Ciekawostki

Lubisz muzykę? A może chcesz odkryć, jak jedno z najsłynniejszych instrumentów zmieniało historię i poruszało emocje milionów ludzi? Obejrzyj film o tym, jak się buduje i stroi fortepiany. To może stać się nie tylko pasją, lecz przyszłym zawodem!

Fortepian został wynaleziony na początku XVIII wieku we Włoszech. Jego twórcą był Bartolomeo Cristofori, który około 1700 roku skonstruował pierwszy instrument nazwany gravicembalo col piano e forte – czyli  klawesyn cicho i głośno grający. Nazwa ta odnosiła się do nowej możliwości dynamicznej: kontroli siły dźwięku za pomocą dotyku, czego nie umożliwiały wcześniejsze instrumenty klawiszowe, takie jak klawesyn czy klawikord.

Wynalazek Cristoforiego dał początek rozwojowi fortepianu, który przez cały XVIII i XIX wiek był udoskonalany – aż osiągnął postać znaną z dzieł Beethovena, Chopina, Schumanna czy Griega.

Zatem fortepian! Dowiesz się, jak działa ten niezwykły instrument, posłuchasz jego magicznych brzmień. To idealna okazja, by spojrzeć na muzykę z innej perspektywy – inspirującej, ciekawej i... z nutą pasji. 🎹

RdLKf7NuphOx9

Film przedstawiający pracę w zawodzie technik budowy i strojenia fortepianów i pianin.

Film przedstawiający pracę w zawodzie technik budowy i strojenia fortepianów i pianin.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RdLKf7NuphOx9

Film przedstawiający pracę w zawodzie technik budowy i strojenia fortepianów i pianin.

Forma koncertu nie tylko w romantyzmie...

Warto wspomnieć, jak na przestrzeni dziejów kształtowała się forma koncertu. O tym, jak wyglądało to w romantyzmie, już wiesz — teraz czas na krótką powtórkę z wcześniejszych epok.

Forma koncertu w poszczególnych epokach przyjmował różną postać.

• Barok:
  – koncertu na orkiestrę – nie było w nim wyszczególnionych solistów i stanowił wczesną fazę formy koncertowej,
  – concerto grosso – charakteryzował się występowaniem grupy solistów (concertino) oraz orkiestry (grosso); tego typu koncert miał taką samą budowę co sonaty barokowe; w concerto grosso używano ritornele;
  – koncertu solowego – obsada składała się z jednego solisty oraz orkiestry; posiadał trzy części (szybka‑wolna‑szybka); w koncercie solowym wykorzystywano formę ritornelu.

• Klasycyzm:
  – koncertu solowego – dominujący typ koncertu po okresie baroku; miał budowę trzyczęściowego cyklu sonatowego (szybka‑wolna‑szybka), w którym pierwsza część to forma sonatowa (z podwójną ekspozycją: najpierw orkiestry, a później solisty), druga to wariacje lub forma ABA o lirycznym charakterze, natomiast trzecia najczęściej była rondem sonatowym; normą w klasycznym koncercie solowym stały się także, zapoczątkowane w baroku, wirtuozowskie kadencje solisty, które występowały zazwyczaj w końcowej fazie pierwszej części.

• Romantyzm ( dla powtórki):
  – koncertu solowego – kontynuowany był model koncertu wykształcony przez klasyków; charakteryzował się najczęściej dużą wirtuozerią oraz wymaganiami technicznymi stawianymi przed solistą; w romantyzmie zwiększał się rozmiar koncertu oraz użytej obsady wykonawczej (symfonizacja); koncert poddawany był licznym modyfikacjom (np. omijano kadencję solisty, ekspozycję orkiestry, rozszerzano formę koncertu do czterech części itd.).

Prezentacja pt. Koncert fortepianowy a‑moll op. 16

Polecenie 3

Zapoznaj się z opisami alternatywnymi dotyczącymi Koncertu fortepianowego a‑moll Edwarda Griega.

Zapoznaj się z opisami alternatywnymi dotyczącymi Koncertu fortepianowego a‑moll Edwarda Griega.

Zapoznaj się z opisami alternatywnymi dotyczącymi Koncertu fortepianowego a‑moll Edwarda Griega.

Poniżej widoczny jest fragment partytury koncertu fortepianowego a‑moll. Zwróć uwagę na nuty zapisane mniejszym drukiem - to wyciąg fortepianowy partii orkiestrowej. Obserwuj grę solisty, a następnie śledź partię orkiestry.

R1VJ3RPE42PET

Nagranie koncertu fortepianowego a‑moll opus szesnaste część pierwsza Edwarta Griega. Utwór rozpoczyna się tremolem wykonanym na kotłach a później następuje salwa, opadających akordów zagrana przez solistę pianistę. Później orkiestra gra niespokojną ale delikatną melodię, którą powtarza pianista.

Nagranie koncertu fortepianowego a‑moll opus szesnaste część pierwsza Edwarta Griega. Utwór rozpoczyna się tremolem wykonanym na kotłach a później następuje salwa, opadających akordów zagrana przez solistę pianistę. Później orkiestra gra niespokojną ale delikatną melodię, którą powtarza pianista.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/DCR19RCH6

Nagranie koncertu fortepianowego a‑moll opus szesnaste część pierwsza Edwarta Griega. Utwór rozpoczyna się tremolem wykonanym na kotłach a później następuje salwa, opadających akordów zagrana przez solistę pianistę. Później orkiestra gra niespokojną ale delikatną melodię, którą powtarza pianista.

RFNLTXXE2PL6H

Zapis nutowy początku pierwszej części koncertu fortepianowego a‑moll op. 16 Edwarda Griega. Na tych samych pięcioliniach umieszczono partię fortepianu i wyciąg fortepianowy partii orkiestry (mniejszą czcionką). Utwór rozpoczyna się jednym taktem tremola na dwóch dźwiękach oddalonych o oktawę. Później następuje seria zapisanych coraz niżej gęstych akordów, a później pasaże po prawie całej skali fortepianu. W późniejszym fragmencie dominuje (i w partii fortepianu i w partii orkiestry) jedno ugrupowanie rytmiczne: ćwierćnuta, ósemka z kropką szesnastka, dwie ósemki.