Estry‑otrzymywanie

bg‑gold

Estry kwasów organicznych

Estry, które pochodzą od kwasów organicznych, to związki chemiczne zbudowane z atomów węgla i wodoru. Innymi atomami, wchodzącymi w skład ich cząsteczek, są atomy tlenu. Estry powstają w wyniku kondensacji kwasów (organicznych lub nieorganicznych), a także alkoholi lub fenoli. Te pochodzące od kwasów organicznych posiadają następujący wzór ogólny:

R5qWZsWkahdmY

Ilustracja przedstawiająca wzór ogólny estrów, który to zbudowany jest z grupy R1 związanej z atomem węgla połączonym za pomocą wiązania podwójnego z pierwszym atomem tlenu oraz za pomocą wiązania pojedynczego z drugim atomem tlenu podstawionym grupą R2. — Ogólna struktura estrów $R_{1}$ to grupa węglowodorowa, która pochodzi od kwasu organicznego – $R_{2}$ , grupa alkilowa, pochodząca od alkoholu, lub arylowa, pochodząca z kolei od fenolu.
Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.

W związkach chemicznych, zaliczanych do estrów, które pochodzą od kwasów organicznych, występuje grupa funkcyjna zwana grupą estrową.

R1Z6e4FhXP6Nb

Ilustracja przedstawiająca wzór ogólny grupy estrowej zbudowanej z atomu węgla, od którego odchodzi wiązanie pojedyncze i który połączony jest za pomocą wiązania podwójnego z atomem tlenu, a za pomocą wiązania pojedynczego z drugim atomem tlenu, od którego również odchodzi wiązanie pojedyncze. — Grupa estrowa
Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Polecenie 1

Czy wiesz, jak zbudowane są cząsteczki estrów? Jak powstają i jakie mają właściwości? Zapoznaj się z poniższą animacją i wykonaj zadanie.

R8mAA7otPnvxw1

Animacja pt. „Jak zbudowane są cząsteczki estrów?”
Źródło: GroMar Sp. z o.o., Małgorzata Ambroziak, licencja: CC BY-SA 3.0.

Ćwiczenie 1

Poniżej przedstawiono wzory kilku związków chemicznych. Wybierz z nich te, które mogą ulegać reakcji estryfikacji, a następnie napisz dla nich odpowiednie równanie reakcji. Pamiętaj o uwzględnieniu odpowiednich warunków reakcji. Podpisz wszystkie reagenty.

Rsqeus0QWZZrz

Na ilustracji jest pięć wzorów. 1. pierścień aromatyczny łączy się z C. C łączy się wiązaniem podwójnym z O oraz wiązaniem pojedynczym z N H indeks dolny dwa. 2. pierścień aromatyczny łączy się z C, C łączy się wiązaniem podwójnym z O oraz wiązaniem pojedynczym z OH. 3. C łączy się z H, z grupą metylową oraz wiązaniem podwójnym z O. 4. grupa metylowa łączy się z grupą metylenową, a ta z OH. 5. pięcioczłonowy pierścień z dwoma wiązaniami podwójnymi zawiera tlen. — Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

R15Vu0vBpdLpe

RYmL3RROvO9JP

Ćwiczenie 2

R13jIhuLtFSZY

Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

RADeoOdzzBbvF

bg‑gold

Nazewnictwo estrów

Polecenie 2

Poniższy film przedstawia, jak tworzy się nazwy estrów. Zapoznaj się z przedstawionymi zasadami, a następnie rozwiąż zadania.

R7iAsu9kXdhsl1

Film samouczek pt. „Nomenklatura estrów”
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ćwiczenie 3

Poniżej podano wzory pięciu estrów kwasów karboksylowych. Podaj nazwy tych estrów zalecane przez IUPAC.

$I$ .

RAY9646o7Xgbn

Ilustracja — Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

R175WvuKegweP

$II$ .

RQ5L9aOxkDhZi

R175WvuKegweP

$III$ .

R1DUbSQmjmiTj

R175WvuKegweP

$IV$ .

R1RHZkdHa61Zu

R175WvuKegweP

$V$ .

RbaJ6OEXE2wtY

R175WvuKegweP

$I$ . butanian propylu

$II$ . cyklopentanokarboksylan metylu

$III$ . benzoesan tert-butylu

$IV$ . octan fenylu

$V$ . mrówczan cyklobutylu

RcVmmpCGbY64i

Ćwiczenie 3

Ćwiczenie 4

Poniżej zamieszczono wzory chemiczne pięciu estrów kwasów nieorganicznych. Do podanych wzorów dopasuj odpowiadające im nazwy. Cztery z zapisanych nazw nie pasują do żadnego z estrów.

R18xbTeAtPFI0

Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

RiVvRG7zpQJAS

Ćwiczenie 4

RxYqaR0XskBcc1

Nazwa zalecana	Inna nazwa	Wzór strukturalny lub grupowy
Propanian etylu	Propionian etylu	RQht1VkTlTQ2l Wzór propanianu etylu Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
$2$ ‑hydroksybenzoesan fenylu	Salicylan fenylu, $O$ ‑hydroksybenzoesan fenylu, Ester fenylowy kwasu $2$ ‑hydroksybenzoesowego	REsposbTbKqEc Ilustracja przedstawiająca wzór $2$ -hydroksybenzoesanu fenylu zbudowanego z sześcioczłonowego pierścienia z aromatycznego podstawionego grupą hydroksylową $OH$ . Sąsiedni atom węgla w pierścieniu łączy się z atomem węgla związanym za pomocą wiązania podwójnego z atomem tlenu oraz za pomocą wiązania pojedynczego z kolejnym atomem tlenu podstawionym sześcioczłonowym pierścieniem aromatycznym. Wzór $2$ ‑hydroksybenzoesanu fenylu Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Triazotan( $V$ ) propano‑ $1$ , $2$ , $3$ - triolu	Triazotan( $V$ ) glicerolu, Triazotan( $V$ ) gliceryny, Nitrogliceryna	R1Kde9qPru4xu Wzór nitrogliceryny Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
$4$ ‑hydroksybenzoesan propylu	Ester propylowy kwasu $4$ ‑hydroksybenzoesowego,	RVBnnpDxom5NJ Wzór $4$ ‑hydroksybenzoesanu propylu Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Pentanian etylu	Walerianian etylu	R13RtfIThTUCj Wzór pentanianu etylu Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Oktadekanian metylu	Stearynian metylu	RmwC01r0GKQT7 Ilustracja przedstawiająca wzór oktadekanianu metylu zbudowanego z łańcucha węglowodorowego składającego się z grupy metylowej ${CH}_{3}$ związanej z szesnastoma kolejno połączonymi ze sobą grupami metylenowymi ${CH}_{2}$ , z których ostatnia łączy się z atomem węgla związanym za pomocą wiązania podwójnego z atomem tlenu oraz za pomocą wiązania pojedynczego z atomem tlenu podstawionym grupą metylową ${CH}_{3}$ . Wzór stearynianu metylu Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Siarczan( $VI$ ) dibutylu	-	R1AVweYLJgjSP Ilustracja przedstawia wzór półstrukturalny siarczanu(sześć) dibutylu zbudowanego z atomu siarki połączonego za pomocą wiązań podwójnych z dwoma atomami tlenu oraz za pomocą wiązań pojedynczych z dwoma atomami tlenu, z których każdy podstawiony jest grupą butylową C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego. Wzór siarczanu( $VI$ ) dibutylu Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Fosforan( $V$ ) tributylu	-	RMntFmSL2jHP4 Ilustracja przedstawia wzór półstrukturalny fosforanu(pięć) tributylu zbudowanego z atomu fosforu połączonego za pomocą wiązania podwójnego z atomem tlenu oraz za pomocą wiązań pojedynczych z trzema atomami tlenu, z których każdy podstawiony jest grupą butylową C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego. Wzór fosforanu( $V$ ) tributylu Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Węglan dimetylu	-	R1Nzw1ZELkCHD Wzór węglanu dimetylu Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ćwiczenie 5

Dopasuj nazwy estrów do poniższych wzorów strukturalnych.

Rjl6OGdgMgDzE1

Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

R1CXLnaEg6L7g

Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

R9L9s1V6NEDvd

Ćwiczenie 5

Połącz w pary nazwę estru i jego wzór półstrukturalny, gdzie C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, — to podstawnik fenylowy. cztery-hydroksybenzoesan etylu Możliwe odpowiedzi: 1. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O S O O C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 2. C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, — C O O — C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, 3. C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, — C O O — C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 4. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O O C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 5. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O O C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego benzoesan fenylu Możliwe odpowiedzi: 1. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O S O O C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 2. C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, — C O O — C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, 3. C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, — C O O — C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 4. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O O C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 5. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O O C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego siarczan(cztery) dimetylu Możliwe odpowiedzi: 1. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O S O O C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 2. C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, — C O O — C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, 3. C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, — C O O — C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 4. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O O C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 5. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O O C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego pentanian etylu Możliwe odpowiedzi: 1. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O S O O C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 2. C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, — C O O — C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, 3. C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, — C O O — C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 4. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O O C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 5. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O O C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego propanian propylu Możliwe odpowiedzi: 1. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O S O O C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 2. C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, — C O O — C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, 3. C indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, H indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, — C O O — C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 4. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O O C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, 5. C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O O C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego

bg‑gold

Reakcja estryfikacji

Podczas wcześniejszych lekcji została Ci przybliżona budowa oraz właściwości dwóch ważnych grup związków organicznych: alkoholi i kwasów karboksylowych. Przypomnij sobie, jaką mają budowę.

REAJ9triK68sv

Na ilustracji przedstawione zostały wzory kwasów karboksylowych: kwasu metanowego <math aria‑label="atom wodoru H wiązanie pojedyncze grupa C O O H">H—COOH i kwasu etanowego <math aria‑label="grupa C H indeks dolny trzy koniec indeksu dolnego wiązanie pojedyncze grupa C O O H">CH3—COOH oraz alkoholi: metanolu <math aria‑label="C H indeks dolny trzy koniec indeksu dolnego wiązanie pojedyncze grupa O H">CH3—OH i etanolu <math aria‑label="grupa C H indeks dolny trzy koniec indeksu dolnego wiązanie pojedyncze grupa C H indeks dolny dwa koniec indeksu dolnego wiązanie pojedyncze grupa O H">CH3—CH2—OH. — Budowa kwasów karboksylowych i alkoholi
Źródło: Dariusz Adryan, licencja: CC BY-SA 3.0.

Rw90NtUOOA6Df

Na ilustracji przedstawione zostały wzory dwóch kwasów karboksylowych: <math aria‑label="H wiązanie pojedyncze C O O H">H—COOH i <math aria‑label="C H indeks dolny trzy koniec indeksu wiązanie pojedyncze C O O H">CH3-COOH wraz z zaznaczoną na czerwono grupą karboksylową <math aria‑label="wiązanie pojedyncze C O O H">—COOH, charakterystyczną dla kwasów organicznych. — Budowa kwasów karboksylowych i alkoholi
Źródło: Dariusz Adryan, licencja: CC BY-SA 3.0.

RcZM2ztQGJhMA

Na ilustracji przedstawione zostały wzory dwóch alkoholi: <math aria‑label="C H indeks dolny trzy koniec indeksu dolnego wiązanie pojedyncze O H">CH3—OH i <math aria‑label="C H indeks dolny trzy koniec indeksu dolnego wiązanie pojedyncze C H indeks dolny dwa koniec indeksu dolnego O H">CH3—CH2—OH wraz z zaznaczoną na czerwono grupą hydroksylową <math aria‑label="wiązanie pojedyncze O H">-OH charakterystyczną dla alkoholi. — Budowa kwasów karboksylowych i alkoholi
Źródło: Dariusz Adryan, licencja: CC BY-SA 3.0.

W wyniku reakcji kwasu karboksylowego z alkoholem powstają estry. Reakcję tę nazywamy reakcją estryfikacji.

Stężony roztwór kwasu siarkowego( $VI$ ) jest niezbędny do przeprowadzenia reakcji estryfikacji. Pełni on funkcję katalizatora – a więc przyspiesza proces estryfikacji. Kwas siarkowy( $VI$ ) jest substancją higroskopijną, czyli wiąże cząsteczki wody powstające w reakcji. Dzięki temu zwiększa również wydajność omawianej reakcji.

RiS5waTfxsDO5

Animacja $pt .$ Reakcja estryfikacji
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ogólny zapis reakcji estryfikacji:

Rx5cNxxrLRecJ

Ilustracja przedstawia równanie reakcji estryfikacji. Od R indeks dolny jeden koniec indeksu odchodzi wiązanie pojedyncze w prawo do atomu węgla C, od którego odchodzą dwa wiązania: podwójne na ukos w górę do atomu tlenu O i pojedyncze na ukos w dół do atomu tlenu O, od którego odchodzi wiązanie pojedyncze do atomu wodoru H. Atom tlenu i wodoru połączone wiązaniem pojedynczym oznaczono czerwoną ramką. Pod spodem podpis kwas karboksylowy. Dalej znak plus R indeks dolny dwa koniec indeksu wiązanie pojedyncze grupa OH, gdzie atom wodoru oznaczono czerwoną ramką. Pod spodem podpis alkohol. Dalej strzałki w dwie strony, nad strzałkami H2SO4, za strzałkami R indeks dolny jeden koniec indeksu, od którego odchodzi wiązanie pojedyncze w prawo do atomu C, od którego odchodzą dwa wiązania: podwójne na ukos w górę do atomu O i pojedyncze na ukos w dół do R indeks dolny dwa koniec indeksu. Pod spodem podpis ester. Dalej znak plus H indeks dolny dwa koniec indeksu O. Wzór wody również oznaczono kolorem czerwonym. — Schemat estryfikacji
Źródło: Krzysztof Jaworski, licencja: CC BY-SA 3.0.

$R_{1}$ – grupa węglowodorowa, która pochodzi od kwasu karboksylowego (lub jest to atom wodoru w przypadku kwasu metanowego);
$R_{2}$ – grupa węglowodorowa pochodząca od alkoholu.

Ważne!

Estry kwasu mrówkowego $HCOOH$ nie zawierają grupy węglowodorowej, pochodzącej od kwasu. Zamiast niej w cząsteczce znajduje się atom wodoru.

Poniżej podano kilka przykładów reakcji estryfikacji.

RgpbZHSJibzvF

Ilustracja przedstawia trzy przykładowe równania reakcji estryfikacji. Przykład pierwszy: jedna cząsteczka kwasu metanowego kolorem zielonym HCO kolorem czerwonym OH dodać jedna cząsteczka etanolu kolorem niebieskim C2H5O kolorem czerwonym H, strzałki w dwie strony, nad strzałkami H2SO4, jedna cząsteczka metanianu etylu kolorem zielonym HCO kolorem niebieskim OC2H5 dodać jedna cząsteczka wody kolorem czerwonym H2O. Przykład drugi: jedna cząsteczka kwasu etanowego kolorem zielonym CH3CO kolorem czerwonym OH dodać jedna cząsteczka propanolu kolorem niebieskim C3H7O kolorem czerwonym H, strzałki w dwie strony, nad strzałkami H2SO4, jedna cząsteczka etanianu propylu kolorem zielonym CH3CO kolorem niebieskim OC3H7 dodać jedna cząsteczka wody kolorem czerwonym H2O. Przykład trzeci: jedna cząsteczka kwasu butanowego kolorem zielonym C3H7CO kolorem czerwonym OH dodać jedna cząsteczka metanolu kolorem niebieskim CH3O kolorem czerwonym H, strzałki w dwie strony, nad strzałkami H2SO4, jedna cząsteczka butanianu metylu kolorem zielonym C3H7CO kolorem niebieskim OCH3 dodać jedna cząsteczka wody kolorem czerwonym H2O. — Przykłady reakcji estryfikacji
Źródło: Krzysztof Jaworski, licencja: CC BY-SA 3.0.

Ciekawostka

Istnieją również estry kwasów nieorganicznych. Przykładem takiego estru jest triazotan( $V$ ) glicerolu, potocznie zwany nitrogliceryną, który powstaje w wyniku reakcji glicerolu – alkoholu wielowodorotlenowego i kwasu azotowego( $V$ ).

ROLVtPxQJutCz

Na ilustracji ukazano równanie reakcji: od grupy C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego odchodzą dwa wiązania pojedyncze: w prawo do grupy O H i w dół do grupy C H. Od niej odchodzą dwa wiązania pojedyncze: w prawo do grupy O H i w dół do grupy C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, od której odchodzi wiązanie pojedyncze w prawo do grupy O H. W każdej z grup O H kolorem czerwonym zaznaczono atom wodoru. Dalej znajduje się znak plus i wzór trzy H O wiązanie pojedyncze N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego. Grupę H O oznaczono kolorem czerwonym. Dalej strzałki w dwie strony, nad strzałkami H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego. Za strzałkami wzór: od grupy C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego odchodzą dwa wiązania pojedyncze: w prawo do grupy O N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego i w dół do grupy C H. Od niej odchodzą dwa wiązania pojedyncze: w prawo do grupy O N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego i w dół do grupy C H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, od której odchodzi wiązanie pojedyncze w prawo do grupy O N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego. Pod spodem napis nitrogliceryna. Dalej znajdują trzy cząsteczki wody H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O oznaczone kolorem czerwonym. — W wyniku reakcji glicerolu z kwasem azotowym( $V$ ) powstaje nitrogliceryna – substancja stosowana między innymi jako środek wybuchowy.
Źródło: Krzysztof Jaworski, epodreczniki.pl, licencja: CC BY-SA 3.0.

Nitrogliceryna znajduje zastosowanie w medycynie jako lek przeciwko schorzeniom układu sercowego. Szwedzki chemik, Alfred Nobel, otrzymał z niej dynamit.
Innym przykładem estrów są woski, które powstają z kwasów tłuszczowych i alkoholi o długich łańcuchach węglowodorowych. Występują w warstwach pokrywających owoce, liście i ptasie pióra. Pełnią głównie funkcję ochronną.

R1J70LCHthuOE

Na ilustracji przedstawiona została pszczoła zaglądająca do wgłębienia w plastrze miodu. Plastry miodu składają się z małych, sześciokątnych komórek, połączonych ze sobą za pomocą woskowego szkieletu. W każdej komórce jest miód, który nazywany jest miodem surowym. Jest to miód, który nie przeszedł jeszcze procesu pasteryzacji i filtracji. W takim plastrze znajdziemy również, niewielkie ilości pyłku, propolisu czy mleczka pszczelego. — Wosk pszczeli jest mieszaniną różnych związków organicznych, w tym estrów kwasów etanowego i pentanowego. Służy pszczołom do tworzenia węzy pszczelej – ich gniazda.
Źródło: Richard Bartz, Munich Makro Freak & Beemaster Hubert Seibring (http://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 2.5.

bg‑blue

Notatnik

R17TY7A3VUjRk

Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Wyższe kwasy karboksylowe - właściwości i zastosowanie

Estry- właściwości

Estry kwasów organicznych

Nazewnictwo estrów

Reakcja estryfikacji

Notatnik