Czy na pewno rozumiemy Bogurodzicę? Archaizmy w najstarszej polskiej pieśni
Wyrazy „rodzą się” i „umierają”. Narodziny wyrazów dostrzec można w poezji, języku potocznym, a także w każdej rozwijającej się dziedzinie życia, w której powstają nowe przedmioty, zjawiska, pojęcia, sytuacje. Inne wyrazy starzeją się, aż w końcu przestają być stosowane przez użytkowników języka. Odchodzą w niepamięć razem z przedmiotami i pojęciami, których były nazwami.
Dzięki Bogurodzicy możemy dostrzec, jak bardzo zmieniła się polszczyzna w ciągu kilkuset lat. Warto także sprawdzić, co ten zabytkowy tekst mówi o naszych kulturowych korzeniach.
Większość językoznawców uważa, że tekst powstał w połowie XIII w. Jej najstarszy zapis pochodzi natomiast z 1408 r. Z innych rękopisów i druków wynika, że ten trudny, pełen archaicznych wyrazów i zwrotów tekst był wielokrotnie zmieniany, dopisywano też kolejne zwrotki. Możemy z nich wnioskować, że już w XV w. znaczna część utworu nie była zrozumiała – powodowały to archaizmy.
Poznasz i zrozumiesz pojęcie archaizmu.
Rozpoznasz przynależność słowa „Bogurodzica” do dwóch typów archaizmów.
Określisz współczesną formę wybranych archaizmów obecnych w Bogurodzicy.
Przyporządkujesz wyrazy „zbożny” i „przebyt” do odpowiedniego typu archaizmów.
Wyjaśnisz znaczenie wybranych archaizmów znajdujących się w Bogurodzicy.
Poznasz genezę niektórych przysłów polskich.
Nauczysz się właściwie interpretować przysłowia z archaicznymi formami.