efekt powierzchniowy; wynika z oddziaływań elektrostatycznych (wiązania wodorowe, oddz. dipol‑dipol, dipol‑dipol indukowany) pomiędzy substancją rozdzielaną i miejscami polarnymi (polarne grupy funkcyjne np. $\text{OH}$, $\text{Si}-\text{O}-\text{Si}$ lub $\text{Si}-\text{OH}$) fazy stacjonarnej

(łac. aer „powietrze”; solution „roztwór”) układ koloidalny o charakterze mieszaniny niejednorodnej; stanowi zawiesinę cząstek ciała stałego lub cieczy (faza rozproszona) w powietrzu (faza rozpraszająca, dyspersyjna); aerozole stosowane są w lecznictwie (w postaci leków, inhalacji) jako środki ochrony roślin, a także w przemyśle, w postaci rozpylonych katalizatorów

ruch ujemnie naładowanych cząstek fazy rozproszonej w kierunku anody

składnik wykrywany lub/i oznaczany w badanej próbce

jest to metoda służąca do rozdziału składników mieszaniny jednorodnej, wykorzystująca różnice w szybkości pomieszczania się składników tej mieszaniny względem podłoża, tj. np. bibuła, silikażel, przy użyciu odpowiedniego eluentu

jest to metoda rozdzielania mieszaniny niejednorodnej ciała stałego i cieczy, która polega na zlaniu cieczy znad osadu

jest to metoda rozdziału mieszanin ciekłych, wykorzystująca różnice w temperaturach wrzenia składników, która polega na przeprowadzeniu w stan pary tych składników (po kolei), a następnie ich skropleniu

jest to proces polegający na samorzutnym przenikaniu cząsteczek jednej substancji do drugiej, prowadzące do wyrównania stężenia

inaczej: rozszerzalność cieplna; zmiana rozmiarów ciała podczas ogrzewania, która jest wynikiem wzrostu energii ruchu jego cząsteczek, prowadząca do zwiększenia średnich odległości między nimi. Zjawisku dylatacji podlegają ciała stałe, ciecze oraz gazy. Istnieją różnice w sposobach rozszerzania termicznego - można wyróżnić tutaj izotropowość i jednolitość. Izotropowość cechuje się zwiększaniem rozmiarów danego obiektu o taką samą wartość w każdym kierunku, natomiast anizotropowość wykazuje ukierunkowane rozszerzanie się. Przykładem zastosowania dylatacji cieczy jest zasada działania termometrów. Podczas mierzenia temperatury za pomocą termometru możemy zaobserwować rozszerzalność cieczy pod wpływem ciepła, dzięki czemu można odczytać temperaturę badanego środowiska

układ koloidalny, w którym fazą rozpraszającą jest gaz, a fazą rozproszoną ciało stałe; dymy zawierają drobiny ciał stałych rozproszone w fazie gazowej, jaką jest np. powietrze

(gr. ηetaλlambdaεepsilonκkappaτtauρrhoοomicronφphiόρrhoηetaσsigmaηeta „nosić elektrony”) zjawisko elektrokinetyczne polegające na poruszaniu się naładowanych cząstek (makrocząsteczek albo cząstek koloidowych w nieruchomym ośrodku rozpraszającym, albo jonów w roztworze wewnątrz kapilary) pod wpływem pola elektrycznego

zjawisko fizyczne, które polega na rozpraszaniu światła przez koloid z wytworzeniem charakterystycznego stożka świetlnego

proces przebiegający z wydzieleniem energii do otoczenia

jest to wyodrębnianie jednego lub więcej składników z mieszaniny metodą dyfuzji do cieczy lepiej rozpuszczających te związki chemiczne

proces wymywania składników

jest to rozpuszczalnik lub mieszanina rozpuszczalników, wymywająca substancje zaadsorbowane na fazie stałej podczas chromatografii; proces ten nosi nazwę elucji, a otrzymywany w ten sposób roztwór to eluat

proces przebiegający z pochłanianiem energii z otoczenia

substancja umieszczona w kolumnie chromatograficznej (chromatografia kolumnowa) lub na płaszczyźnie (chromatografia cienkowarstwowa), która ma budowę porowatą i spełnia rolę sorbentu, tzn. działa na zasadzie zatrzymywania składników rozdzielanej mieszaniny na powierzchni (adsorpcja) lub w masie (absorpcja)

eluent lub inaczej czynnik wymywający; w przypadku chromatografii cieczowej jest nim ciekły rozpuszczalnik, który przenosi analizowaną substancję przez złoże, a w przypadku chromatografii gazowej gaz – mówimy wtedy o gazie nośnym

części mieszaniny, wyodrębnione w procesie rozdzielania

ciało stałe o nieregularnym kształcie, np. stłuczona porcelana, stosowane podczas destylacji oraz długotrwałego ogrzewania cieczy, które zapobiega miejscowemu przegrzaniu cieczy

ruch kationów lub dodatnio naładowanych cząstek fazy rozproszonej (cząstek koloidalnych) w kierunku katody

faza nieruchoma jest umieszczona w specjalnej kolumnie, przez którą przepuszcza się roztwór badanej mieszaniny, po czym wymywa składniki mieszaniny, stosując eluent

zmiana objętości mieszaniny lub roztworu, która jest wynikiem zachodzącej reakcji chemicznej lub oddziaływań pomiędzy składnikami mieszaniny. W roztworach i mieszaninach, w których nie zachodzą reakcje chemiczne, zjawisko kontrakcji prowadzi do zmniejszenia objętości. Wynika to z obniżonej ruchliwości cząsteczek wskutek powstawania aglomeratów połączonych oddziaływaniami międzycząsteczkowymi. Mieszaniną, która wykazuje mniejszą objętość niż użyte do jej sporządzenia składniki, jest mieszanina wody i etanolu. W tym przypadku za zjawisko kontrakcji odpowiadają utworzone wiązania wodorowe powstające pomiędzy atomami wodoru grupy hydroksylowej etanolu a wolnymi parami elektronów na atomie tlenu w cząsteczce wody

jest to metoda rozdziału mieszanin jednorodnych (powstałych w wyniku rozpuszczenia ciała stałego w cieczy), która polega na wydzieleniu tej substancji w fazie krystalicznej, na skutek zatężenia roztworu, oziębienia roztworu lub jego wysolenia

układ koloidalny, w którym ośrodkiem rozpraszającym jest gaz, a cząstki koloidalne są cząstkami ciekłymi; zawiesina bardzo małych kropel wody lub lodu w powietrzu

składa się z dwóch lub więcej substancji, w przypadku których nie występuje połączenie chemiczne

mieszanina niejednorodna, której składniki są rozróżnialne gołym okiem lub za pomocą mikroskopu; jej składniki stanowią odrębne fazy

mieszanina jednorodna, której składniki nie są rozróżnialne gołym okiem oraz za pomocą prostych przyrządów optycznych (lupy, mikroskopu); jej składniki stanowią jedną fazę

(symbol: μmum) podwielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI; jedna milionowa metra, czy inaczej, jedna tysięczna milimetra; w notacji naukowej można zapisać jako 1 EIndeks górny -6^-6 m, co oznacza 0,000001 × 1 m

(gr. nanos „karzeł”); przedrostek jednostki miary, oznaczający mnożnik ${10}^{-9}$; np. $1 \mathrm{nm}={10}^{-9} \mathrm{m}$

(symbol: nm) podwielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI; jedna miliardowa metra, czyli jedna milionowa milimetra

jest to metoda rozdziału mieszanin jednorodnych (powstałych w wyniku rozpuszczenia ciała stałego w cieczy), która polega na ogrzewaniu ciekłej mieszaniny w celu odparowania cieczy

w danej temperaturze opisuje równowagę stosunku stężeń substancji między dwoma niemieszającymi się fazami

ilość substancji niezbędnej do uzyskania roztworu nasyconego, charakterystyczna dla danej substancji rozpuszczanej i rozpuszczalnika; zależy od temperatury prowadzenia procesu

określa maksymalną ilość substancji, jaka może rozpuścić się w $100 \text{g}$ rozpuszczalnika w danej temperaturze i pod stałym ciśnieniem

(gr. kólla „klej”, eídos „postać”) układ koloidalny, układ koloidowy; układ dyspersyjny (rozproszony), tj. składający się z fazy rozpraszającej (zwanej fazą ciągłą lub ośrodkiem dyspersyjnym) i fazy rozproszonej (zwanej fazą zdyspergowaną)

roztwór zawierający maksymalną w danych warunkach (temperatury, ciśnienia) ilość substancji rozpuszczonej (równą jej rozpuszczalności w tych warunkach)

roztwór o większej zawartości substancji rozpuszczonej względem roztworu nasyconego

jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji (układ homogeniczny), tj. składająca się z substancji rozpuszczonej i rozpuszczalnika

zjawisko to polega na ciągłych chaotycznych ruchach postępowych, obrotowych i drgających cząstek fazy rozproszonej w ośrodku ciekłym lub gazowym

jest to metoda rozdzielania mieszaniny niejednorodnej ciała stałego od cieczy przy użyciu sączka umieszczonego w lejku lub sita, na którym oddzielone zostaje ciało stałe

(łac. sedimentum „osad”) metoda rozdziału mieszanin niejednorodnych, która wykorzystuje opadanie na dno naczynia ciała stałego w cieczy na skutek siły ciężkości

(łac. solvo „poluzowanie”, „rozwiązać”) oddziaływanie cząsteczek rozpuszczalnika z jonami lub cząsteczkami substancji rozpuszczonej, prowadzące do powstania połączeń zw. solwatami

układ rozproszony; układ wielofazowy (zwykle dwufazowy), w którym cząstki jednej z faz (zwanej fazą rozproszoną) są równomiernie rozproszone w drugiej fazie (zwanej fazą rozpraszającą)

(gr. homogenés ,,jednorodny”, ,,pokrewny”) układ, w którym występuje tylko jedna faza

niejednorodna mieszanina wieloskładnikowa (układ heterogeniczny) o tzw. rozdrobnieniu makroskopowym