Czynniki wpływające na szybkość rozpuszczania
Z pewnością zdarzyło Ci się kiedyś parzyć herbatę. Zastanów się: co robisz, żeby szybko posłodzić gorący napój? Najczęściej energicznie mieszasz go łyżeczką. A co stałoby się po wsypaniu tej samej łyżeczki cukru do szklanki zimnej wody i pozostawieniu jej w spokoju? Cukier prawdopodobnie też uległby rozpuszczeniu, ale trwałoby to znacznie dłużej. Dlaczego w jednym przypadku proces ten trwa sekundy, a w innym minuty? Odpowiedzią są właśnie czynniki wpływające na szybkość rozpuszczania.
Zanim jednak przejdziesz dalej, musisz postawić bardzo wyraźną granicę między dwoma pojęciami, które są kluczowe, ale często mylone:
Rozpuszczalność: Odpowiada na pytanie: ILE MAKSYMALNIE substancji może się rozpuścić w danej ilości rozpuszczalnika?
Szybkość rozpuszczania: Odpowiada na pytanie: JAK SZYBKO dana substancja ulegnie rozpuszczeniu (lub po prostu zniknie w roztworze)? Jest to miara czasu, w jakim zachodzi proces.
Czynniki wpływające na szybkość rozpuszczania
Zmierzono czas rozpuszczania cukru w zimnej i gorącej wodzie. W tym celu do dwóch jednakowych naczyń wlano identyczną objętość wody. Do jednego – zimną wodę z kranu, a do drugiego – gorącą wodę. Do każdego z nich wrzucono łyżeczkę cukru. Zamieszano zawartość każdego naczynia. Porównano szybkość rozpuszczania cukru w obu naczyniach.
W naczyniu z gorącą wodą kryształy cukru rozpuszczały się szybciej.
Przedstawiona symulacja prezentuje wpływ różnych czynników na szybkość rozpuszczania substancji. Przeanalizuj, jaki wpływ na ten proces mają temperatura, mieszanie i rozdrobnienie, a następnie rozwiąż zadania.
Zapoznaj się z opisem symulacji, która prezentuje wpływ różnych czynników na szybkość rozpuszczania substancji. Następnie rozwiąż zadania.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D5MSH3X2E
Symulacja interaktywna przedstawia laboratorium, w którym przedstawiony został wpływ temperatury, mieszania oraz rozdrobnienia na szybkość rozpuszczania substancji w wodzie. W laboratorium do wykorzystania możliwe są trzy substancje: sacharoza (), chlorek sodu () oraz uwodniony siarczan miedzi ().
Sacharoza ():
Temperatura:
Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą. W pierwszej zlewce znajduje się woda w temperaturze , a w drugiej zlewce znajduje się woda w temperaturze . Obok każdej ze zlewek znajduje się szalka, na której przygotowano po sacharozy.
Sacharoza zostaje wsypana do zlewek jednocześnie.
Obserwacje: W zlewce z wyższą temperaturą sacharoza rozpuszcza się już po minutach, a w zlewce z niższą temperaturą dopiero po upływie godziny.Mieszanie:
Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze , obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami sacharozy.
Substancja zostaje umieszczona w wodzie jednocześnie. W jednej ze zlewek wymieszano substancję przy użyciu szklanej bagietki.
Obserwacje: W zlewce, w której wymieszano substancje, sacharoza rozpuszcza się po minutach, a zlewce drugiej po około godzinie.Rozdrobnienie:
Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze , obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami sacharozy. Na jednej szalce znajduje się rozdrobiona sacharoza, a na drugiej substancja w postaci większych kryształów.
Substancja zostaje umieszczona w wodzie jednocześnie.
Obserwacje: W zlewce, w której umieszczono rozdrobnioną sacharozę substancja rozpuszcza się po około minutach, podczas gdy rozpuszczenie się większych kryształów zajmuje około godziny.
Chlorek sodu ():
Temperatura:
Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą. W pierwszej zlewce znajduje się woda w temperaturze , a w drugiej zlewce znajduje się woda w temperaturze . Obok każdej ze zlewek znajduje się szalka, na której przygotowano po chlorku sodu.
Substancja zostaje wsypana do zlewek jednocześnie.
Obserwacje: W zlewce z wyższą temperaturą chlorek sodu rozpuszcza się już po minutach, a w zlewce z niższą temperaturą dopiero po upływie godziny.Mieszanie:
Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze , obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami chlorku sodu.
Substancja została umieszczona w wodzie jednocześnie. W jednej ze zlewek wymieszano substancję przy użyciu szklanej bagietki.
Obserwacje: W zlewce, w której wymieszano substancje, chlorek sodu rozpuszcza się po minutach, a zlewce drugiej po około godzinie.Rozdrobnienie:
Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze , obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami chlorku sodu. Na jednej szalce znajduje się rozdrobiona substancja, a na drugiej substancja w postaci większych kryształów. Chlorek sodu zostaje umieszczony w wodzie jednocześnie.
Obserwacje: W zlewce, w której umieszczono rozdrobnioną substancję, rozpuszcza się ona po około minutach, podczas gdy rozpuszczenie się większych kryształów zajmuje około godziny..
Uwodniony siarczan miedzi ():
Temperatura:
Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą. W pierwszej zlewce znajduje się woda w temperaturze , a w drugiej zlewce znajduje się woda w temperaturze . Obok każdej ze zlewek znajduje się szalka, na której przygotowano po uwodnionego siarczanu miedzi.
Substancja zostaje wsypana do zlewek jednocześnie.
Obserwacje: W zlewce z wyższą temperaturą uwodniony siarczan miedzi rozpuszcza się już po minutach zabarwiając roztwór na kolor niebieski, a w zlewce z niższą temperaturą dopiero po upływie godziny.Mieszanie:
Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze , obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami uwodnionego siarczanu miedzi.
Substancja została umieszczona w wodzie jednocześnie. W jednej ze zlewek wymieszano substancję przy użyciu szklanej bagietki.
W zlewce, w której wymieszano substancje, uwodniony siarczan miedzi rozpuszcza się po minutach, a zlewce drugiej po około godzinie.Rozdrobnienie:
Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze , obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami uwodnionego siarczanu miedzi. Na jednej szalce znajduje się rozdrobiona substancja, a na drugiej substancja w postaci większych kryształów. Uwodniony siarczan miedzi zostaje umieszczony w wodzie jednocześnie.
Obserwacje: W zlewce, w której umieszczono rozdrobnioną substancję, rozpuszcza się ona po około minutach barwiąc roztwór na kolor niebieski, podczas gdy rozpuszczenie się większych kryształów zajmuje około godziny.