O wytycznych Hansa Franka ws. polityki kulturalnej pod okupacją niemiecką

Polakom należy umożliwić kształcenie się jedynie w takim zakresie, aby uświadomili sobie, iż jako naród nie mają żadnych perspektyw. W grę mogą więc wchodzić co najwyżej złe filmy, względnie takie, które obrazują wielkość i siłę Rzeszy Niemieckiej. Trzeba będzie w szerokim zakresie wprowadzić system głośników; będą one pełnić rolę swego rodzaju służby informacyjnej (…).

CART5 Źródło: O wytycznych Hansa Franka ws. polityki kulturalnej pod okupacją niemiecką, [w:] A. Ignatowicz, Tajna oświata i wychowanie w okupowanej Warszawie, Warszawa 2009, s. 12.

Rzeczywistość niemieckich obozów koncentracyjnych

Fritz Sauckel, kierujący systemem pracy niewolniczej, ustalił: „Wszystkim więźniom trzeba dać takie wyżywienie, warunki do życia i traktowania, jakie pozwoliłyby na możliwie najpełniejszą eksploatację ich sił przy najmniejszych kosztach własnych”. Współczesny historyk: „Dla firmy I.G. Farben robotnik‑niewolnik był surowcem do zużycia, ludzkim surowcem, z którego systematycznie wydobywano ludzką substancję. Po zużyciu całej energii odsyłano żyjące odpadki do komór gazowych i pieców krematoryjnych w ośrodkach zagłady w Brzezince, gdzie SS używało ich jeszcze jako surowców wtórnych do celów gospodarki wojennej Niemiec: złote zęby dla Reichbanku, włosy na materace, a tłuszcz na mydło.

CART6 Źródło: Rzeczywistość niemieckich obozów koncentracyjnych, [w:] P. Johnson, Historia świata od roku 1917 do lat 90-tych, Warszawa 1992, s. 557–558.

Wewnątrz komory gazowej

„Potem czuli gaz i tłoczyli się z dala od groźnych kolumn, wreszcie biegli do ogromnych metalowych drzwi z małymi wziernikami, gdzie zbijali się w jedną niebieską, lepką, zbryzganą krwią piramidę, drapiąc, bijąc i maltretując jedni drugich jeszcze w chwili śmierci. W dwadzieścia pięć minut później elektryczne pompy usuwały przesycone gazem powietrze, wielkie metalowe drzwi odsuwały się i wchodzili ludzie z żydowskiego Sonderkommando, w maskach gazowych i gumowych butach, niosąc węże gumowe, bo pierwszym ich zadaniem było zmycie krwi i kału. Potem musieli rozdzielić splątane, zbite zwłoki za pomocą haków i lin”. (…) Często przez oszczędność używano niedostatecznych ilości kosztownego gazu, tak że ofiary były tylko ogłuszone, a potem palone żywcem

CART7 Źródło: Wewnątrz komory gazowej, [w:] P. Johnson, Historia świata od roku 1917 do lat 90-tych, Warszawa 1992, s. 555–556.

M. Paul Na ratunek Żydom uciekającym z obozu zagłady w Treblince

Było oczywiste i całkowicie do przewidzenia, że mieszkańcy okolicznych wiosek nie otwierali najzwyczajniej w świecie drzwi swoich chat na przyjęcie szukających schronienia uciekinierów. Zwłaszcza, że byli oni poszukiwani przez zorganizowane i uzbrojone niemieckie oddziały. Każda forma pomocy uciekającemu Żydowi w okupowanej przez Niemców Polsce była bowiem karana śmiercią. Zazwyczaj karę tę wymierzano poprzez masowe rozstrzeliwania albo też spalenie osoby wraz z rodziną we własnym domu. Zachodni Europejczycy (których sytuacja materialna była znaczenie lepsza niż Polaków) tylko niezwykle rzadko podejmowali próby pomocy uciekinierom, mimo że ryzykowali znacznie mniej – karą był rodzaj grzywny albo w wypadku „recydywisty” – krótki pobyt w więzieniu, ale najczęściej po prostu nic. Strach był przytłaczającym czynnikiem powstrzymującym przed udzielaniem pomocy Żydom w Polsce. Można by to wyrazić też inaczej: człowiek nie jest skłonny do angażowania się w działalność potencjalnie samobójczą.

CART8 Źródło: M. Paul, Na ratunek Żydom uciekającym z obozu zagłady w Treblince, [w:] Złote serca czy złote żniwa? Studia nad wojennymi losami Polaków i Żydów, red. M.J. Chodakiewicz, W.J. Muszyński, Warszawa 2011, s. 125.

M. Paul Na ratunek Żydom uciekającym z obozu zagłady w Treblince

Chłopi zamieszkali blisko Treblinki nie chcieli mi dać schronienia nawet na jedną noc. Chętnie dali mi jednak jedzenie, a nawet pieniądze, ale nie chcieli, abym został na noc, bowiem Ukraińcy skoszarowani w Treblince często chodzili po okolicy. (…) W całej okolicy Treblinki nie opowiadano o niczym innym. Wciąż te same straszne historie. Bliżej Warszawy ludzie pozwolili mi zatrzymać się u nich na noc, ale nie było mowy o dłuższym pobycie.

CART9 Źródło: M. Paul, Na ratunek Żydom uciekającym z obozu zagłady w Treblince, [w:] Złote serca czy złote żniwa? Studia nad wojennymi losami Polaków i Żydów, red. M.J. Chodakiewicz, W.J. Muszyński, Warszawa 2011, s. 134.