bg‑gold

Reakcje utleniania i redukcji

Reakcje utleniania‑redukcji (reakcje redoks) to takie, w których dochodzi do zmiany stopnia utlenienia atomu w danym reagencie. W celu wyjaśnienia, czym jest reakcja utleniania‑redukcji, zdefiniujmy najpierw oddzielnie proces utleniania i proces redukcji.

Przykład 1

Jak zmieniają się stopnie utlenienia atomów pierwiastków chemicznych w reakcji syntezy chlorku magnezu?

Mg+Cl2MgCl2

Analizę problemu postawionego w pytaniu warto rozpocząć od określenia stopni utlenienia atomów w poszczególnych reagentach. Równanie można zatem zapisać w postaci:

Mg0+Cl20MgIICl2-I

Z równania wynika, że atom magnezu podwyższył swój stopień utlenienia z 0 do II, natomiast atom chloru obniżył swój stopień utlenienia z 0 do -I. Zapiszmy teraz schematy procesów utleniania i redukcji:

Mg0MgII+2e- proces utlenienia

Cl0+e-Cl-I proces redukcji

Ważne!

W każdej reakcji utleniania‑redukcji liczba elektronów oddanych w procesie utleniania musi być równa liczbie elektronów pobranych w procesie redukcji. Jest to tzw. bilans elektronowy reakcji. Bilans ten, równy sumie elektronów pobranych i oddanych, powinien wynosić zero.

Z zapisów tych wynika, że:

1. W procesie utleniania reduktor (Mg) zwiększył swój stopień utlenienia (z 0 na II) i oddał (dwa) elektrony.

2. W procesie redukcji utleniacz (Cl) obniżył swój stopień utlenienia (z 0 na -I) i przyjął (jeden) elektron.

Wymiana elektronów w omawianej reakcji zachodzi pomiędzy reduktorem, który oddaje elektrony, a pobierającym elektrony utleniaczem. Reakcje te nie mogą przebiegać niezależnie, ponieważ elektrony oddane (przez atomy magnezu) w reakcji utleniania są pobrane (przez atomy chloru) w reakcji redukcji.

R1QuViNl5jzRl1
Na ilustracji przedstawiono równanie reakcji: <math aria‑label="em gie na zerowym stopniu utlenienia dodać ce el indeks dolny dwa koniec indeksu na zerowym stopniu utlenienia, strzałka w prawo,em gie na drugim stopniu utlenienia ce el indeks dolny dwa koniec indeksu na minus pierwszym stopniu utlenienia ">Mg0+Cl20→MgIICl2-I. Od atomu magnezu na zerowym stopniu utlenienia poprowadzono strzałkę do atomu magnezu  w chlorku magnezu, gdzie atom magnezu przyjmuje drugi stopień utlenienia. Nad strzałką napis "utlenianie". Od cząsteczki chloru, w której chlor znajduje się na zerowym stopniu utlenienia, poprowadzono strzałkę do atomu chloru  w chlorku magnezu, gdzie atom chloru znajduje się na minus pierwszym stopniu utlenienia. Utlenianie to proces oddawania elektronów związany z podwyższaniem stopnia utlenienia reduktora. Redukcja to proces przyjmowania elektronów związany z obniżaniem stopnia utlenienia utleniacza.
Czym jest utlenianie i redukcja?
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 1

Przeanalizuj równania reakcji redoks przedstawione w poniższym filmie samouczku, a następnie rozwiąż ćwiczenia.

RJ23gwEvZONjC1
Film nawiązujący do treści materiału - dotyczą analizy równań reakcji redoks.
Ćwiczenie 1
R5Q18ODcjye8V
Spośród podanych poniżej równań reakcji chemicznych wskaż te, które obrazują przebieg reakcji utleniania‑redukcji. Możliwe odpowiedzi: 1. Z n C l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, dwa N a O H, strzałka, Z n nawias, O H, zamknięcie nawiasu, indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, dwa N a C l, 2. dwa A l, plus, trzy C u nawias, N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu, dwa, strzałka, dwa A l nawias, N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu, indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, trzy C u, 3. Z n, plus, S, strzałka, Z n S, 4. A l nawias, O H, zamknięcie nawiasu, indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, trzy N a O H, strzałka, N a indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, nawias kwadratowy, A l nawias, O H, zamknięcie nawiasu, indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego, 5. dwa Z n S, plus, trzy O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka, dwa Z n O, plus, dwa S O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, 6. A g, plus, dwa H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, strzałka, A g N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 7. M g O, plus, S O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, strzałka, M g S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, 8. cztery NH3+3O2→2N2+6H2O
11
Ćwiczenie 2

Określ stopnie utlenienia atomów pierwiastków w poniższym równaniu.

2 K+2 H2O2 KOH+H2

RqIRCCQ806wbF
(Uzupełnij).
R167BnfT80G2b
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 3

Wskaż utleniacz i reduktor w poniższej reakcji redoks. W tym celu zaznacz pole utleniacz/reduktor o określonym kolorze. Następnie kliknij na wybrany reagent, aby pokolorować element w ramce. Po pokolorowaniu obu elementów, sprawdź poprawną odpowiedź.

R1VpR3fLd6BEI
C l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego + dwa N a strzałka w prawo, dwa N a C l
R1J7yRra4BdE6
Wskaż utleniacz i reduktor w równaniu: C l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, dwa N a, strzałka w prawo, dwa N a C l. Możliwe odpowiedzi: 1. C l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego utleniacz, N a reduktor., 2. C l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego reduktor, N a utleniacz., 3. C l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego reduktor, N a C l utleniacz.
2
Ćwiczenie 4

Dana jest reakcja opisana następującym równaniem:

2 HCl+ ZnZnCl2+H2

Ile wynosi liczba oddanych elektronów w procesie utlenienia, jeżeli reduktorem jest metaliczny cynk?

RuGUTbysoJ08F
Możliwe odpowiedzi: 1. dwa, 2. jeden, 3. trzy, 4. zero
bg‑blue

Notatnik

R17TY7A3VUjRk
(Uzupełnij).
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.