
Polska przyjęta do Rady Bezpieczeństwa ONZ. Co to oznacza?Polską kandydaturę na niestałego członka Rady Bezpieczeństwa poparło 190 krajów spośród 192. Dwa państwa wstrzymały się od głosu. Nasz kraj był jedynym kandydatem z regionu Europy Wschodniej. Polska oficjalnie zgłosiła swoją kandydaturę do Rady Bezpieczeństwa na lata 2018‑2019 już w marcu 2009 r. Szanse mieliśmy spore m.in. z tego powodu, że żaden inny kraj z naszego regionu nie kandydował. Poza Polską Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych wybrało dziś w tajnym głosowaniu także Kuwejt, Peru, Wybrzeże Kości Słoniowej oraz Gwineę Równikową.
Co warto wiedzieć o samej Radzie Bezpieczeństwa?
1. W skład Rady Bezpieczeństwa ONZ wchodzi piętnaście państw, w tym pięciu członków stałych: Stany Zjednoczone, Francja, Wielka Brytania, Chiny oraz Rosja. Pozostałych, na dwuletnią kadencję, wybiera się w drodze głosowania. Każdego roku po pięć państw przy zachowaniu tzw. klucza regionalnego: pięć krajów z Afryki i Azji, po dwa z Ameryki Łacińskiej oraz Europy Zachodniej oraz jeden z Europy Wschodniej. Obecnie w Radzie Bezpieczeństwa oprócz stałych członków zasiada Boliwia, Etiopia, Egipt, Japonia, Kazachstan, Senegal, Szwecja, Ukraina, Urugwaj i Włochy.
2. Szanse Polski były spore, ponieważ jesteśmy jedynym kandydatem z grupy państw Europy Wschodniej. W grudniu zeszłego roku z wyścigu wycofała się Bułgaria, jedyny kontrkandydat Polski z regionu. Sofia zrezygnowała z ubiegania się o miejsce w Radzie Bezpieczeństwa po porażce bułgarskiego kandydata na stanowisko sekretarza generalnego ONZ.
3. Do obowiązków Rady Bezpieczeństwa należy przede wszystkim badanie sporów i sytuacji zagrażających pokojowi oraz rekomendowanie sposobów ich rozwiązywania. Rada decyduje o zastosowaniu odpowiednich środków w celu przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, np. sankcji ekonomicznych lub użycia siły. Do tego udziela rekomendacji Zgromadzeniu Ogólnemu ONZ w sprawach przyjęcia nowych członków oraz kandydatów na Sekretarza Generalnego ONZ. Tyle teorii.
4. Skuteczne działanie Rady Bezpieczeństwa nie zawsze jest możliwe ze względu na prawo weta stałych członków. Paradoksalnie w instytucji, która ma gwarantować bezpieczeństwo zasiadają kraje odpowiedzialne za wzniecanie wojny – np. Rosja zaangażowana w wojnę na Ukrainie. Kijów jako obecnie niestały członek RB może co najwyżej podejmować dyskusje na temat rosyjskiej agresji.
5. Nie brakuje jednak pozytywnych przykładów, kiedy tymczasowi członkowie wpływali na działania Rady Bezpieczeństwa proponując teksty rezolucji czy punkty agendy. Kiedy w 2014 r. zestrzelono samolot linii Malaysia Airlines nad Ukrainą, to Australia podjęła ten temat na forum Rady i doprowadziła do przyjęcia rezolucji. – „Dużo zależy od aktywności państwa będącego niestałym członkiem Rady Bezpieczeństwa” – twierdzi ekspert PISM Marek Wąsiński. – „Nowej Zelandii udało się wywalczyć co najmniej trzy rezolucje związane z konfliktem w Syrii dotyczące m.in. ochrony konwojów humanitarnych czy pomocy medycznej” – zaznaczył. Dodał, że Nowa Zelandia miała też udział w przyjęciu przez RB ONZ w grudniu 2016 r. rezolucji żądającej od Izraela wstrzymania budowy osiedli na okupowanych terytoriach palestyńskich. – „To właśnie to państwo jako niestały członek poddało projekt rezolucji pod głosowanie” – podkreślił ekspert.
6. Priorytetem niestałego członkostwa Polski w RB ONZ będzie prawdopodobnie kwestia konfliktu na Ukrainie. Zdaniem Wąsińskiego Warszawa powinna się także angażować w bieżące sprawy na innych kontynentach, bezpośrednio niepowiązane z naszym regionem. Chodzi o budowanie relacji i szukanie przyszłych sojuszników w sprawach ważnych dla Polski.
7. Polska zasiadała w Radzie Bezpieczeństwa kilkakrotnie, w latach: 1946–1947, 1960, 1970–1971, 1982–1983 oraz 1996–1997.
Źródło: AF, Polska przyjęta do Rady Bezpieczeństwa ONZ. Co to oznacza?, 17.02.2018, dostępny w internecie: newsweek.pl [dostęp 29.06.2020].
Na czym polega nasza koncepcja działań i przygotowań strategicznych?
Priorytetem polskiej polityki bezpieczeństwa jest z jednej strony zwiększanie militarnego potencjału obronnego tak, aby nasz kraj mógł odeprzeć agresję ewentualnego wroga, a z drugiej – wzmacnianie sojuszy, szczególnie z NATO i USA. Polską racją stanu jest też aktywność na arenie międzynarodowej w zakresie zapobiegania konfliktom międzynarodowym i ich rozwiązywania.
W zakresie działań i przygotowań strategicznych Polska podejmuje i realizuje następujące rodzaje aktywności:
Podsumowanie
Bezpieczeństwo państwa we współczesnym świecie oznacza całościowe i wielowymiarowe działania rządów mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom. Współczesne państwa, których mieszkańcy często są zróżnicowani etnicznie, powinny znaleźć rozwiązania zabezpieczające wszystkich. Innym wyzwaniem stojącym przed rządzącymi jest budowanie jedności i przełamywanie uprzedzeń, zarówno w relacjach międzynarodowych, jak i wewnętrznych. Granice zaczynają się zacierać, obywatele stawiają na transgraniczne aktywności gospodarcze i osobiste, polityka wewnętrzna przenika się z polityką zagraniczną. Wiele problemów współczesnych państw stanowią nierozwiązywalne na poziomie krajowym zagrożenia ekologiczne, humanitarne czy energetyczne. Bezpieczeństwo przestaje kojarzyć się z siłami zbrojnymi, a coraz częściej wymusza konieczność współpracy, jako najlepszy sposób zapewnienia pokoju.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj polecenie.
Polska wpłaciła pieniądze za F-35Polska zapłaciła Stanom Zjednoczonym pierwsze pieniądze za samoloty wielozadaniowe 5. generacji F‑35A Lightning II zakupione w ramach programu Harpia. Tym samym została uruchomiona realizacja umowy międzyrządowej po stronie amerykańskiej. MON przyznało jednocześnie, że analizuje wpływ pandemii koronawirusa na realizację zobowiązań finansowych, ale żadnych rozmów z USA na temat ewentualnych zmian w harmonogramie płatności za myśliwce nie prowadzono. W odpowiedzi na pytania Defence24.pl Centrum Operacyjne MON poinformowało, że Polska dokonała już płatności początkowej za myśliwce F‑35, natomiast dalsze szczegóły harmonogramu są niejawne, podobnie jak wpłacona kwota. Jak poinformował wiceminister Wojciech Skurkiewicz na posiedzeniu Senackiej Komisji Obrony Narodowej w lutym br., cały budżet przewidziany na F‑35A w 2020 r. to około 1,952 mld PLN, co jest równoznaczne z około 11 proc. całej wartości kontraktu.
Źródło: Maciej Szopa, Polska wpłaciła pieniądze za F-35, 13.05.2020, dostępny w internecie: defence24.pl [dostęp 7.01.2020].
Słownik
zróżnicowanie
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (ang. North Atlantic Treaty Organization); ponadregionalna organizacja polityczno–wojskowa oparta na sojuszniczym systemie bezpieczeństwa i zasadzie kolektywnej obrony
Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations); uniwersalna organizacja międzynarodowa powstała w 1945 r.
zjawisko kryminalne występujące pod wieloma postaciami w skali międzynarodowej i krajowej, którego nie można ściśle ograniczyć stanem faktycznym jednego, pojedynczego przestępstwa
łac. – w szerokim znaczeniu
Wojska Obrony Terytorialnej