Płaszczyzny urbanizacji

Urbanizacja (od łac. słowa urbanus, czyli „miejski”) to – zgodnie z Encyklopedią geografii świata PWN – proces społeczny i kulturowy wyrażający się w rozwoju miast, wzroście ich liczby, powiększaniu obszarów miejskich i udziału ludności miejskiej w całości zaludnienia (bądź udziału ludności żyjącej według miejskich wzorców). Jest to zatem bardzo złożony proces, który zachodzi na wielu płaszczyznach (w wielu wymiarach). Proces urbanizacji dotyczy także aglomeracji miejskich oraz układów metropolitalnych.

R8l6YsQiQKoLw1
Schemat. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: Płaszczyzny urbanizacji
    • Elementy należące do kategorii Płaszczyzny urbanizacji
    • Nazwa kategorii: demograficzna
    • Nazwa kategorii: ekonomiczna
    • Nazwa kategorii: przestrzenna
    • Nazwa kategorii: społeczna
    • Koniec elementów należących do kategorii Płaszczyzny urbanizacji

Płaszczyzna demograficzna

Przejawia się we wzroście liczby i odsetka ludności miejskiej w wyniku:

  • szybszego przyrostu rzeczywistego ludności w miastach za sprawą migracji ludności wiejskiej do miast,

  • zwiększania się przyrostu naturalnego w miastach,

  • rozszerzania granic administracyjnych miast o obszary leżące w ich bezpośrednim sąsiedztwie,

  • powstawania nowych miast przez ich budowę na „surowym korzeniu”,

  • nadawania praw miejskich ośrodkom wiejskim.

Głównym miernikiem urbanizacji demograficznej jest odsetek ludności mieszkającej w miastach w ogólnej liczbie ludności.

R1CdvPUZVQPLo1
Wykres liniowy. Lista elementów: 1. zestaw danych:Kraj: 1960Izrael: 76,848; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 73,611; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 59,752; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 69,996; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 33,61090871; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 47,892; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 17,924; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 6,695; Podpis osi wartości: procent (%)2. zestaw danych:Kraj: 1961Izrael: 77,985; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 74,217; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 60,02; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 70,377; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 34,12412486; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 48,527; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 18,032; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 6,962; Podpis osi wartości: procent (%)3. zestaw danych:Kraj: 1962Izrael: 78,754; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 74,767; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 60,204; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 70,757; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 34,56587878; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 48,926; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 18,218; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 7,239; Podpis osi wartości: procent (%)4. zestaw danych:Kraj: 1963Izrael: 79,502; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 75,309; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 60,387; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 71,134; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 34,95255686; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 49,326; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 18,405; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 7,527; Podpis osi wartości: procent (%)5. zestaw danych:Kraj: 1964Izrael: 80,232; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 75,844; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 60,57; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 71,508; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 35,34504349; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 49,727; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 18,595; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 7,877; Podpis osi wartości: procent (%)6. zestaw danych:Kraj: 1965Izrael: 80,94; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 76,369; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 60,753; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 71,879; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 35,56565067; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 50,126; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 18,785; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 8,406; Podpis osi wartości: procent (%)7. zestaw danych:Kraj: 1966Izrael: 81,63; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 76,888; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 60,936; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 72,247; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 35,76257345; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 50,526; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 18,977; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 8,968; Podpis osi wartości: procent (%)8. zestaw danych:Kraj: 1967Izrael: 82,3; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 77,398; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 61,118; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 72,612; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 35,97159049; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 50,926; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 19,171; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 9,564; Podpis osi wartości: procent (%)9. zestaw danych:Kraj: 1968Izrael: 82,952; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 77,901; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 61,3; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 72,974; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 36,16994226; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 51,326; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 19,366; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 10,196; Podpis osi wartości: procent (%)10. zestaw danych:Kraj: 1969Izrael: 83,582; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 78,394; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 61,481; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,333; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 36,37467051; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 51,726; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 19,562; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 10,862; Podpis osi wartości: procent (%)11. zestaw danych:Kraj: 1970Izrael: 84,195; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 78,88; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 61,663; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,602; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 36,5632717; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 52,125; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 19,76; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 11,568; Podpis osi wartości: procent (%)12. zestaw danych:Kraj: 1971Izrael: 84,789; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 79,321; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 61,913; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,613; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 36,74900995; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 52,668; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 19,991; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 12,313; Podpis osi wartości: procent (%)13. zestaw danych:Kraj: 1972Izrael: 85,351; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 79,743; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 62,232; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,623; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 36,95651273; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 53,324; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 20,321; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 13,1; Podpis osi wartości: procent (%)14. zestaw danych:Kraj: 1973Izrael: 85,793; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 80,158; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 62,55; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,633; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 37,18590893; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 53,977; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 20,653; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 13,882; Podpis osi wartości: procent (%)15. zestaw danych:Kraj: 1974Izrael: 86,224; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 80,567; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 62,867; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,643; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 37,45894822; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 54,629; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 20,991; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 14,704; Podpis osi wartości: procent (%)16. zestaw danych:Kraj: 1975Izrael: 86,643; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 80,969; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 63,183; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,653; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 37,68878521; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 55,28; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 21,332; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 15,566; Podpis osi wartości: procent (%)17. zestaw danych:Kraj: 1976Izrael: 87,053; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 81,366; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 63,498; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,663; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 37,93924091; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 55,929; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 21,677; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 16,47; Podpis osi wartości: procent (%)18. zestaw danych:Kraj: 1977Izrael: 87,45; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 81,755; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 63,811; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,673; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 38,19834716; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 56,575; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 22,026; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 17,413; Podpis osi wartości: procent (%)19. zestaw danych:Kraj: 1978Izrael: 87,838; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 82,139; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 64,123; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,682; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 38,53399022; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 57,22; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 22,379; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 18,4; Podpis osi wartości: procent (%)20. zestaw danych:Kraj: 1979Izrael: 88,215; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 82,516; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 64,435; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,692; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 38,93836141; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 57,712; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 22,736; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 18,592; Podpis osi wartości: procent (%)21. zestaw danych:Kraj: 1980Izrael: 88,583; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 82,887; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 64,745; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,738; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 39,34927566; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 58,086; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 23,098; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 18,787; Podpis osi wartości: procent (%)22. zestaw danych:Kraj: 1981Izrael: 88,94; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 83,313; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 65,104; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 73,89; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 39,77155404; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 58,459; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 23,417; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 18,982; Podpis osi wartości: procent (%)23. zestaw danych:Kraj: 1982Izrael: 89,287; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 83,759; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 65,511; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 74,042; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 40,15241226; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 58,831; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 23,647; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 19,179; Podpis osi wartości: procent (%)24. zestaw danych:Kraj: 1983Izrael: 89,608; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 84,194; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 65,916; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 74,194; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 40,49886954; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 59,202; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 23,879; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 19,377; Podpis osi wartości: procent (%)25. zestaw danych:Kraj: 1984Izrael: 89,719; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 84,621; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 66,319; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 74,344; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 40,85615921; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 59,573; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 24,113; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 19,578; Podpis osi wartości: procent (%)26. zestaw danych:Kraj: 1985Izrael: 89,828; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 85,038; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 66,719; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 74,494; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 41,21614564; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 59,942; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 24,348; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 19,779; Podpis osi wartości: procent (%)27. zestaw danych:Kraj: 1986Izrael: 89,936; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 85,445; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 67,117; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 74,644; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 41,58083682; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,31; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 24,585; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 19,983; Podpis osi wartości: procent (%)28. zestaw danych:Kraj: 1987Izrael: 90,044; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 85,843; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 67,513; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 74,793; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 41,94610471; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,676; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 24,823; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 20,187; Podpis osi wartości: procent (%)29. zestaw danych:Kraj: 1988Izrael: 90,15; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 86,233; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 67,906; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 74,942; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 42,31072775; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,043; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 25,063; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 20,394; Podpis osi wartości: procent (%)30. zestaw danych:Kraj: 1989Izrael: 90,255; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 86,613; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 68,296; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 75,089; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 42,66549137; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,225; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 25,305; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 20,602; Podpis osi wartości: procent (%)31. zestaw danych:Kraj: 1990Izrael: 90,359; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 86,984; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 68,684; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 75,3; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 43,02880227; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,27; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 25,547; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 20,811; Podpis osi wartości: procent (%)32. zestaw danych:Kraj: 1991Izrael: 90,463; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 87,328; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 69,329; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 75,701; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 43,39652509; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,315; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 25,778; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,023; Podpis osi wartości: procent (%)33. zestaw danych:Kraj: 1992Izrael: 90,565; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 87,542; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 70,223; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 76,097; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 43,74010817; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,359; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 25,984; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,235; Podpis osi wartości: procent (%)34. zestaw danych:Kraj: 1993Izrael: 90,666; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 87,752; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 71,1; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 76,488; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 44,10397126; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,404; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 26,191; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,408; Podpis osi wartości: procent (%)35. zestaw danych:Kraj: 1994Izrael: 90,767; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 87,96; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 71,962; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 76,875; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 44,46576774; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,449; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 26,399; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,44; Podpis osi wartości: procent (%)36. zestaw danych:Kraj: 1995Izrael: 90,866; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 88,164; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 72,809; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 77,257; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 44,84157275; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,493; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 26,607; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,473; Podpis osi wartości: procent (%)37. zestaw danych:Kraj: 1996Izrael: 90,943; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 88,366; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 73,64; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 77,636; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 45,20263515; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,538; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 26,817; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,506; Podpis osi wartości: procent (%)38. zestaw danych:Kraj: 1997Izrael: 91,009; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 88,564; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 74,453; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 78,008; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 45,56654585; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,583; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 27,028; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,538; Podpis osi wartości: procent (%)39. zestaw danych:Kraj: 1998Izrael: 91,074; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 88,759; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 75,25; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 78,377; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 45,93544928; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,627; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 27,24; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,571; Podpis osi wartości: procent (%)40. zestaw danych:Kraj: 1999Izrael: 91,139; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 88,952; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 76,03; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 78,742; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 46,30785966; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,672; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 27,453; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,604; Podpis osi wartości: procent (%)41. zestaw danych:Kraj: 2000Izrael: 91,203; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 89,142; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 76,795; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 79,057; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 46,68932265; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,716; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 27,667; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,637; Podpis osi wartości: procent (%)42. zestaw danych:Kraj: 2001Izrael: 91,267; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 89,329; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 77,83; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 79,234; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 47,13754661; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,761; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 27,918; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,67; Podpis osi wartości: procent (%)43. zestaw danych:Kraj: 2002Izrael: 91,33; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 89,51; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 79,113; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 79,409; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 47,6362249; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,787; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 28,244; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,702; Podpis osi wartości: procent (%)44. zestaw danych:Kraj: 2003Izrael: 91,393; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 89,686; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 80,341; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 79,583; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 48,1378579; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,676; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 28,572; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,735; Podpis osi wartości: procent (%)45. zestaw danych:Kraj: 2004Izrael: 91,456; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 89,86; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 81,514; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 79,757; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 48,64366142; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,564; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 28,903; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,768; Podpis osi wartości: procent (%)46. zestaw danych:Kraj: 2005Izrael: 91,518; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 90,031; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 82,63; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 79,928; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 49,15259796; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,452; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 29,235; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,801; Podpis osi wartości: procent (%)47. zestaw danych:Kraj: 2006Izrael: 91,58; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 90,2; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 83,636; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 80,099; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 49,65329294; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,341; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 29,569; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,834; Podpis osi wartości: procent (%)48. zestaw danych:Kraj: 2007Izrael: 91,641; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 90,366; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 84,539; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 80,269; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 50,14452598; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,229; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 29,906; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,868; Podpis osi wartości: procent (%)49. zestaw danych:Kraj: 2008Izrael: 91,702; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 90,53; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 85,402; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 80,438; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 50,64909282; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,116; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 30,246; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,901; Podpis osi wartości: procent (%)50. zestaw danych:Kraj: 2009Izrael: 91,763; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 90,691; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 86,288; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 80,606; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 51,14912899; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 61,004; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 30,587; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,934; Podpis osi wartości: procent (%)51. zestaw danych:Kraj: 2010Izrael: 91,826; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 90,849; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 87,134; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 80,772; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 51,64627897; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,892; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 30,93; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 21,985; Podpis osi wartości: procent (%)52. zestaw danych:Kraj: 2011Izrael: 91,892; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 90,99; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 87,879; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 80,944; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 52,10395547; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,78; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 31,276; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 22,054; Podpis osi wartości: procent (%)53. zestaw danych:Kraj: 2012Izrael: 91,96; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 91,121; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 88,588; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 81,119; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 52,55506837; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,654; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 31,634; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 22,142; Podpis osi wartości: procent (%)54. zestaw danych:Kraj: 2013Izrael: 92,031; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 91,249; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 89,187; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 81,299; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 53,00559933; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,529; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 32,003; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 22,248; Podpis osi wartości: procent (%)55. zestaw danych:Kraj: 2014Izrael: 92,104; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 91,377; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 89,69; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 81,483; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 53,45794597; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,403; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 32,384; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 22,372; Podpis osi wartości: procent (%)56. zestaw danych:Kraj: 2015Izrael: 92,179; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 91,503; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 90,173; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 81,671; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 53,91424755; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,278; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 32,777; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 22,515; Podpis osi wartości: procent (%)57. zestaw danych:Kraj: 2016Izrael: 92,256; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 91,627; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 90,635; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 81,862; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 54,37026882; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,178; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 33,182; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 22,677; Podpis osi wartości: procent (%)58. zestaw danych:Kraj: 2017Izrael: 92,336; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 91,749; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 91,077; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 82,058; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 54,82304848; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,105; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 33,6; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 22,858; Podpis osi wartości: procent (%)59. zestaw danych:Kraj: 2018Izrael: 92,418; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 91,87; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 91,49; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 82,256; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 55,27042604; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,058; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 34,03; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 23,059; Podpis osi wartości: procent (%)60. zestaw danych:Kraj: 2019Izrael: 92,501; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 91,991; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 91,876; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 82,459; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 55,71428472; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,037; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 34,472; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 23,279; Podpis osi wartości: procent (%)61. zestaw danych:Kraj: 2020Izrael: 92,5; Podpis osi wartości: procent (%)Argentyna: 92,1; Podpis osi wartości: procent (%)Holandia: 92,2; Podpis osi wartości: procent (%)USA: 82,7; Podpis osi wartości: procent (%)świat: 56,2; Podpis osi wartości: procent (%)Polska: 60,0; Podpis osi wartości: procent (%)Indie: 34,9; Podpis osi wartości: procent (%)Czad: 23,5; Podpis osi wartości: procent (%)
Wskaźnik zmiany udziału liczby ludności miejskiej w ogólnej liczbie ludności
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., oprac. na podstawie danych Banku Światowego, dostępny w internecie: https://data.worldbank.org/.
R1KbjQMh4NIbb1
Współczynnik urbanizacji na świecie w 2020 roku
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., oprac. na podstawie danych ourworldindata.org, licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 1

Wyjaśnij zależność między odsetkiem ludności miejskiej w ogólnej liczbie ludności a poziomem rozwoju gospodarczego.

R1A5PAcAU6b4B
(Uzupełnij).

Płaszczyzna ekonomiczna

Dotyczy wzrostu udziału zatrudnienia w sektorze przemysłu i usług w strukturze zatrudnienia ludności, wzrostu zróżnicowania zawodowego ludności, a także wzrostu zróżnicowania statusu materialnego ludności mieszkającej w miastach i na wsiach. W efekcie zauważalne są zmiany typów funkcjonalnych miast. Przyczynami urbanizacji w płaszczyźnie ekonomicznej są: wzrost liczby osób pracujących w przemyśle, budownictwie i usługach, spadek pracujących w rolnictwie oraz utrzymywanie się ludności z pozarolniczych źródeł utrzymania.

Głównym miernikiem urbanizacji ekonomicznej jest struktura zatrudnienia i udział ludności pracującej w przemyśle i usługach w ogólnej liczbie pracujących.

R8RzEp7U9CPYJ1
Wykres liniowy. Lista elementów: 1. zestaw danych:Kraj: 1991Izrael: 96,49600005; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,65700001; Podpis osi wartości: %Holandia: 95,72300005; Podpis osi wartości: %USA: 98,09500003; Podpis osi wartości: %świat: 56,32182602; Podpis osi wartości: %Polska: 74,43199921; Podpis osi wartości: %Indie: 37,43799973; Podpis osi wartości: %Czad: 16,54799652; Podpis osi wartości: %2. zestaw danych:Kraj: 1992Izrael: 96,4920001; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,597; Podpis osi wartości: %Holandia: 95,81899977; Podpis osi wartości: %USA: 98,11600006; Podpis osi wartości: %świat: 56,47724265; Podpis osi wartości: %Polska: 74,86899948; Podpis osi wartości: %Indie: 37,59000015; Podpis osi wartości: %Czad: 16,80200195; Podpis osi wartości: %3. zestaw danych:Kraj: 1993Izrael: 95,84399986; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,54699999; Podpis osi wartości: %Holandia: 95,92299986; Podpis osi wartości: %USA: 98,13900006; Podpis osi wartości: %świat: 57,21794887; Podpis osi wartości: %Polska: 75,38199997; Podpis osi wartości: %Indie: 37,72600174; Podpis osi wartości: %Czad: 16,625; Podpis osi wartości: %4. zestaw danych:Kraj: 1994Izrael: 96,704; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,54800001; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,01399994; Podpis osi wartości: %USA: 98,16400003; Podpis osi wartości: %świat: 57,90676191; Podpis osi wartości: %Polska: 75,99399948; Podpis osi wartości: %Indie: 37,8219986; Podpis osi wartości: %Czad: 16,93199921; Podpis osi wartości: %5. zestaw danych:Kraj: 1995Izrael: 97,05599999; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,37699997; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,171; Podpis osi wartości: %USA: 98,19299996; Podpis osi wartości: %świat: 58,74393303; Podpis osi wartości: %Polska: 77,37000084; Podpis osi wartości: %Indie: 38,11600113; Podpis osi wartości: %Czad: 17,05400085; Podpis osi wartości: %6. zestaw danych:Kraj: 1996Izrael: 97,44199991; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,23699999; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,2190001; Podpis osi wartości: %USA: 98,22099996; Podpis osi wartości: %świat: 59,37310364; Podpis osi wartości: %Polska: 77,8939991; Podpis osi wartości: %Indie: 38,29899979; Podpis osi wartości: %Czad: 17,1760025; Podpis osi wartości: %7. zestaw danych:Kraj: 1997Izrael: 97,58599997; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,20499998; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,29399991; Podpis osi wartości: %USA: 98,25300002; Podpis osi wartości: %świat: 59,88190462; Podpis osi wartości: %Polska: 78,83699989; Podpis osi wartości: %Indie: 38,95399857; Podpis osi wartości: %Czad: 17,39900208; Podpis osi wartości: %8. zestaw danych:Kraj: 1998Izrael: 97,68600011; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,23699999; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,50999999; Podpis osi wartości: %USA: 98,28699994; Podpis osi wartości: %świat: 59,89232522; Podpis osi wartości: %Polska: 79,65999985; Podpis osi wartości: %Indie: 39,32600021; Podpis osi wartości: %Czad: 17,68599701; Podpis osi wartości: %9. zestaw danych:Kraj: 1999Izrael: 97,6500001; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,25800002; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,78900003; Podpis osi wartości: %USA: 98,324; Podpis osi wartości: %świat: 59,88611694; Podpis osi wartości: %Polska: 80,47900009; Podpis osi wartości: %Indie: 39,82699966; Podpis osi wartości: %Czad: 17,7519989; Podpis osi wartości: %10. zestaw danych:Kraj: 2000Izrael: 97,82399988; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,32700002; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,71700001; Podpis osi wartości: %USA: 98,37100005; Podpis osi wartości: %świat: 60,03215193; Podpis osi wartości: %Polska: 81,32900047; Podpis osi wartości: %Indie: 40,35499954; Podpis osi wartości: %Czad: 17,78800201; Podpis osi wartości: %11. zestaw danych:Kraj: 2001Izrael: 97,99099994; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,167; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,87800002; Podpis osi wartości: %USA: 98,47399998; Podpis osi wartości: %świat: 60,35511566; Podpis osi wartości: %Polska: 80,80400085; Podpis osi wartości: %Indie: 40,7140007; Podpis osi wartości: %Czad: 18,18900299; Podpis osi wartości: %12. zestaw danych:Kraj: 2002Izrael: 98,00300002; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,01700002; Podpis osi wartości: %Holandia: 97,06399989; Podpis osi wartości: %USA: 98,45700002; Podpis osi wartości: %świat: 60,60497724; Podpis osi wartości: %Polska: 80,36800003; Podpis osi wartości: %Indie: 41,29100037; Podpis osi wartości: %Czad: 18,54799652; Podpis osi wartości: %13. zestaw danych:Kraj: 2003Izrael: 98,12699997; Podpis osi wartości: %Argentyna: 98,60099995; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,95900011; Podpis osi wartości: %USA: 98,49600005; Podpis osi wartości: %świat: 61,02666831; Podpis osi wartości: %Polska: 81,80400085; Podpis osi wartości: %Indie: 41,75699997; Podpis osi wartości: %Czad: 18,94999695; Podpis osi wartości: %14. zestaw danych:Kraj: 2004Izrael: 97,94499993; Podpis osi wartości: %Argentyna: 98,50399995; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,68700004; Podpis osi wartości: %USA: 98,53400004; Podpis osi wartości: %świat: 62,1823133; Podpis osi wartości: %Polska: 82,3939991; Podpis osi wartości: %Indie: 43,26599884; Podpis osi wartości: %Czad: 19,54299927; Podpis osi wartości: %15. zestaw danych:Kraj: 2005Izrael: 97,97900009; Podpis osi wartości: %Argentyna: 98,72099996; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,29900002; Podpis osi wartości: %USA: 98,59300005; Podpis osi wartości: %świat: 63,07396586; Podpis osi wartości: %Polska: 82,62199974; Podpis osi wartości: %Indie: 44,0019989; Podpis osi wartości: %Czad: 20,10600281; Podpis osi wartości: %16. zestaw danych:Kraj: 2006Izrael: 98,21599996; Podpis osi wartości: %Argentyna: 98,949; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,352; Podpis osi wartości: %USA: 98,61099994; Podpis osi wartości: %świat: 64,19724891; Podpis osi wartości: %Polska: 84,20899963; Podpis osi wartości: %Indie: 44,8370018; Podpis osi wartości: %Czad: 20,20700073; Podpis osi wartości: %17. zestaw danych:Kraj: 2007Izrael: 98,36800003; Podpis osi wartości: %Argentyna: 98,88100004; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,66499996; Podpis osi wartości: %USA: 98,70700002; Podpis osi wartości: %świat: 65,17676444; Podpis osi wartości: %Polska: 85,25500011; Podpis osi wartości: %Indie: 46,06600189; Podpis osi wartości: %Czad: 20,46099854; Podpis osi wartości: %18. zestaw danych:Kraj: 2008Izrael: 98,48899996; Podpis osi wartości: %Argentyna: 98,80499995; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,83500004; Podpis osi wartości: %USA: 98,66299999; Podpis osi wartości: %świat: 65,87258772; Podpis osi wartości: %Polska: 86,02900028; Podpis osi wartości: %Indie: 47,42200089; Podpis osi wartości: %Czad: 20,67099762; Podpis osi wartości: %19. zestaw danych:Kraj: 2009Izrael: 98,58800006; Podpis osi wartości: %Argentyna: 98,76900005; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,86899996; Podpis osi wartości: %USA: 98,64999998; Podpis osi wartości: %świat: 66,31355447; Podpis osi wartości: %Polska: 86,71500015; Podpis osi wartości: %Indie: 47,55199814; Podpis osi wartości: %Czad: 21,02799988; Podpis osi wartości: %20. zestaw danych:Kraj: 2010Izrael: 98,699; Podpis osi wartości: %Argentyna: 98,727; Podpis osi wartości: %Holandia: 96,93799996; Podpis osi wartości: %USA: 98,57700002; Podpis osi wartości: %świat: 66,97036552; Podpis osi wartości: %Polska: 86,9460001; Podpis osi wartości: %Indie: 48,48500061; Podpis osi wartości: %Czad: 21,48999786; Podpis osi wartości: %21. zestaw danych:Kraj: 2011Izrael: 98,79999995; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,36400002; Podpis osi wartości: %Holandia: 97,21600008; Podpis osi wartości: %USA: 98,55499995; Podpis osi wartości: %świat: 68,00038173; Podpis osi wartości: %Polska: 87,09200001; Podpis osi wartości: %Indie: 51,01900101; Podpis osi wartości: %Czad: 21,65000153; Podpis osi wartości: %22. zestaw danych:Kraj: 2012Izrael: 98,89199996; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,384; Podpis osi wartości: %Holandia: 97,26699996; Podpis osi wartości: %USA: 98,61899996; Podpis osi wartości: %świat: 68,85956193; Podpis osi wartości: %Polska: 87,42099953; Podpis osi wartości: %Indie: 52,99599838; Podpis osi wartości: %Czad: 22,0490036; Podpis osi wartości: %23. zestaw danych:Kraj: 2013Izrael: 98,75699997; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,38099998; Podpis osi wartości: %Holandia: 97,90499997; Podpis osi wartości: %USA: 98,68299997; Podpis osi wartości: %świat: 69,72389633; Podpis osi wartości: %Polska: 88,0010004; Podpis osi wartości: %Indie: 53,64400101; Podpis osi wartości: %Czad: 22,43299866; Podpis osi wartości: %24. zestaw danych:Kraj: 2014Izrael: 98,88900006; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,45099998; Podpis osi wartości: %Holandia: 97,70799994; Podpis osi wartości: %USA: 98,653; Podpis osi wartości: %świat: 70,58656965; Podpis osi wartości: %Polska: 88,50899982; Podpis osi wartości: %Indie: 54,1590004; Podpis osi wartości: %Czad: 22,81700134; Podpis osi wartości: %25. zestaw danych:Kraj: 2015Izrael: 98,97899997; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,73899999; Podpis osi wartości: %Holandia: 97,68000007; Podpis osi wartości: %USA: 98,56299996; Podpis osi wartości: %świat: 71,1161313; Podpis osi wartości: %Polska: 88,4659996; Podpis osi wartości: %Indie: 54,32600021; Podpis osi wartości: %Czad: 23,03199768; Podpis osi wartości: %26. zestaw danych:Kraj: 2016Izrael: 98,98199999; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,875; Podpis osi wartości: %Holandia: 97,73799992; Podpis osi wartości: %USA: 98,57000005; Podpis osi wartości: %świat: 71,59850319; Podpis osi wartości: %Polska: 89,41600037; Podpis osi wartości: %Indie: 54,85699844; Podpis osi wartości: %Czad: 22,96399689; Podpis osi wartości: %27. zestaw danych:Kraj: 2017Izrael: 99,01300001; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,941; Podpis osi wartości: %Holandia: 97,73200011; Podpis osi wartości: %USA: 98,57299995; Podpis osi wartości: %świat: 72,18719182; Podpis osi wartości: %Polska: 89,77799988; Podpis osi wartości: %Indie: 55,94599915; Podpis osi wartości: %Czad: 23,00700378; Podpis osi wartości: %28. zestaw danych:Kraj: 2018Izrael: 99,04799998; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,905; Podpis osi wartości: %Holandia: 97,90199995; Podpis osi wartości: %USA: 98,63100004; Podpis osi wartości: %świat: 72,73435157; Podpis osi wartości: %Polska: 90,38199997; Podpis osi wartości: %Indie: 56,67100143; Podpis osi wartości: %Czad: 23,2559967; Podpis osi wartości: %29. zestaw danych:Kraj: 2019Izrael: 99,07599998; Podpis osi wartości: %Argentyna: 99,908; Podpis osi wartości: %Holandia: 97,96499991; Podpis osi wartości: %USA: 98,65999997; Podpis osi wartości: %świat: 73,14465327; Podpis osi wartości: %Polska: 90,76500034; Podpis osi wartości: %Indie: 57,61500168; Podpis osi wartości: %Czad: 23,44400024; Podpis osi wartości: %
Wskaźnik określający liczbę ludności utrzymującej się z pozarolniczych źródeł utrzymania
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., oprac. na podstawie danych Banku Światowego, dostępny w internecie: https://data.worldbank.org/.

Płaszczyzna przestrzenna (terytorialna)

Jest związana ze wzrostem powierzchni miast poprzez wchłanianie stref podmiejskich przez miasta, a także z powstawaniem nowych ośrodków miejskich, a w efekcie dużych stref zurbanizowanych. Zaciera się granica między miastem a wsią położoną pod miastem – również tam powstają wielopiętrowe budynki czy zabudowa szeregowa. Ponadto wiąże się ze wzrostem liczby mieszkań, na przykład na skutek podwyższania czy zagęszczania zabudowy.

Głównym miernikiem urbanizacji przestrzennej jest odsetek powierzchni miast w ogólnej powierzchni danej jednostki przestrzennej, np. kraju.

R1II09eX0YWpn1
Udział ludności zamieszkującej obszary miejskie
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., oprac. na podstawie danych ourworldindata.org, licencja: CC BY-SA 3.0.

Przyczynami urbanizacji w płaszczyźnie przestrzennej są:

  • migracja do miast ludności w celu poszukiwania pracy, dostępu do usług czy rozrywki,

  • powstanie atrakcyjnych i tanich osiedli wielorodzinnych,

  • administracyjne włączenie wsi do miast.

Urbanizację w kontekście przestrzennym opisują również wskaźniki takie jak:

  • wskaźnik określający liczbę miast na jednostkę powierzchni,

  • wskaźnik określający liczbę miast w stosunku do ich wielkości (klasy),

  • wskaźnik określający rozmieszczenie ludności w miastach, ze względu na ich klasę,

  • wskaźnik określający koncentrację miast na danym obszarze.

W Polsce od 1 stycznia 2025 roku istnieje 1020 miast i od roku 2000 liczba ta wzrosła aż o 104 miasta.

R1XCU9DZIQlgF
Miasta w Polsce
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., oprac. na podstawie danych BDL GUS, dostępny w internecie: https://bdl.stat.gov.pl/BDL/start, licencja: CC BY-SA 3.0.

Płaszczyzna społeczna

Jest związana z przyswajaniem miejskiego stylu życia przez osoby przybywające do miast z obszarów wiejskich, a także z upowszechnianiem się miejskiego stylu życia w strefach podmiejskich (semiurbanizacja). Dla przykładu: mieszkańcy stref podmiejskich korzystają z usług w mieście, ubierają się podobnie do mieszkańców miast czy wyznają podobne wartości (przenikanie wzorców).

Jest to najtrudniejsza do zmierzenia płaszczyzna urbanizacji. Zjawisko to, nazywane urbanizmem, jest przedmiotem zainteresowań socjologów, którzy badają struktury rodzin, korzystanie z usług wyższego rzędu, formy spędzania wolnego czasu, kontakty międzyludzkie, przemiany zachowań ludności, zjawisko segregacji społeczno‑przestrzennej itd. Przykładowymi wskaźnikami opisującymi urbanizację w płaszczyźnie społecznej są wskaźniki odnoszące się do stylu życia i korzystania z instytucji kultury (kino, teatr).

Przyczyny urbanizacji w kontekście społecznym:

  • poszukiwanie przez ludność zamieszkałą osady inne niż miasta lepszej pracy, dostępność w miastach dużej liczby miejsc pracy w różnorodnych dziedzinach,

  • poszukiwanie przez ludność dostępu do usług niedostępnych na wsi i związana z tym migracja do miast,

  • poszukiwanie rozrywki, m.in. klubów, pubów, imprez kulturalnych,

  • promocja miast w mediach masowych,

  • napływ migrantów i uchodźców z innych krajów, którzy poszukują schronienia w miastach.

Etapy urbanizacji

Obecnie wyróżnia się cztery fazy (etapy) urbanizacji - podział zaproponowany przez L.H. Klaassena:

  • urbanizację wstępną (lub po prostu urbanizację),

  • suburbanizację,

  • dezurbanizację,

  • reurbanizację.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na określenia „proces” i „faza urbanizacji”. Wiedza o tym, że proces urbanizacji dzieli się na cztery kolejne fazy (urbanizację, suburbanizację, dezurbanizację i reurbanizację) oraz charakteryzuje się różnymi płaszczyznami (lub aspektami), należy do podstawowych wiadomości z zakresu geografii społeczno‑ekonomicznej. Podpowiedzią są przedrostki w nazwach faz: „sub” – oznacza coś, co znajduje się pod czymś, albo coś zależnego od czegoś ważniejszego (np. suburbia – osiedla pod miastem; subway, czyli metro, droga pod drogą – ziemią; sublokator itp.). Przedrostek „de-” oznacza najczęściej odwrotność, zaprzeczenie (np. decentralizacja, dekolonizacja), a człon „re-” używany jest wtedy, gdy coś ponownie zachodzi (np. reemigracja, reinkarnacja).

Przebieg procesu urbanizacji wiąże się ze zmianami poziomu rozwoju społeczno‑gospodarczego danego kraju lub społeczeństwa, a w ich następstwie – z przeobrażeniami struktury zatrudnienia i funkcji miast. Oznacza to, że najpierw musi rozwinąć się sieć osadnicza – powstają nowe miasta, wzrasta w nich liczba ludności, zmienia się przestrzeń i kształtują się nowe funkcje. Ludność skupia się, czyli koncentruje w ośrodkach miejskich – postępuje faza urbanizacji. Dla tego etapu urbanizacji jest charakterystyczna powolna koncentracja ludności w miastach oraz centralnych strefach aglomeracji w wyniku systematycznie zwiększającego się zapotrzebowania na siłę roboczą w rozwijającym się przemyśle i usługach. Ważną cechą jest to, iż pod koniec tej fazy procesu znacznie zwiększa się tempo koncentracji ludności w centrum aglomeracji.

Ważne!

Termin „urbanizacja” ma dwa znaczenia. Po pierwsze, to proces przemian ekonomicznych i społecznych prowadzący do wzrostu znaczenia miast w sieci osadniczej i gospodarce; po drugie, to nazwa jednej z faz (pierwszej) procesu urbanizacji.

Następnie zmienia się charakter istniejących już dużych miast: rozrastając się pod względem ludnościowym, rozszerzają też swoje terytorium, strefę oddziaływań (prężnie rozwijają się przedmieścia), powoli wyludnia się centrum, jest ono przekształcane na miejsca pracy w usługach podstawowych, a zaludniają się dalsze obszary pomiędzy przedmieściami i wsią. Przyczynia się to do rozwoju komunikacji publicznej i prywatnej. Jednocześnie śródmieścia (strefy centralne) zmieniają swoje funkcje, zanika przede wszystkim funkcja mieszkaniowa i przemysłowa. Dzieje się to m.in. pod wpływem ekspansji przemysłu, a coraz to nowe potrzeby licznych mieszkańców stymulują rozwój usług. Biorąc pod uwagę całą aglomerację, trwa jednak koncentracja ludności. Jest to faza suburbanizacji (wtórna urbanizacja). Ten etap procesu często określa się jako „eksplozję miast”. W trakcie suburbanizacji wtórnej napływ ludności wiejskiej jest nagły i powoduje niekontrolowane rozrastanie się ubogich dzielnic peryferyjnych (slumsów lub faweli).

Kolejnym naturalnym etapem jest (przy wzrastającym dobrobycie, nowych możliwościach komunikacyjnych i postępie technologicznym) wzrost zasięgu oddziaływania miast (urbanizacja przestrzennaurbanizacja terytorialna (przestrzenna)urbanizacja przestrzennaekonomicznaurbanizacja ekonomicznaekonomiczna) oraz znaczenia usług. Rozpoczyna się faza dezurbanizacji, w której dochodzi do dekoncentracji ludności – odpływ na większe odległości od stref centralnych (bardziej atrakcyjne rejony), zmiana struktury zatrudnienia, więc i funkcji miast. W centrum mieszkają najubożsi mieszkańcy, stopniowo przeprowadzający się do silnie rozwijających się odległych obszarów i trochę na przedmieścia. W miejscu burzonych (starych) lub rewitalizowanych budynków powstają centra handlowo‑usługowe. Najważniejsze dla gospodarki są usługi – podstawowe i zaawansowane, a znacznie słabnie rola przemysłu.

W bardzo już zurbanizowanych rejonach (czyli o wysokim udziale ludności miejskiej) dominującymi aspektami urbanizacji stają się urbanizacja społecznaurbanizacja społecznaspołeczna i przestrzenna (tworzą się wielkie formy osadnicze), natomiast strefy centralne, które modernizują się i oferują usługi wyższego rzędu, znów są atrakcyjne dla mieszkańców – wzrasta więc ponownie koncentracja ludności (faza reurbanizacji). Charakterystyczna dla tych rejonów jest przebudowa śródmieść w centra usługowo‑handlowe.

REY8xBg6cgaYB
Suburbia
Źródło: R. Sinclair, dostępny w internecie: https://www.flickr.com/photos/rob-sinclair/3933208588, licencja: CC BY-SA 2.0.

Suburbia obejmują duże obszary niskiej, jednorodzinnej zabudowy. Są charakterystyczne dla krajów wysoko rozwiniętych.

R18QxnGL2rWGy
Etapy urbanizacji
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie: J. Kop, M. Kucharska, E. Szkurłat, Geografia dla maturzysty. Geografia społeczno-ekonomiczna 2. Zakres rozszerzony, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013, licencja: CC BY-SA 3.0.
R6xd9MebIxvH8
Graficzne zobrazowanie etapów urbanizacji
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie: J. Stasiak, Geografia 2. Zakres rozszerzony. Podręcznik dla szkół ponadgimnazjalnych, Operon, Gdynia 2013, licencja: CC BY-SA 3.0.
RKqNvtXsGr0U1
Fazy urbanizacji
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie: J. Korba, J. Mordawski, W. Wiecki, Geografia i człowiek, Operon, Gdynia 2003, s. 73, licencja: CC BY-SA 3.0.

W państwach słabo rozwiniętych gospodarczo występuje koncentracja ludności, ponieważ charakterystyczna jest dla nich faza urbanizacji wstępnej lub suburbanizacji. Natomiast w krajach wysoko rozwiniętych następuje deglomeracjadeglomeracjadeglomeracja (rozpraszanie terenów) zurbanizowanych, ponieważ charakterystyczna jest dla nich faza dezurbanizacji lub reurbanizacji. Wraz ze wzrostem rozwoju gospodarczego państw wzrasta liczba ludności zamieszkująca miasta. Jedynie w krajach Ameryki Łacińskiej procesy urbanizacyjne głównie są związane z demografią, co określono mianem nadurbanizacji lub urbanizacji pozornej. Wysoki poziom urbanizacji ma związek z brakiem pracy w rolnictwie, a nie z rozwojem gospodarki.

Urbanizacja wstępna dotyczy głównie miast w biednych, słabo rozwiniętych krajach (niektóre państwa Afryki i Azji). Charakteryzuje się ona szybkim wzrostem zaludnienia całego miasta, a zwłaszcza centrum. Determinuje ją najczęściej intensywna industrializacja i wzrost liczby miejsc pracy w mieście.

Suburbanizację zaobserwować możemy aktualnie w wielu miastach świata, charakteryzuje ona zwłaszcza zamożne miasta w państwach Europy i Ameryki Północnej. Znaczna część ludności w takich miastach, w wyniku poprawienia sytuacji materialnej, emigruje z centrum obarczonego hałasem i zgiełkiem, budując swoje domy na obrzeżach miast. Mamy wtedy do czynienia z powstawaniem suburbiów, czyli rozległych osiedli peryferyjnych na granicy miasta i otaczających je wsi. Zaludnienia miasta jako całości wzrasta, natomiast zmienia się rozmieszczenie ludności - w centrum gęstość zaludnienia spada, na obrzeżach rośnie.

Dezurbanizacja dotyczy głównie miast, które niegdyś bardzo dobrze prosperowały (głównie dzięki rozwiniętemu przemysłowi), a teraz znajdują się w dużym kryzysie. Bardzo dobrym przykładem takiego miasta jest Detroit w Stanach Zjednoczonych. W takich miastach ludność, ze względu na ograniczenie miejsc pracy oraz mało atrakcyjne warunki życia, emigruje do miejscowości pod miastem oraz do innych ośrodków. Mamy tutaj do czynienia ze spadkiem całkowitej liczby ludności miasta. W mieście zaczyna przybywać pustostanów, pojawiają się trudności z jego utrzymaniem, szerzy się przestępczość, niekiedy miastu grozi nawet bankructwo.

Reurbanizacja charakteryzuje miasta w krajach zamożnych, takich jak np. Stany Zjednoczone, Japonia czy państwa w Europie Zachodniej. Reurbanizację inicjują najczęściej władze miasta przeżywającego kryzys. Wyludnione centrum zostaje poddane rewitalizacji, nabiera nowych funkcji. W miejscu, gdzie kiedyś były stare fabryki, powstają centra handlowe i finansowe (często wykorzystuje się budynki starych fabryk, aby zachować „klimat” miasta). Z kolei w miejscu starych blokowisk powstają nowoczesne budynki apartamentowe, a gęstość zaludnienia całego miasta zwiększa się.

Płaszczyzny urbanizacji a fazy (etapy) urbanizacji

Urbanizacja na poszczególnych płaszczyznach przebiega z różnym nasileniem wraz ze wzrostem poziomu rozwoju gospodarczego państw. Podczas urbanizacji wstępnej dominuje płaszczyzna demograficzna i ekonomiczna. Najpóźniej zachodzi urbanizacja na płaszczyźnie społecznej, która obejmuje także mieszkańców wsi.

W krajach wysoko rozwiniętych urbanizacja zachodzi w sposób zrównoważony na różnych płaszczyznach. Na przykład wzrost liczby ludności pociąga za sobą wzrost powierzchni miast i rozwój infrastruktury. Z kolei w wielu krajach słabo rozwiniętych występuje tzw. urbanizacja pozorna – rozwój infrastruktury nie nadąża za szybko wzrastającą liczbą ludności, która napływa żywiołowo z obszarów wiejskich. Powstają wówczas dzielnice nędzy.

deglomeracja
rewitalizacja miast
urbanizacja demograficzna
urbanizacja ekonomiczna
urbanizacja społeczna
urbanizacja terytorialna (przestrzenna)

Procesy metropolizacji

Postępujący proces urbanizacji przyczynia się do stopniowej ekspansji miast na terenach podmiejskich, w wyniku czego dochodzi do poszerzania się granic miast oraz zacierania się granic między wsią i miastem. Procesowi metropolizacji towarzyszy urbanizacja, coraz bardziej zacierają się związki między miastem a regionem, zastępowane przez silniejsze relacje międzynarodowe. Wraz z rozwojem metropolii wzrasta zjawisko globalizacji, zwiększają się także dysproporcje przestrzenne.

Obszary metropolitalne to układy jednostek wielkomiejskich o konkretnej funkcjonalności oraz wysokim stopniu urbanizacji. Jednostki te są powiązane ze sobą pod kątem funkcjonalnym oraz ekonomicznym. Warto podkreślić, że obszar metropolitalny jest głównym ośrodkiem danego regionu.

Przyjmuje się dość powszechnie, że metropolia jest miastem liczących milion i więcej mieszkańców. Próg ten w przypadku metropolii regionalnych obniża się zazwyczaj do 500 tysięcy. Niektóre kryteria biorą pod uwagę również zasięg oddziaływania miasta oraz funkcje pełnione przez nie na rzecz otaczającego regionu i areny międzynarodowej.

Kryteria definiowania metropolii:

  • liczba mieszkańców: 0,5–1 mln;

  • znaczny potencjał ekonomiczny oraz silnie rozwinięty sektor usług wyższego rzędu;

  • duży potencjał innowacyjny (jednostki naukowe i badawczo‑rozwojowe);

  • pełnienie funkcji centralnych wysokiego rzędu hierarchicznego o zasięgu co najmniej krajowym;

  • odgrywanie roli węzła w systemie (sieci) powiązań komunikacyjnych, organizacyjnych i informacyjnych oraz duża dostępność w różnych skalach przestrzennych, także w skali międzynarodowej;

  • stymulowanie rozwoju sieciowego modelu gospodarki i zarządzania.

R1BqdbMCKTgNG
Środkowy Manhattan
Źródło: A. Quintano, CC BY 2.0, https://creativecommons.org/licenses/by/2.0, dostępny w internecie: commons.wikimedia.org.

Cechy obszarów metropolitalnych

Miasto nazywane metropolią musi spełniać niektóre kryteria:

  • współpraca międzynarodowa w zakresie produkcji, wymiany towarowej, usług, a także siły roboczej,

  • obecność firm międzynarodowych na terenie metropolitalnym,

  • zdolność do eksportu przedsiębiorstw, banków oraz innych instytucji,

  • bardzo wysoka i sprawna dostępność telekomunikacji,

  • bardzo wysoki rozwój sektora usług,

  • dobrze rozwinięty sektor usług, zdolny do sprawnej obsługi biznesu,

  • dobrze rozwinięty transport,

  • ogólnokrajowe środki masowego przekazu.

W Polsce za obszar metropolitalny uznaje się wg definicji z art. 2 Ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym „obszar wielkiego miasta oraz powiązanego z nim funkcjonalnie bezpośredniego otoczenia, ustalony w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju”.

Miastami spełniającymi kryteria zawarte w KPZKKPZKKPZK, są:

  • Warszawa,

  • konurbacja górnośląska

  • Kraków

  • Łódź,

  • Trójmiasto,

  • Poznań,

  • Wrocław,

  • Bydgoszcz,

  • Szczecin,

  • Lublin.

R1ayfeRP60XnZ
Obszary metropolitalne w Polsce wg GUS
Źródło: dostępny w internecie: stat.gov.pl, licencja: CC BY 4.0.

Niestety, mimo że wyżej wymienione miasta spełniają kryterium obszaru metropolitalnego KPZK, to w randze międzynarodowej nie spełniają one wszystkich kryteriów.

Na terenie Europy, w ramach programu ESPONESPONESPON (ang. European Spatial Planning Observation Network) zdefiniowano „funkcjonalne obszary miejskie” (FUA, ang. Functional Urban Areas), wśród których wytypowano Europejskie Metropolitalne Obszary Wzrostu MEGA (ang. Metropolitan European Growth Areas). Ośrodki te zostały podzielone na cztery kategorie. Polskie metropolie zostały zaliczone do dwóch najniższych grup: Warszawę potraktowano jako potencjalną metropolię europejską (III rzędu), z kolei Kraków, konurbację górnośląską, Trójmiasto, Poznań, Wrocław, Łódź i Szczecin – jako słabo wykształcone metropolie europejskie (IV rzędu). Według Globalization and World Cities (GaWC) funkcję miasta światowego pełni wśród miast polskich jedynie Warszawa, która w 2010 roku zaliczona została do bardzo znaczących miast światowych, natomiast Wrocław, Kraków i Poznań zaliczono do grona potencjalnych miast światowych.

W zależności od rodzaju aglomeracji możemy mieć do czynienia z aglomeracją monocentryczną, czyli system jednostek osadniczych, w którym występuje jeden dominujący ośrodek miejski, lub aglomeracją policentryczną, czyli taką, gdzie wszystkie jednostki mają zbliżony potencjał i nie ma jednostki dominującej. Przykładem aglomeracji policentrycznej jest konurbacja górnośląska, Zagłębie Ruhry oraz BosNyWash w USA. Z kolei przykładem aglomeracji monocentrycznej jest Warszawa, Paryż oraz Pekin.

1

Gdy proces pochłaniania przez przestrzeń miejską sąsiadujących obszarów przebiega bardzo prężnie i powoduje łączenie się aglomeracji oraz wzrost populacji spowodowany napływem ludności do obszaru prężnie rozwijającego się, mamy do czynienia z megalopolis, czyli rozległym zespołem miejskim, powstałym w wyniku połączenia się aglomeracji, w którym nie ma dominującego ośrodka. Przykładami takich obszarów wielkomiejskich są Chicago, Detroit czy São Paulo.

RRhN9ivVdJ1IM1
Rozmieszczenie światowych metropolii
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Metropolia_globalna#/media/Plik:GaWC_World_Cities.png, domena publiczna.
ESPON
KPZK