współbrzmienie charakterystyczne dla twórczości Fryderyka Chopina, rodzaj dominanty septymowej, w której kwinta opóźniona jest przez sekstę w głosie najwyższym.

inaczej akord prometejski lub skriabinowski, struktura akordowa charakterystyczna dla muzyki Aleksandra Skriabina, o budowie kwartowej.

barwne słyszenie; zdolność do trwałego kojarzenia wrażeń słuchowych

instrument mający służyć odbiorowi muzyki za pomocą zmysłu słuchu i wzroku, zaprojektowany przez rosyjskiego kompozytora Aleksandra Skriabina tak, że po naciśnięciu klawiszy słychać było muzykę i pojawiały się kolorowe światła

concerto z łac. spierać się, współzawodniczyć, współdziałać. Dzieło napisane na instrument solowy i orkiestrę, najczęściej składa się z trzech części (szybka‑wolna‑szybka). W czasach klasycyzmu i romantyzmu najczęściej pierwsza część miała formę allegra sonatowego z wirtuozowską kadencją solisty pod koniec, druga charakteryzowała się lirycznością, natomiast ostatnia była najczęściej rondem.

początkowo krótki utwór instrumentalny o swobodnej budowie oraz charakterze improwizowanym, stanowiący wstęp do większej formy, np. fugi. Od czasów F. Chopina preludium stało się samodzielną miniaturą instrumentalną, często łączono preludia w większe cykle. Takie zbiory pisali m. in. F. Chopin, A. Skriabin, S. Rachmaninow, C. Debussy.

termin pochodzący z antycznej Grecji. Współcześnie to utwór instrumentalny o swobodnej budowie, zbliżony z charakteru do fantazji, najczęściej oparty na tematach ludowych.

dzieło na orkiestrę symfoniczną składające się zazwyczaj z trzech lub czterech części (rzadziej pięciu lub więcej). Od II połowy XVIII do XX w. symfonia dominowała w muzyce orkiestrowej. Formalnie miała taką samą budowę co sonata instrumentalna (allegro sonatowe – część wolna – menuet/scherzo [przy większej liczbie części niż trzy] – część szybka [rondo, wariacje itd.]). L. van Beethoven wprowadził do symfonii chór.

1. w psychologii: zdolność kojarzenia ze sobą wrażeń odbieranych przez różne zmysły, np. zapachów ze smakami, dźwięków z kolorami; 2. w literaturze: środek stylistyczny polegający na przypisywaniu jakiemuś zmysłowi wrażeń odbieranych innym zmysłem

połączenie w ramach jednorodnej całości elementów o różnym pochodzeniu, może przejawiać się także jako synteza sztuk –  correspondance des arts.

system organizacji materiału dźwiękowego w muzyce europejskiej, panujący od około połowy XVII do pocz. XX w., zwany też systemem funkcyjnym, systemem tonalnym lub tonalnością dur‑moll. Nazwa pochodzi od 2 trybów (dur, moll), będących podstawą wszystkich konstrukcji dźwiękowych w tym systemie. Realizację formy muz. w systemie dur‑moll regulują: zasada tercjowej budowy akordów i funkcyjności następstw dźwiękowych, której istotą są określone związki między strukturami dźwiękowymi, polegające na ciążeniu ku sobie dźwięków, oddalonych o półton oraz akordów dysonansowych ku konsonansowym; funkcja harmoniczna kumulowania napięcia jest przyporządkowana dominancie, rozładowania zaś napięcia - tonice; następstwo dominanty i toniki tworzy kadencję; ciążenia funkcyjne występują w jednogłosowej linii melodycznej (np. przejście z VII stopnia gamy, tzw. dźwięku prowadzącego, czyli tercji dominanty, na VIII = I stopień, czyli prymę toniki) oraz zwłaszcza w przebiegu wielogłosowym (harmonicznym). Ogół związków funkcyjnych wyznaczonych w materiale dźwiękowym przez wybrany punkt centralny (tonikę) stanowi tonację; zbiór wszystkich tonacji stanowi układ, którego podstawą są pokrewieństwa kwintowe i tercjowe (paralelne) w ramach okręgu kwintowego. Wielostronność związków między akordami w systemie dur‑moll odgrywa zasadniczą rolę przy modulacji. Rozwój chromatyki (akordy alterowane) w XIX w. doprowadził do zatarcia różnicy między trybami dur i moll, zachwiania poczucia centrum tonacyjnego i usamodzielniania się akordów dysonansowych, a w konsekwencji do zaniku tonalności opartej na systemie dur‑moll.

nurt filozoficzno‑religijny powstały na przełomie XIX i XX w., który głosił, iż możliwe jest uzyskanie kontaktu ze światem nadprzyrodzonym, jak również poznanie jego tajemnic poprzez mistyczne objawienie.

kierunek w muzyce XX w. wysuwający rytm na pierwszy plan w utworze muzycznym, często związany jest z folkloryzmem.