Świat po zakończeniu zimnej wojny - podsumowanie

Powstanie Federacji Rosyjskiej, rozpad Związku Sowieckiego i zawiązanie Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP) oznaczało zakończenie zimnej wojny między Wschodem a Zachodem. Władze nowej Rosji, które zwycięsko wyszły z walki o przywództwo, zadeklarowały zakończenie zimnowojennej rywalizacji z USA, demokratyzację kraju i odejście od polityki wrogości. Po rozpadzie ZSRS Stany Zjednoczone stały się jedynym mocarstwem i niekwestionowanym liderem tzw. świata zachodniego.

Wojna w Zatoce Perskiej

Sukces, jakim było rozbicie bloku komunistycznego w Europie, oraz przewaga gospodarcza i militarna USA sprawiły, że po zakończeniu zimnej wojny Stany Zjednoczone jeszcze bardziej zaangażowały się w globalną politykę. Występowały przy tym jako rzecznik demokracji i wolnego rynku, a także pokoju, choć swe cele często realizowały pod groźbą bądź przy użyciu siły wojskowej.

Okazją do zaprezentowania się jako supermocarstwo i obrońca pokoju była wojna w Zatoce Perskiej, za prezydentury George’a Busha seniora – gdy 2 sierpnia 1990 r. Irak dokonał inwazji na sąsiedni Kuwejt.

RKSeICQx9tibQ1

Zdjęcie przedstawia amerykańskich żołnierzy przeszukujących ruiny budynku. Są ubrani w mundury i uzbrojeni.

Już 17 stycznia 1991 r. armia Stanów Zjednoczonych z mandatu (czyli z upoważnienia) ONZ rozpoczęła operację „Pustynna Burza”. Lotnictwo amerykańskie przeprowadziło serię nalotów na obiekty wojskowe i strategiczne (jak mosty, lotniska), a w lutym ruszyła ofensywa lądowa. Po niespełna dwóch miesiącach działań armia iracka uległa ogromnej przewadze wojsk interwencyjnych i w lutym 1991 roku Saddam Husajn został zmuszony do podpisania rozejmu. Irak musiał wycofać się z Kuwejtu i zapłacić ogromne odszkodowania. W wojnie wzięły udział także kontyngenty pokojowe z innych państw (m.in. 300 żołnierzy polskich), decydującą rolę odegrali jednak Amerykanie, którzy przysłali największą liczbę wojsk i sprawowali dowództwo nad operacją.

Proces pokojowy na Bliskim Wschodzie

Wyrazem dominacji USA była chęć regulowania problemów występujących w różnych częściach świata, nie tylko poprzez militarną interwencję, ale również udział w negocjacjach pokojowych – jak było to na Bliskim Wschodzie.

REKUj16jMNszH1

Na zdjęciu znajduje się Icchak Rabin i Jasir Arafat, którzy ściskają sobie dłonie. Za nimi stoi Bill Clinton, który ich obejmuje. Clinton i Rabin są ubrani w ciemne garnitury, a Arafat w jasna marynarkę i białą chustę. Przed nimi stoi drewniane biurko.

W latach 80. i 90. XX wieku Palestyńczycy kontynuowali walkę o utworzenie własnego państwa lub przynajmniej rozszerzenie autonomii na terytorium Izraela. Najważniejszym ugrupowaniem, które z czasem zaczęto uważać za ich oficjalną reprezentację, była Organizacja Wyzwolenia Palestyny. W 1993 r., dzięki mediacji międzynarodowej, zakończyły się rozmowy między rządem Izraela a OWP. Podpisano wówczas w Oslo układ, zgodnie z którym organizacja to uznała istnienie państwa Izrael, a Izrael zgodził się na utworzenie w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu Jordanu Autonomii Palestyńskiej, czyli wydzielonego obszaru zamieszkanego przez Palestyńczyków. Na czele autonomii jako prezydent stanął w 1994 r. przywódca OWP, Jasir Arafat.

Nie zakończyło to jednak konfliktu między Żydami i Arabami. Palestyńscy fundamentaliści dążyli bowiem do całkowitego zniszczenia Izraela i nasilili ataki terrorystyczne, wymierzone głównie w ludność cywilną. Z kolei radykałowie izraelscy nawoływali do bezwzględnej rozprawy z powstańcami i odrzucali projekty jakiejkolwiek autonomii. W tej sytuacji rozmowy, których inicjatorem wielokrotnie były Stany Zjednoczone, a zwłaszcza prezydent George W. Bush, zakończyły się niepowodzeniem. Izrael do dziś jest areną częstych zamachów bombowych i ataków rakietowych, dokonywanych przez członków arabskich organizacji terrorystycznych, a także represji i akcji odwetowych ze strony wojska i władz Izraela. Mimo prób mediacji USA w krajach arabskich są postrzegane nie jako neutralne państwo, lecz jako izraelski sojusznik.

Wojna z terroryzmem

Atak terrorystów islamskich na bliźniacze wieże World Trade Center (były głównymi częściami Światowego Centrum Handlu) w Nowym Jorku oraz Pentagon, siedzibę Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych, 11 września 2001 r. zmienił nieco obraz polityki amerykańskiej wobec świata. Na pierwszy plan wysunęła się walka z terroryzmem, przede wszystkim islamskim. Oprócz podjęcia środków zapobiegawczych – wzmożonej kontroli w obiektach szczególnie narażonych na ataki (lotniska, ambasady itp.) – Amerykanie pod hasłem wojny z terroryzmem rozpoczęli działania wymierzone bezpośrednio w bazy szkoleniowe i państwa wspierające terroryzm lub zagrażające pokojowi na świecie. Przykładem tych działań są amerykańskie interwencje w Iraku i Afganistanie.

RyahgkZdqV6RM

Zdjęcie przedstawia płonące wieże World Trade Center. Płoną dwa wysokie wieżowce. Unosi się bardzo gęsty, szary dym.

Rozwój nowoczesnych technologii wojskowych umożliwił Stanom Zjednoczonym większą niż dotychczas precyzję działań militarnych. Ataki powietrzne wymierzone w strategiczne cele (bazy wojskowe, zakłady przemysłowe, infrastrukturę) do minimum sprowadziły zarówno straty własne, jak i wśród ludności cywilnej przeciwnika. Taki sposób prowadzenia wojny był odpowiedzią na krytykę interwencji zbrojnych ze strony organizacji pacyfistycznych.

RYL1NpEpqylRa

Nagranie filmowe dotyczące świata po zakończeniu zimnej wojny.

Nagranie filmowe dotyczące świata po zakończeniu zimnej wojny.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RYL1NpEpqylRa

Nagranie filmowe dotyczące świata po zakończeniu zimnej wojny.

Zapoznaj się z audiobookami i wykonaj polecenie.

Zapoznaj się z filmem i wykonaj kolejne polecenia.

RpyFNGwoH2Ow2

Nagranie filmowe dotyczące świata po zakończeniu zimnej wojny.

Nagranie filmowe dotyczące świata po zakończeniu zimnej wojny.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RpyFNGwoH2Ow2

Nagranie filmowe dotyczące świata po zakończeniu zimnej wojny.

Trenuj i ćwicz

1

Ćwiczenie 1

Poniżej zamieszczono dwie fotografie przedstawiające Wielki Pałac Kremlowski w Moskwie. Określ, które ze zdjęć zostało wykonane po upadku Związku Sowieckiego. Odpowiedź uzasadnij.

R7M8uxabrI1pC

Na zdjęciu znajduje się Wielki Pałac Kremlowski. Jest to ogromny budynek o złoto białych ścianach i zielonym dachu. Posiada on liczne okna. W jego głównej części widoczne są złote zdobienia i iglica. Są z nich usunięte symbole komunistyczne. Przed nim znajdują się park, ceglane mury obronne i rzeka.

RWsk0bQEe4sIB

Na zdjęciu znajduje się Wielki Pałac Kremlowski. Jest to ogromny budynek o złoto białych ścianach i zielonym dachu. Posiada on liczne okna. W jego głównej części widoczne są złote zdobienia i iglica. Znajdują się w nich symbole komunistyczne. Przed pałacem widoczny jest park, ceglane mury obronne i rzeka.

RHY2ymnf2qdH3

Twoja odpowiedź (Uzupełnij).

Wskazówki i klucze odpowiedzi

Pokaż podpowiedź

Przyjrzyj się szczegółom budynku.

Pokaż odpowiedź

Wielki Pałac Kremlowski w Moskwie po upadku Związku Sowieckiego przedstawia fotografia A. Można to poznać po zmienionym detalu na fasadzie budynku w jego górnej części. W czasach radzieckich znajdowały się tam litery „CCCP” (akronim od Związku Sowieckiego), które w późniejszym okresie zostały wymazane. Zastąpiły je dwugłowe orły z rosyjskiego godła państwowego.

RYLbKLxdvUihc

Ćwiczenie 1

Uzupełnij luki w tekście. W latach 80. i 90. XX wieku Palestyńczycy kontynuowali walkę o utworzenie własnego państwa lub przynajmniej rozszerzenie autonomii na terytorium Izraela. Najważniejszym ugrupowaniem, które z czasem zaczęto uważać za ich oficjalną reprezentację, była Organizacja Wyzwolenia Palestyny. W 1993 r., dzięki mediacji międzynarodowej, zakończyły się rozmowy między rządem 1. Izraela, 2. Jasir Arafat, 3. Autonomii Palestyńskiej, 4. Oslo a OWP. Podpisano wówczas w 1. Izraela, 2. Jasir Arafat, 3. Autonomii Palestyńskiej, 4. Oslo układ, zgodnie z którym organizacja to uznała istnienie państwa Izrael, a Izrael zgodził się na utworzenie w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu Jordanu 1. Izraela, 2. Jasir Arafat, 3. Autonomii Palestyńskiej, 4. Oslo, czyli wydzielonego obszaru zamieszkanego przez Palestyńczyków. Na czele autonomii jako prezydent stanął w 1994 r. przywódca OWP, 1. Izraela, 2. Jasir Arafat, 3. Autonomii Palestyńskiej, 4. Oslo.

Uzupełnij luki w tekście. W latach 80. i 90. XX wieku Palestyńczycy kontynuowali walkę o utworzenie własnego państwa lub przynajmniej rozszerzenie autonomii na terytorium Izraela. Najważniejszym ugrupowaniem, które z czasem zaczęto uważać za ich oficjalną reprezentację, była Organizacja Wyzwolenia Palestyny. W 1993 r., dzięki mediacji międzynarodowej, zakończyły się rozmowy między rządem 1. Izraela, 2. Jasir Arafat, 3. Autonomii Palestyńskiej, 4. Oslo a OWP. Podpisano wówczas w 1. Izraela, 2. Jasir Arafat, 3. Autonomii Palestyńskiej, 4. Oslo układ, zgodnie z którym organizacja to uznała istnienie państwa Izrael, a Izrael zgodził się na utworzenie w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu Jordanu 1. Izraela, 2. Jasir Arafat, 3. Autonomii Palestyńskiej, 4. Oslo, czyli wydzielonego obszaru zamieszkanego przez Palestyńczyków. Na czele autonomii jako prezydent stanął w 1994 r. przywódca OWP, 1. Izraela, 2. Jasir Arafat, 3. Autonomii Palestyńskiej, 4. Oslo.

Słownik