Stała równowagi reakcji

Wraz ze zmianą temperatury obserwuje się zmianę stałej równowagi K. W zależności od tego, jakiego typu jest reakcja, endotermicznareakcja endotermicznaendotermiczna czy egzotermicznareakcja egzotermicznaegzotermiczna, obserwuje się odpowiednie zmiany wartości K.

Ważne!

Należy pamiętać, że stała równowagi K jest wartością bezwymiarową.

Zależność stałej równowagi K od temperatury określa równanie:

lnK=AQRT

gdzie:

  • K – stała równowagi;

  • A – stała charakterystyczna dla danej reakcji;

  • Q – ciepło reakcji Jmol;

  • R - stała gazowastała gazowastała gazowa odpowiadająca wartości 8,314510 Jmol·K;

  • T - temperatura [K].

bg‑green

Reakcje egzotermiczne

W reakcjach egzotermicznych obserwujemy wydzielenie ciepła w trakcie reakcji. Schematycznie możemy to zapisać jako:

A+BC+Q

gdzie jako Q oznaczamy ciepło.

Wydzielanie ciepła z układu oznacza jego utratę. W tym wypadku wartość Q przyjmuje wartości ujemne. Po podstawieniu ujemnej wartości Q do równania:

lnK=AQRT

zaobserwujemy wzrost wartości lnK wraz ze spadkiem temperatury.

W reakcjach egzotermicznych podwyższenie temperatury doprowadza do obniżenia wartości stałej K. W przypadku obniżenia temperatury – wartość stałej K rośnie. Taką zależność prezentuje poniższy wykres.

R8sIWDyJLKcgS
Wykres zależności logarytmu naturalnego ze stałej K od temperatury dla reakcji egzotermicznej
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Wraz ze wzrostem temperatury obserwujemy obniżenie wartości logarytmu ze stałej równowagi K.

bg‑green

Reakcje endotermiczne

W reakcjach endotermicznych, aby zaszła reakcja, należy dostarczyć ciepła.  Schematycznie możemy to zapisać jako:

A+B+QC

gdzie jako Q oznaczamy ciepło.

Pobieranie ciepła do układu oznacza jego przyrost. W tym wypadku wartość Q przyjmuje wartości dodatnie. Po podstawieniu dodatniej wartości Q do równania:

lnK=AQRT

zaobserwujemy wzrost wartości lnK wraz ze wzrostem temperatury.

W reakcjach endotermicznych podwyższenie temperatury doprowadza do podwyższenia wartości stałej K. W przypadku obniżenia temperatury wartość stałej K maleje. Zależność taką prezentuje poniższy wykres.

R1bEDT76xWsXF
Wykres zależności logarytmu naturalnego ze stałej K od temperatury dla reakcji endotermicznej
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Wraz ze wzrostem temperatury obserwujemy podwyższenie wartości logarytmu ze stałej równowagi K.

bg‑green
R11ebVCttJkPr
Wykres zależności logarytmu naturalnego ze stałej K od temperatury dla reakcji egzo- i endotermicznej
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 1

Zapoznaj się z filmem samouczkiem, w którym dowiesz się, czy stała równowagi jest zależna od temperatury. Zwróć uwagę na wykresy zależności stałej równowagi od temperatury w reakcjach endo- i egzotermicznych. Na podstawie informacji zawartych w filmie rozwiąż ćwiczenia, które znajdują się poniżej. W razie problemów z rozwiązaniem – zapoznaj się z filmem ponownie.

bg‑green
R8lscT753uuT11
Film nawiązujący do treści materiału - dotyczy stałej równowagi chemicznej i jej zależności od temperatury. Film wyjaśnia, jak zmienia się wartość stałej równowagi w reakcji endo- i egzoenergetycznej.
bg‑green
R1MqZnPUICOLF2
Ćwiczenie 1
Jednym z etapów produkcji kwasu azotowego(V) jest reakcja utleniania tlenku azotu(II) do tlenku azotu(IV), co można opisać równaniem
dwa N O indeks dolny, nawias g zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, plus, O indeks dolny, dwa nawias g zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałki równowagowe dwa N O indeks dolny, dwa nawias g zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, DELTA H, mniejszy niż, zero
Jeśli obniżymy temperaturę układu wartość stałej dysocjacji : Możliwe odpowiedzi: 1. wzrośnie, 2. zmaleje, 3. nie zmieni się, 4. nie można określić wpływu temperatury na wartość stałej równowagi tej reakcji
R1SlmmEW1ZG7M2
Ćwiczenie 2
Określ, jak zmieni się wartość stałej równowagi reakcji opisanej równaniem
trzy H indeks dolny, dwa nawias g zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, plus, N indeks dolny, dwa nawias g zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałki równowagowe dwa N H indeks dolny, trzy nawias g zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, DELTA H, mniejszy niż, zero
jeśli zwiększymy temperaturę panującą w układzie: Możliwe odpowiedzi: 1. wzrośnie, 2. zmaleje, 3. nie zmieni się, 4. nie można określić wpływu temperatury na wartość stałej równowagi tej reakcji
RkgXcsLhBtaFF2
Ćwiczenie 3
Określ, jak na wartość stężeniowej stałej równowagi, a w konsekwencji na wydajność wpłynie ogrzanie mieszaniny reakcyjnej reakcji opisanej równaniem:C O indeks dolny, nawias g zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, nawias g zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałki równowagowe C O indeks dolny, dwa nawias g zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa nawias g zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, DELTA H, mniejszy niż, zero Możliwe odpowiedzi: 1. zmaleje, bo położenie stanu równowagi przesunie się w prawo, 2. zmaleje, bo położenie stanu równowagi przesunie się w lewo, 3. nie można określić wpływu zmiany temperatury na wydajność reakcji, 4. wartość stałej równowagi i wydajność nie ulegną zmianie
RlKEqiyhWTX8I2
Ćwiczenie 4
W przypadku reakcji egzotermicznej wartość stałej równowagi : Możliwe odpowiedzi: 1. zmniejsza się wraz ze wzrostem temperatury, 2. maleje wraz ze spadkiem temperatury, 3. jest niezależna od temperatury, 4. nie można określić wpływu temperatury na wartość stałej równowagi
R1apfKRI6NQ4Y2
Ćwiczenie 5
W przypadku reakcji endotermicznej wartość stałej równowagi : Możliwe odpowiedzi: 1. maleje wraz ze wzrostem temperatury, 2. rośnie wraz ze wzrostem temperatury, 3. jest niezależna od temperatury, 4. nie można określić wpływu temperatury na wartość stałej równowagi
bg‑blue

Notatnik

R17TY7A3VUjRk
(Uzupełnij).
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.