Utwór muzyczny lub część utworu cyklicznego, najczęściej sonaty, utrzymany w szybkim tempie (allegro) i mający formę sonatową.

(wł., dosł., wg pałeczki dyrygenta; zob. batuta) - określenie stosowane w partyturze, nakazuje dyrygentowi ścisłe zachowanie rytnu i oznaczonego tempa (zob. a tempo); występuje zwykle jako unieważnienie określeń zazwalających na swobodne odchylenia od wyznaczonego rytmu i tempa.

termin muzyczny występujący pomiędzy częściami dzieła muzycznego (na ogół zachowanego w formie cyklicznej) i oznaczający następstwo części bez przerwy.

do XVIII w. intermezzo było wstawką sceniczno‑muzyczną o charakterze komicznym pomiędzy aktami opery poważnej. W  kolejnym stuleciu zapoczątkowało ono rozwój opery komicznej.
W XIX w. intermezzo określano środkową część o lekkim charakterze oraz miniaturę na fortepian o budowie okresowej (w twórczości Roberta Schumanna i Johannesa Brahmsa).

nazwa III (medianta górna) i VI stopnia (medianta dolna) gamy durowej lub molowej.

trójdzielny taniec dworski, który stał się częścią symfonii.

charakterystyczny zwrot lub temat melodyczny, rytmiczny, harmoniczny, przyporządkowany konkretnej osobie, zjawisku lub sytuacji.

[wł.], muz. wielokrotne powtarzanie w toku utworu struktury melodycznej (także harmonicznej lub rytmicznej), najczęściej w głosie najniższym (tzw. basso ostinato).

utwór instrumentalny o budowie trzyczęściowej (ABA, gdzie B to trio). Charakterystyczny dla tej formy jest wyrazisty rytm i artykulacja. Ludwig van Beethoven wprowadził scherzo na trzecie miejsce cyklu sonatowego – zamiast menueta. Za sprawą kompozytorów romantyzmu scherzo przestało mieć żartobliwy charakter, wyrażając patos, tragizm. W XIX w. był to także samodzielny utwór solowy.

orkiestrowy odpowiednik sonaty, jako samodzielny gatunek muzyczny przeznaczony do wykonania przez największy instrumentalny skład wykonawczy wypracowany w klasycyzmie; od czasów IX Symfonii Beethovena powstawać zaczęły także symfonie wokalno‑instrumentalne.