Rozbicie dzielnicowe

Na mocy statutu Bolesława III Krzywoustego Polska została podzielona na dzielnice, których władcami pozostawali jego synowie. Władza nad krajem należała do księcia zwierzchniego czyli princepsa, którym każdorazowo miał być najstarszy przedstawiciel rodu czyli senior. Bezpośrednio rządził on też w tzw. dzielnicy senioralnej ze stolicą w Krakowie; obejmowała ona pas terytorium, ciągnący się z południa na północ, od Tatr po Bałtyk i sąsiadowała z wszystkimi innymi dzielnicami.

Niedługo po śmierci Bolesława Krzywoustego doszło do konfliktu między seniorem, a juniorami. Władysław najpierw zagarnął po zmarłej Salomei, żonie Bolesława, jej oprawę wdowią, czyli sumę posagową, zabezpieczoną na dobrach męża, która dożywotnio miała zapewnić jej byt.

Początek rozbicia dzielnicowego

RSP9J3AM9K7GV

Mapa Polski przedstawia rozbicie dzielnicowe po 1138 roku - granice wyznaczone zostały przez tzw. statut Bolesława III Krzywoustego. Polska w tamtym okresie sąsiadowała od zachodu z Rzeszą Niemiecką. Na północnym zachodzie w granicach Rzeszy mieszkało plemię Wieletów, na południowym zachodzie w znajdowała się Marchia Łużycka i Marchia Miśnieńska. Od południa ze Śląskiem sąsiadowało Księstwo Czeskie, a z Ziemią Krakowską od południa Królestwo Węgierskie. Od południowego wschodu z terenami Polski graniczyło Księstwo Halickie, a od wschodu Księstwo Włodzimierskie. Od północnego wschodu mieszkały plemiona Prusów i Jaćwingów, a od północy tereny kraju oblewały wody Morza Bałtyckiego. W centralnej oraz w południowo‑wschodniej Polsce została wydzielona dzielnica senioralna. Należała do niej Ziemia Łęczycka w centrum z następującymi miejscowościami: Łęczyca, Sieradz i Tum. Na południe od niej leżała ziemia krakowska z Krakowem, a na wschód ziemia sandomierska z Sandomierzem i Wiślicą. Ziemia sandomierska została wydzielona księciu Henrykowi w latach 1146 - 1166. Na południowym zachodzie znajduje się dzielnica Władysława Wygnańca – Śląsk, czyli ziemie sąsiadujące z Czechami oraz Niemcami. Ważniejsze miasta to na zachodzie to Lubusz oraz Głogów oraz Wrocław. W centralno‑zachodniej Polsce znajduje się dzielnica Mieszka III Starego: Wielkopolska. Ważne miasta w obrębie tej dzielnicy to Poznań, Gniezno, Kalisz oraz Nakło na granicy z Mazowszem. Kolejna dzielnica znajdująca się w centralno‑wschodniej części państwa: Mazowsze, które przydzielono Bolesławowi Kędzierzawemu. Ważne miejscowości w obrębie Mazowsza to Włocławek, Płock oraz Wizna przy granicy z Księstwem Włodzimierskim. W północnej części kraju znajdowały się dwie dzielnice zależne od seniora – Pomorze Gdańskie z Gdańskiem oraz Pomorze Zachodnie z Kołobrzegiem, Wolinem i Szczecinem znajdujące się na zachód od Pomorza Gdańskiego.

Osobiste doświadczenia Bolesława Krzywoustego, który był świadkiem i uczestnikiem krwawych walk między braćmi o przejęcie władzy, sprawiły, że podjął on decyzję o podziale państwa. Władca chciał w ten sposób uniknąć wyniszczających konfliktów, szanując jednocześnie prawo każdego z synów do uczestnictwa we władzy. Liczył, że jego dzieci zadowolą się otrzymanymi dzielnicami, a jednocześnie uda się im utrzymać instytucję władzy centralnej i polityczną jedność państwa. Niestety, szlachetny zamiar Krzywoustego nie powiódł się.

Zgodnie z założeniami tzw. statutu Bolesława Krzywoustego najważniejszym spośród książąt podzielonego kraju miał być tzw. princeps, którym każdorazowo obwoływano najstarszego przedstawiciela czyli tzw. seniora rodu. Łączył on rządy w swojej dzielnicy z panowaniem w Krakowie, który został tym samym wyznaczony na stolicę Polski. Posiadanie Krakowa dawało więc zwierzchnictwo nad całym krajem. Princeps sprawował  władzę zwierzchnią nad juniorami, a do jego obowiązków należały m.in.: obrona granic całego państwa, polityka zagraniczna, a także bicie monety czy mianowanie biskupów. Zasady te zaczęły obowiązywać po śmierci Bolesława Krzywoustego w 1138 roku.

R15XQF3QFB4841

Rysunek przedstawia Władysława Drugiego Wygnańca. Jest to mężczyzna z regularnymi rysami twarzy okolonymi ciemnymi włosami wystającymi spod książecego diademu. Ubrany jest w długą szatę z ozdobnym wykończeniem przy kołnierzu i przy połach płaszcza. W jednej ręce trzyma berło a z drugiej strony w sakwie w okolicach pasa posiada bogato zdobiony sztylet.

Pierwszym seniorem został książę Władysław II, nazwany potem Wygnańcem. Już w pierwszych latach sprawowania władzy popadł on w konflikt z młodszymi, przyrodnimi braćmi.

Władysław II opanował w 1146 roku Mazowsze i obległ juniorów w Poznaniu. Książę senior rozkazał też oślepić byłego zarządcę dworu książęcego i wojewodę Piotra Włostowica w obawie, że ten stanie po stronie młodszych Piastów. Na wieść o kaźni palatyna, możni powszechnie zbuntowali się przeciw Władysławowi II. Juniorzy wykorzystali kryzys w państwie oraz osłabienie starszego brata. Pokonali jego wojska pod Poznaniem i wygnali seniora z kraju. Nowym księciem zwierzchnim - princepsem został Bolesław IV Kędzierzawy, który oprócz Krakowa, Pomorza i Łęczycy opanował także Śląsk.

R3RC5NU8TAMED1

Rysunek przedstawia Bolesława Czwartego Kędzierzawego. Jest to mężczyzna o łagodnych rysach twarzy, który posiada długie, falowane, ciemne włosy wystające spod nakrycia głowy – czapki okolonej białym futrem. Ubrany jest on w szatę z ozdobnymi, wzorzystymi rękawami, która na ramionach i przy kołnierzu ma futrzane wykończenie. Na szyi ma zawieszony masywny łańcuch. W tle znajduje się zamek usytuowany na wzgórzu.

Władysław Wygnaniec schronił się na dworze swojego powinowatego, króla niemieckiego Konrada III. W 1146 r. Konrad wraz z czeskim księciem Władysławem II, szwagrem Wygnańca, wyprawił się do Polski. Bolesław IV Kędzierzawy i Mieszko III powstrzymali go jednak nad Odrą i zmusili do wycofania się. Skutek odniosła dopiero wyprawa interwencyjna Fryderyka I Barbarossy, podjęta w 1157 roku. Pod Poznaniem Kędzierzawy zmuszony był złożyć hołd cesarzowi, zdołał jednak przekonać go, by odstąpił od popierania Władysława. Dopiero po śmierci Wygnańca, Barbarossa zmusił Bolesława IV Kędzierzawego do oddania Śląska Bolesławowi Wysokiemu i Mieszkowi Plątonogiemu, czyli synom wygnanego w 1146 roku seniora.

Książę Bolesław IV Kędzierzawy rządził prawie 30 lat w komitywie z młodszymi braćmi. Poważną zmianę przyniosło krakowskie panowanie brata i następcy Kędzierzawego, księcia wielkopolskiego Mieszka III Starego.

Upadek senioratu

Silne rządy Mieszka III Starego nie spotkały się z aprobatą możnych krakowskich. Senior ten jako pierwszy zaczął zaprowadzać instytucję regaliów (prerogatyw królewskich), czyli specjalnych uprawnień zarezerwowanych wyłącznie dla princepsa. Regalia obejmowały ziemię (zagospodarowywanie gruntów nieużywanych i obrót użytkami znalazły się pod kontrolą Mieszka), polowania (grubsza zwierzyna łowna została uznana za własność seniora), budowę grodów, wznoszenie młynów i inne. Podjęcie działań objętych regaliami za każdym razem wymagało zgody princepsa.

R4GHQ4UNCOSXF

Rysunek przedstawia króla Mieszka Trzeciego Starego. Jest to mężczyzna w podeszłym wieku, ma ciemne oczy, wąski nos oraz liczne zmarszczki. Posiada długie siwe włosy, a jego twarz porasta długi zarost – wąsy i sięgające do piersi broda. Jest to postać o krępej budowie ciała przedstawiona w pozycji siedzącej. Ubrana jest w szatę pokrytą futrem. W swojej lewej ręce trzyma on berło, a od jego boku wystaje rękojeść miecza.

Niezadowoleni z wprowadzanych reform możni krakowscy w 1177 roku obalili Mieszka III Starego i oddali tron najmłodszemu z synów Bolesława Krzywoustego – Kazimierzowi II Sprawiedliwemu. Przewrót ten zapoczątkował upadek instytucji senioratu. Zostało to potwierdzone podczas zjazdu w Łęczycy w 1180 roku. Zebrali się tam dostojnicy kościelni i świeccy z Kazimierzem II Sprawiedliwym na czele. Uchwalili rezygnację z zasady obejmowania władzy w dzielnicy senioralnej przez najstarszego z Piastów na rzecz dziedziczności tronu w linii Kazimierza II. Zezwolono też na zmiany granic dzielnicy senioralnej. Ustalenia zjazdu zatwierdził papież Aleksander III.

R4T9BFN7EM4QU

Obraz Jana Matejki przedstawia pierwszy sejm w Łęczycy w 1180 roku. Scena przedstawiona na obrazie ma miejsce w sali, na której środku dach podpiera kolumna zakończona łukami. Na suficie znajdują się liczne freski. Na środku pod kolumną stoi stół, na nim stoi krzyż; po obu stronach stołu znajdują się świeczniki. Po lewej stronie na ścianie jest witraż, przez który do środka wpada światło. Pod witrażem stoi tron, na którym zasiada władca. Pod ścianami oraz po bokach sali zgromadzeni są uczestnicy obrad sejmu. Jeden z nich trzyma sztandar z polską flagą. Na ścianie za obradującymi jest widoczne wyjście z sali zakończone u góry półokrągłym portalem.

Mieszko III Stary z synem Odonem uciekli do Niemiec, ale cesarz Fryderyk I Barbarossa, zajęty Italią, nie wysłuchał jego próśb i zaakceptował obalenie senioratu w Polsce. Kazimierz II Sprawiedliwy, który w międzyczasie objął rządy w Krakowie, uznał zwierzchnictwo cesarza, a po bezpotomnej śmierci księcia mazowieckiego Leszka Bolesławowica opanował także tę dzielnicę.

Mieszko Stary powrócił do kraju w 1181 roku i odzyskał część Wielkopolski z Gnieznem. W 1194 roku niespodziewanie, podczas uczty, zmarł Kazimierz II Sprawiedliwy, osierocając dwóch synów – Leszka i Konrada. Mieszko III w międzyczasie zjednoczył Wielkopolskę i przystąpił do walki o odzyskanie tronu krakowskiego. Po kilkuletnich walkach, w 1198 roku, został on uznany za opiekuna małoletnich bratanków. Stary książę utrzymał się w Krakowie aż do swej śmierci w 1202 roku.

Podsumuj okres rozbicia dzielnicowego i obejrzyj film.

R19P9TFDP61KG

Film opowiadający o rozbiciu dzielnicowym.

Film opowiadający o rozbiciu dzielnicowym.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R19P9TFDP61KG

Film opowiadający o rozbiciu dzielnicowym.

Coraz więcej księstw i książąt

R1OUOG5KN5LSL

Na zdjęciu przedstawiona jest renesansowa płaskorzeźba Piastów Śląskich. Mężczyźni umieszczeni są po czterech w dwóch rzędach umieszczonych jeden nad drugim. Ujęci są od pasa w dół, kilku z nich posiada na głowie koronę oraz diadem książęcy. Niektórzy z nich w rękach trzymają atrybuty władzy - berło lub jabłko. Każdy z nich ma brodę, u każdego jest ona różnej długości. Wizerunki władców z dwóch stron otaczają kolumny. Na nich, jak również obok wizerunków władców znajdują się łacińskie imiona królów i książąt.

Na przełomie XII i XIII wieku rosnąca liczba potomków dynastii Piastów, chętnych do przejęcia władzy, doprowadziła do bardzo poważnych przemian politycznych. Wykształciły się trzy podstawowe linie rodu: śląska – pochodząca od Władysława Wygnańca (jego synowie powrócili z wygnania po śmierci ojca), wielkopolska – wywodząca się od Mieszka Starego, oraz małopolsko‑mazowiecko‑kujawska – od potomków Kazimierza II Sprawiedliwego.

R1SF524VTN7B6

Mapa przedstawia Polskę za czasów Kazimierza drugiego Sprawiedliwego. Księstwo Wiślickie między Małopolską a ziemią sandomierską. Do księstwa do 1173 roku przyłączono ziemie sandomierską, w 1177 roku, ziemię Łęczycką i Małopolskę, w 1186 roku Mazowsze, w 1191 tereny wokół Drohiczyna. Później przyłączono również Pomorze Gdańskie. Obszary wokół Gniezna i Kalisza były kontrolowane czasowo. Śląsk oraz Wielkopolska były pod panowaniem innych książąt piastowskich. Pomorze zostało utraconym lennem.

Kolejnym władcą po Kazimierzu II Sprawiedliwym i Mieszku III Starym był Leszek Biały (syn tego pierwszego). Był on bardzo aktywny, jednak ani jego polityka angażowania się w sprawy ruskie ani próby chrystianizacji Prus nie przyniosły spodziewanych efektów (choć utrzymał zwierzchnictwo nad Pomorzem Gdańskim). Wydarzenia związane z jego śmiercią w 1227 roku, zwane przez historyków krwawą łaźnią w Gąsawie, były spowodowane najazdem pomorskiego księcia Świętopełka. Napadł on na zażywających kąpieli w łaźni książąt: Leszka Białego, Henryka Brodatego i Konrada Mazowieckiego (pierwszy z wymienionych zginął podczas ucieczki). Tym samym ostatecznie zanikły resztki władzy centralnej (pryncypatu).

R1OG3L5OKO72E

Ilustracja przedstawia obraz pod tytułem Leszek Biały na zjeździe w Gąsawie. Na środku obrazu na krześle siedzi osoba ubrana w białe szaty. W pasie obejmuje ją inna osoba. Po lewej stronie oraz po prawej znajduje się skupisko osób. Ponadto z prawej strony stoi mężczyzna z wąsami ubrany w zbroję. Na podłodze położone są kafelki.

RG69O5F1PQ2TD

Obraz Jana Matejki z 1880 roku przedstawia zabicie Leszka Białego w Gąsawie. Na grafice przedstawiony jest pościg - po lewej stronie obrazu uwieczniono ludzi na koniach, jeden z nich, ubrany w zbroję napina cięciwę łuku. Po prawej stronie przedstawiony jest uciekający Leszek Biały. Władca nie posiada ubrań. Scena na obrazie jest dynamiczna: uchwycono padającego konia Leszka Białego oraz samego króla, którego strzała z łuku trafiła w plecy. W prawym rogu obrazu przedstawiono gęsto rosnące drzewa. W tle widoczne jest niebo w pomarańczowym odcieniu, co sugeruje, że scena rozgrywa się podczas zachodu słońca.

Stałe powiększanie się liczby księstw dzielnicowych utrudniało seniorom panowanie nad nimi. O ile jeszcze w czasach Bolesława Kędzierzawego młodsi książęta pełnili funkcje zarządców prowincji, o tyle na przełomie XII i XIII wieku stali się niezależnymi władcami. W księstwach dzielnicowych zaczęły powstawać odrębne hierarchie dworskie i urzędnicze. Przede wszystkim jednak pozycję księcia zwierzchniego osłabiały walki o tron krakowski toczące się przez prawie cały XIII wiek. W ciągu tego stulecia władza centralna w Polsce praktycznie zanikła, a liczba piastowskich dzielnic zbliżyła się do 20.

Ku zjednoczeniu

Rozbicie dzielnicowe oznaczało osłabienie militarne kraju, stąd w XIII wieku wzmógł się napór na polskie granice: Czechów na Śląsk i Niemców z Marchii Brandenburskiej na Wielkopolskę. Z drugiej strony był to okres intensywnego rozwoju gospodarczego; w rolnictwie, dzięki zastosowaniu tzw. ciężkiego pługa, rozpowszechniła się trójpolówka, a dzięki lokalizacji na prawie niemieckim powstawały samorządy wiejskie.

Mimo podziału kraju, przetrwało poczucie tożsamości polskiej. W wielu kronikach pojawiło się pojęcie narodowości polskiej – gens polonica. Wciąż funkcjonowało określenie Regnum Poloniae (Królestwo Polskie). Jedność kraju częściowo wspierała terytorialna organizacja władzy kościelnej.

ROJKHRR6CZ2P3

Szkic Jana Matejki z 1866 roku przedstawia wyjazd Henryka Pobożnego z Legnicy. Henryk Pobożny przedstawiony jest na koniu ciemnej maści. Władca ma poważną minę, ubrany jest w zbroję, a na głowie ma hełm ze spiczastym czubkiem. W lewej ręce trzyma długi, metalowy krzyż. Za nim, po jego lewej stronie przedstawiona jest druga osoba na koniu, która trzyma miecz. W tle namalowana jest brama miasta z jasnej cegły. Wejście na górze jest zakończone portalem, posiada kraty.

Próby zjednoczenia Polski podejmowało wielu władców. Jeszcze w I połowie XIII wieku dążył do tego rządzący we Wrocławiu książę śląski Henryk II Pobożny, jednak poległ w 1241 roku w bitwie z Mongołami pod Legnicą. Kolejnym był książę wielkopolski Przemysł II, koronowany w 1295 roku na króla. Z kolei król czeski Wacław II zhołdował księstwa śląskie, zdobył Małopolskę, Ziemię Sandomierską, Pomorze Gdańskie i Wielkopolskę i koronował się na króla Polski w 1300 roku w Gnieźnie. Jednak dopiero koronację księcia brzesko‑kujawskiego Władysława I Łokietka w 1320 roku w Krakowie uznaje się za zamknięcie epoki rozbicia dzielnicowego.

RLJP3M1DRA25K

Mapa przedstawia odrodzenie Królestwa Polskiego na przełomie trzynastego i czternastego wieku. Od 1288 do 1290 roku Henryk czwarty Probus zjednoczył i uniezależnił od siebie księstwo Wrocławskie, tereny wokół Legnicy, Głogowa i Krosna oraz Ziemię Krakowską. Od 1289 do 1292 roku we Władaniu Władysława Łokietka znalazła się Ziemia Sieradzka, tereny wokół Brześcia oraz Ziemia Sandomierska. Od 1294 do 1296 roku wielkopolska oraz Pomorze Gdańskie znajdowało się pod panowaniem Przemysła drugiego. Północne Kujawy oraz Mazowsze znajdowały się pod panowaniem Piastów mazowieckich. Tereny wokół Żagania, Jaworu, Opola, Bytomia, Raciborza i Cieszyna były księstwami niezależnych Piastów śląskich. Od 1300 do 1305 roku pod panowaniem Wacława drugiego znalazło się Pomorze Gdańskie, Wielkopolska, Kujawy, Ziemia sieradzka, Ziemia Sandomierska, Ziemia Krakowska, Górny i Cieszyński Śląsk, Królestwo Węgier i Królestwo Czeskie.

Polityczne osłabienie kraju

Rozbicie jedności państwa i zanik władzy o charakterze ogólnopolskim doprowadziły do politycznego osłabienia kraju. W XIII w. stał się on celem najazdów, przed którymi piastowscy książęta przeważnie nie potrafili się skutecznie bronić. Szczególnie dotkliwie odczuwano pogańskie ataki ze wschodu i północy. Wzmożony napór Prusów na ziemię chełmińską i Mazowsze skłonił księcia Konrada Mazowieckiego do osadzenia w 1226 r. na pograniczu mazowiecko‑pruskim rycerzy z zakonu krzyżackiego, którzy w ciągu kilkudziesięciu lat zdołali podbić Prusy. Bardzo dotkliwe skutki miały najazdy litewskie od połowy XIII w. spadające na Mazowsze, Kujawy i Małopolskę. Przez pół wieku Litwini doprowadzili do wyludnienia ziem położonych na wschód od Wisły. Z ich rąk zginęło aż dwóch książąt piastowskich. Jeszcze poważniejsze straty spowodowały bez porównania większe, ale rzadsze najazdy mongolskie.

R1EF1NNNUSCX4

Ilustracja przedstawia bitwę pod Legnicą. Na pierwszym planie znajdują się ludzie z krótkimi mieczami okaleczających innych. Dalej na koniach jadą husarze ze skrzydłami na plecach oraz proporcami w rękach. W tle pali się cała osada.

Zwłaszcza pierwszy, zupełnie niespodziewany atak w 1241 r., zakończony klęską polskiego rycerstwa w bitwie pod Legnicą, gdzie poległ Henryk Pobożny, poważnie osłabił kraj. Słabym i skłóconym ze sobą Piastom nie brakło także wrogów wśród chrześcijan: książęta ruscy, margrabiowie brandenburscy, a pod koniec XIII w. także potężni już Krzyżacy zagarniali ziemie niegdyś wchodzące w skład państwa Bolesława Krzywoustego.

Ciekawostka

Imperium mongolskie

Na przełomie XII i XIII w. Temudżyn zjednoczył plemiona mongolskie i przyjął tytuł Czyngis‑chana. Podporządkował sobie również inne plemiona koczownicze zamieszkujące stepy środkowej Azji, m.in. Tatarów, których nazwą zwłaszcza w Europie bardzo często określano samych Mongołów. Armia Czyngis‑chana podbiła Chiny, Koreę i kraje Azji Środkowej, potomkowie wodza skierowali zaś ekspansje mongolską w kierunku zachodnim. Trwałe zwierzchnictwo wielkiego chana zostało narzucone Rusi w latach 30. XIII w. Równoczesny najazd mongolski na Polskę i Węgry w 1241 r. mimo zwycięstw wojsk tatarskich nie zakończył się natomiast podporządkowaniem tych krajów Mongołom.

RSMGRBCBTDMCR

Zdjęcie przedstawia mongolski banknot. Znajduje się na nim postać Czyngis‑chana. Ma on brodę i wąsy oraz okalający głowę materiał.

Zapoznaj się z mapą

Trenuj i ćwicz

1

Ćwiczenie 2

Zapoznaj się z tekstem źródłowym oraz mapą, a następnie wykonaj polecenie.

Źródło A:

1

(…) Wszyscy zaś z tak wielkim zapałem rwali się do przeprawienia się przez nią, że jedni tonęli w głębokich nurtach, drudzy zaś przepływali. Polacy zobaczywszy to, gwałtownie przestraszyli się i, nie spodziewając się już niczego oprócz zguby i zniszczenia kraju, ze strachu przed nami spalili silnie obwarowane grody Głogów i Bytom oraz wiele innych, których nieprzyjaciel wpierw nie zajął, a sami uciekli sprzed naszego oblicza, (…) Lecz uciekających ścigaliśmy i przebiegając biskupstwo wrocławskie i biskupstwo poznańskie prawie cały kraj spustoszyliśmy ogniem i mieczem. Przeto książę polski widząc, że cały kraj i naród zagrożony jest z powodu naszej potęgi, udał się do naszych książąt, bądź przez swoich posłów, bądź osobiście i usilnymi prośbami, łzami zalewając się, ledwie wreszcie osiągnął to że wrócił pod jarzmo naszego panowania i odzyskał naszą łaskę. Więc we wspomnianym biskupstwie poznańskim, na terytorium Krzyszkowa, wspomniany książę Bolesław, upadłszy do stóp majestatu naszego, za wstawiennictwem książąt w takim porządku został przyjęty do naszej łaski: najpierw musiał przysiąc w imieniu własnym i wszystkich Polaków, że jego brat wygnaniec nie został wygnany na hańbę cesarstwa rzymskiego. (…)

CART3Cytat za: Wybór źródeł do historii Polski średniowiecznej (do połowy XV wieku) tom I: Społeczeństwo i państwo polskie do połowy XIII wieku, opracowali G. Labuda i B. Miśkiewicz, Poznań 1966, str. 167-168.

Źródło B:

R9T2BMZH9G5HQ

Ilustracja

RE78T2LV8KEFB

Rozstrzygnij, czy mapa oznaczona jako źródło B przedstawia przebieg wojny opisanej w przekazie opisanym jako źródło A. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści obu źródeł. (Uzupełnij).

Wskazówki i klucze odpowiedzi

Pokaż podpowiedź

Przeanalizuj mapę i na podstawie jej treści rozpoznaj wojnę oraz uczestniczących w niej władców Polski i Niemiec; następnie przeanalizuj tekst źródłowy i na podstawie przebiegu wojny oraz miejsca zawarcia pokoju ustal, jakiej wojny on dotyczy i którzy władcy Polski i Niemiec w nim uczestniczyli.

Pokaż odpowiedź

Nie. Mapa przedstawia wyprawę cesarza Henryka V, do której doszło za panowania Bolesława III Krzywoustego (w 1109 r.), natomiast wojna przedstawiona w źródle A została zakończona porozumieniem w Krzyszkowie, który kończył najazd cesarza Fryderyka I Barbarossy przeciwko Bolesławowi Kędzierzawemu.

Ćwiczenie 2

RNRJZ6L4OU3B9

Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.

Ćwiczenie 3

Zapoznaj się z obrazem i wykonaj polecenie.

R1MFVZTXT8M7L

Obraz przedstawia azjatyckich wojowników jadących na koniach. Są oni ubrani w zbroje oraz hełmy i są uzbrojeni w łuki.

RLCX25E1DDG1H

Łączenie par. . Armia, dla której charakterystyczne jest wojsko ukazane na ilustracji zagroziła w XIII zarówno ziemiom polskim, jak i innym krajom europejskim.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Najazdy armii, dla której charakterystyczna była forma walki ukazana na ilustracji, po atakach na ziemie polskie zagroziła Europie Zachodniej.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Armia, której żołnierze ukazani zostali na ilustracji ominęła w swym pochodzie na Europę Ruś.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

Łączenie par. . Armia, dla której charakterystyczne jest wojsko ukazane na ilustracji zagroziła w XIII zarówno ziemiom polskim, jak i innym krajom europejskim.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Najazdy armii, dla której charakterystyczna była forma walki ukazana na ilustracji, po atakach na ziemie polskie zagroziła Europie Zachodniej.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Armia, której żołnierze ukazani zostali na ilustracji ominęła w swym pochodzie na Europę Ruś.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

Słownik