Ludwig van Beethoven: Biografia niezwykłego umysłu

Ludwig van Beethoven to niemiecki kompozytor i pianista, najmłodszy z trzech wielkich klasyków wiedeńskich. Pochodził z rodziny flamandzkiej osiadłej w Niemczech w pierwszej połowie XVIII w. Naukę muzyki rozpoczął u ojca – Johanna, później kształcił go Johann Gottlieb Neefe.

RE7SXMOHN7B7Q

Ilustracja przedstawia dom, w którym urodził się Ludwig van Beethoven. Na fotografii widzimy fragment bliźniaczych kamienic. Dom ma elewację w odcieniu różu.

Po raz pierwszy udał się do Wiednia w 1787 r., poznał przy tej okazji W. A. Mozarta. Śmiertelna choroba matki spowodowała konieczność szybkiego powrotu Beethovena do Bonn i wzięcia na siebie obowiązku utrzymania rodziny. Ponownie udał się do Wiednia- tym razem na stałe- w 1792 r. Tutaj kontynuował naukę kompozycji między innymi u Josepha Haydna i Antonio Salieriego. W Wiedniu zdobył sławę jako wirtuoz fortepianu, obdarzony nadto wybitnym talentem improwizatorskim.

R1SSPL5CUNDQX

Ilustracja przedstawia obraz Carla Schloessera „Ludwig van Beethoven przy pracy”. Na obrazie kompozytor siedzi przy fortepianie. Jedną rękę trzyma na klawiszach, natomiast w drugiej trzyma ołówek i notuje na kartkach.

Gdy sława i popularność Beethovena zaczęły wykraczać poza kręgi wiedeńskie, wystąpiły u niego pierwsze symptomy głuchoty. Choroba stała się powodem załamania nerwowego, a nawet myśli o samobójstwie, jak wyznał w swoim tzw. testamencie heiligensztadzkimTestament heiligenstadzkitestamencie heiligensztadzkim z 1802 r. Podjąwszy ostatecznie decyzję o przyszłości i poświęceniu się twórczości, Beethoven wkroczył w okres niebywałego rozwoju i niezwykle intensywnej pracy. Uznanie, jakim wówczas cieszyła się jego twórczość, było tak wielkie, iż w 1809 r. grupa mecenasów przyznała mu dożywotnią rentę umożliwiającą pozostanie w Wiedniu i poświęcenie się wyłącznie pracy twórczej. Narastająca głuchota pozwalała kompozytorowi tylko na ograniczony kontakt z otoczeniem za pomocą tzw. zeszytów konwersacyjnych, służących do zapisywania pytań i odpowiedzi. Beethoven umarł mając lat 56.

R1MGDR6JTORVT

Ilustracja przedstawia grób Ludwiga van Beethovena w Wiedniu. Na fotografii widzimy, że wysoki pomnik otoczony jest licznymi drzewami oraz kolorowymi kwiatami.

Melodie niepokonane - Symfonie Beethovena

Pierwsze dwie symfonie stylistycznie nawiązują do typowej tradycji muzyki klasycznej, wykazują jeszcze wpływy Haydna i Mozarta. Równocześnie jednak zauważalne są już w nich wyraźnie indywidualne cechy stylu Beethovena. Z cech tradycyjnych, typowo klasycznych, wymienić należy czteroczęściowy schemat cyklu, klasyczną budowę i proporcje, stosowanie menueta jako trzeciej części cyklu sonatowego. Pierwsze symfonie Beethovena miały pogodny charakter, a obsadę wykonawczą stanowił kwintet smyczkowy, bez wyodrębnionej partii basu.

Pierwszym przełomowym dziełem symfonicznym Beethovena okazała się III Symfonia Es‑dur Eroica, początkowo dedykowana Napoleonowi Bonaparte, jako bohaterowi rewolucyjnej Francji. Jednakże po koronacji Napoleona na cesarza, Beethoven zrezygnował z pierwotnej dedykacji, poświęcając symfonię pamięci bohatera. Te zewnętrzne okoliczności wpłynęły na heroiczny, energiczny wyraz utworu. Nie jest to jednak typowa programowa symfonia. Nie ma ona przedstawiać, ilustrować, lecz tylko ogólnie określa nastrój i charakter.

Za bardzo ważne dzieło Beethovena uznawana jest także V Symfonia c‑moll op. 67 nazywana Symfonią losu, która powstawała na przestrzeni lat 1804‑1808. Dzieło uznawane jest za jedno z największych osiągnięć Beethovena oraz za najlepiej rozpoznawalne, dzięki słynnemu motywowi losu. Dzieło ma czteroczęściową budowę, które posiadają kolejne nazwy:

• cz. 1 - Allegro con brio

• cz. 2 - Andante con moto

• cz. 3 - Scherzo. Allegro

• cz. 4 - Allegro

Kolejne dzieło odmieniające oblicze symfonii to Symfonia VI F‑dur op. 68 zwana Pastoralną- utwór programowy, o nietypowej pięcioczęściowej budowie. Jej kolejne części posiadają tytuły związane ze zjawiskami przyrody. Tak zaznaczona programowośćto znaczący symptom nadrodzin romantyzmu.

• cz. 1 - Obudzenie się pogodnych uczuć z chwilą przybycia na wieś

• cz. 2 - Scena nad strumykiem

• cz. 3 - Zabawa wiejska

• cz. 4 - Burza

• cz. 5 - Pieśń pasterska. Radosne i dziękczynne uczucia po burzy.

Polecenie 2

Zapoznaj się z poniższym portretem Ludwiga van Beethovena i jego opisem. Zwróć uwagę na tytuł tworzonego dzieła.

RGR1KV61X2JLZ

Ilustracja przedstawia jeden z najsłynniejszych obrazów przedstawiających kompozytora, autorstwa Josepha Karla Stielera. Na obrazie widzimy wyidealizowaną, romantyczną wizję Beethovena komponującego „Missa solemnis”.

Polecenie 3

Wysłuchaj IX ostatniej symfonii Beethovena. Na podstawie filmu dokonaj konfrontacji wiadomości z epoki klasycyzmu i romantyzmu na temat przeobrażeń muzycznych w formie symfonii. Zapamiętaj nazwy poszczególnych części.

R1ZTRK931ZACA

Film edukacyjny pt. „IX Symfonia Beethovena”. W celu obejrzenia filmu należy wcisnąć przycisk Play/Pause. IX symfonia d‑moll. Kompozytor zerwał tu ze schematycznym następstwem części, wprowadzając na drugim miejscu Scherzo, a dopiero na trzecim Adagio. W czwartej zaś części do orkiestry dołączył głosy wokalne (czterogłosowy chór i czterech solistów. Głosy wokalne często charakteryzują się stosunkowo trudnymi partiami. Beethoven nie liczył się bowiem z możliwościami głosu ludzkiego, traktując go niekiedy w sposób instrumentalny. IV część IX Symfonii jest właściwie kantatą do tekstu Ody do radości F. Schillera. W symfonii tej mamy do czynienia z integralnością formy cyklicznej, o czym świadczy wprowadzenie syntetycznego finału (cytaty głównych tematów poprzedniej części pojawiają się w IV części, przed wprowadzeniem głosów wokalnych). W dalszej części filmu prezentowany jest koncert Chicago Symphony Orchestra, Riccardo Muti (dyrygent). Koncert odbył się z okazji 191 rocznicy powstania IX Symfonii, odbył się 7 maja 2015 roku w Chicago Symphony Center Stany Zjednoczone.

Film edukacyjny pt. „IX Symfonia Beethovena”. W celu obejrzenia filmu należy wcisnąć przycisk Play/Pause. IX symfonia d‑moll. Kompozytor zerwał tu ze schematycznym następstwem części, wprowadzając na drugim miejscu Scherzo, a dopiero na trzecim Adagio. W czwartej zaś części do orkiestry dołączył głosy wokalne (czterogłosowy chór i czterech solistów. Głosy wokalne często charakteryzują się stosunkowo trudnymi partiami. Beethoven nie liczył się bowiem z możliwościami głosu ludzkiego, traktując go niekiedy w sposób instrumentalny. IV część IX Symfonii jest właściwie kantatą do tekstu Ody do radości F. Schillera. W symfonii tej mamy do czynienia z integralnością formy cyklicznej, o czym świadczy wprowadzenie syntetycznego finału (cytaty głównych tematów poprzedniej części pojawiają się w IV części, przed wprowadzeniem głosów wokalnych). W dalszej części filmu prezentowany jest koncert Chicago Symphony Orchestra, Riccardo Muti (dyrygent). Koncert odbył się z okazji 191 rocznicy powstania IX Symfonii, odbył się 7 maja 2015 roku w Chicago Symphony Center Stany Zjednoczone.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1ZTRK931ZACA

Film edukacyjny pt. „IX Symfonia Beethovena”. W celu obejrzenia filmu należy wcisnąć przycisk Play/Pause. IX symfonia d‑moll. Kompozytor zerwał tu ze schematycznym następstwem części, wprowadzając na drugim miejscu Scherzo, a dopiero na trzecim Adagio. W czwartej zaś części do orkiestry dołączył głosy wokalne (czterogłosowy chór i czterech solistów. Głosy wokalne często charakteryzują się stosunkowo trudnymi partiami. Beethoven nie liczył się bowiem z możliwościami głosu ludzkiego, traktując go niekiedy w sposób instrumentalny. IV część IX Symfonii jest właściwie kantatą do tekstu Ody do radości F. Schillera. W symfonii tej mamy do czynienia z integralnością formy cyklicznej, o czym świadczy wprowadzenie syntetycznego finału (cytaty głównych tematów poprzedniej części pojawiają się w IV części, przed wprowadzeniem głosów wokalnych). W dalszej części filmu prezentowany jest koncert Chicago Symphony Orchestra, Riccardo Muti (dyrygent). Koncert odbył się z okazji 191 rocznicy powstania IX Symfonii, odbył się 7 maja 2015 roku w Chicago Symphony Center Stany Zjednoczone.

Polecenie 3

REZMJ2C3BEQ2T

Pokaż odpowiedź

W IV części - finale.

Te innowacje na gruncie symfoniki stały się niezwykle inspirujące dla następnych pokoleń kompozytorów. Nawiązywać do nich będą zwłaszcza kompozytorzy doby romantyzmu, między innymi Robert Schumann, Franz Schubert czy Gustav Mahler.

Nowe horyzonty – Beethoven jako prekursor zmian

Także w pieśniach Beethovena zauważalne są już pewne przejawy romantyzmu, przede wszystkim dążenie do wyrażenia osobistych, subtelnych uczuć – kompozytor stosował melodykę przepojoną w silnym stopniu pierwiastkiem uczuciowym. Partia fortepianu nie ograniczała się tylko do akompaniamentu, ale często zajmowała równorzędne miejsce w stosunku do głosu wokalnego. Beethoven dążył także do ujęcia kilku pieśni w jeden cykl, np. cykl pt. Do dalekiej ukochanej, co popularne było w okresie romantyzmu. Chętnie stosował inspiracje pieśnią ludową, np. szkockie, irlandzkie, walijskie pieśni ludowe na głos z towarzyszeniem instrumentalnym.

Między nutą, a duszą – sonaty, jako muzyczny autoportret Beethovena

Beethoven pisał także utwory kameralne oraz fortepianowe, z których największe znaczenie mają sonaty.

Szczególne znaczenie zyskały zbiory bagatel – miniatur fortepianowych, wśród których mamy niezwykle popularną Bagatelę a‑moll WoO 59 , znaną bardziej pod tytułem: Dla Elizy, której rękopis i brzmienie oraz znajduje się poniżej.

RJQJO6UKKJF3D

Ilustracja przedstawia manuskrypt bagateli „Dla Elizy” autorstwa Ludwiga van Beethovena

Podsumowanie

Twórczość Beethovena w znacznej części należy stylistycznie do okresu klasycyzmu. Beethoven był jednak twórcą rewolucyjnym, potrafił przezwyciężyć XVIII‑wieczne konwencje formalno‑wyrazowe, dając na to miejsce propozycje nowe, w pełni rozwinięte w XIX w.

Jego dzieła wywarły ogromny wpływ na kulturę muzyczną XIX i XX w., oddziałując na wielu kompozytorów, a nadto kształtując gusty muzyczne całych pokoleń, dla których symfonie, koncerty czy sonaty Beethovena – należąc do najczęściej wykonywanych utworów – stały się wzorem muzyki.

encyklopedia.pwn.pl

kultura.poznan.pl

polona.pl

Polecane tematy na zpe.gov.pl to: