• azot – niemetal (w związku z czym może przyjmować dodatnie lub ujemne stopnie utlenienia);

• atom azotu posiada siedem elektronów, w tym pięć elektronów walencyjnych.

Konfiguracja elektronowa powłoki walencyjnej w formie podpowłokowej:

$2s^{2 }2p^3$

Zapis klatkowy konfiguracji powłoki walencyjnej:

R1Utz62wDo1zg

Ilustracja przedstawia zapisz klatkowy konfiguracji elektronowej dla powłoki walencyjnej atomu azotu. Pierwsza klatka 2s, w jej wnętrzu dwie czarne strzałki, jedna w górę druga w dół. Dla 2p trzy klatki, w każdej czarna strzałka skierowana w górę.

Gdy ją całkowicie zapełni, przyjmując (lub uwspólniając) trzy dodatkowe elektrony, to osiągnie trwałą konfigurację elektronową – oktet elektronowy. W takiej sytuacji, jego stopień utlenienia (w połączeniu z atomami o mniejszej elektroujemności od azotu) będzie równy -III. Jest to minimalny stopień utlenienia azotu. Przykładem związku, w którym azot przyjmuje stopień utlenienia -III, jest amoniak ${\text{NH}}_3$. W tym przypadku atom azotu uwspólnia elektrony z atomami wodoru o mniejszej od siebie elektroujemności.

R19icOmEULtz3

Ilustracja przedstawia zapisz klatkowy konfiguracji elektronowej dla powłoki walencyjnej atomu azotu, który to uwspólnił elektrony z trzema atomami wodoru. Pierwsza klatka 2s, w jej wnętrzu dwie czarne strzałki, jedna w górę druga w dół. Dla 2p trzy klatki, w każdej po jednej czarnej strzałce skierowana w górę oraz po jednej niebieskiej strzałce skierowanej w dół, która to symbolizuje elektron uwspólniony z atomem wodoru.

Jeśli jednak atom azotu uwspólni elektrony z atomami o większej elektroujemności – jak to ma miejsce np. w cząsteczce kwasu azotowego(V), w której atom azotu łączy się z silnie elektroujemnymi atomami tlenu – to te elektrony, choć uwspólnione, będą formalnie należeć do silniejszego, a więc bardziej elektroujemnego atomu tlenu. Można powiedzieć, że atom azotu utraci w tej sytuacji swoje wszystkie elektrony walencyjne. Jego konfiguracja elektronowa osiągnie wówczas dublet na 1 powłoce. Strata pięciu elektronów będzie skutkować stopniem utlenienia azotu +V, który jest jego maksymalnym stopniem utlenienia.

RbIZYItk8hR2D

Ilustracja przedstawia zapisz klatkowy konfiguracji elektronowej dla powłoki walencyjnej atomu azotu, który to uwspólnił elektrony z bardziej elektroujemnym pierwiastkiem. Pierwsza klatka 2s jest pusta, dla 2p trzy puste klatki.

Określamy pierwiastek, którego dotyczy polecenie.

${\mathrm{H}}_3{\mathrm{PO}}_4$, ${\mathrm{H}}_2\mathrm{O}$, ${\mathrm{OF}}_2$, ${\mathrm{KO}}_2$, ${\mathrm{H}}_2{\mathrm{O}}_2$, ${\mathrm{BaO}}_2$

Rozdzielamy powyższe indywidua na:

• tlenki, kwasy i ich sole: ${\text{H}}_3{\text{PO}}_4$, ${\text{H}}_2\text{O}$;

• nadtlenki: ${\mathrm{H}}_2{\mathrm{O}}_2$, ${\text{BaO}}_2$;

• ponadtlenki: ${\text{KO}}_2$;

• fluorek tlenu: ${\text{OF}}_2$.

$\text{NaBr}$ – zgodnie z regułą o stopniu utlenienia litowców, wiemy, że sód jest na +I stopniu utlenienia. Na podstawie zasady, że w obojętnych suma stopni utlenienia jest równa 0, obliczamy:

${\text{Fe}}_2{\text{O}}_3$ – zgodnie z regułą o stopniu utlenienia tlenu w tlenkach, wiemy, że tlen przyjmuje stopień utlenienia -II. Na podstawie zasady, że w obojętnych związkach chemicznych suma stopni utlenienia jest równa 0, obliczamy:

${\text{CaI}}_2$ – zgodnie z regułą o stopniach utlenienia berylowców, wiemy, że atom wapnia ma stopień utlenienia +II. Na podstawie zasady, że w obojętnych związkach chemicznych suma stopni utlenienia jest równa 0, obliczamy:

${\text{SO}}_4^{2-}$ – zgodnie z regułą o stopniu utlenienia tlenu w nieorganicznych kwasach tlenowych,  wiemy, że tlen przyjmuje stopień utlenienia -II. Na podstawie zasady, że suma stopni utlenienia wszystkich atomów w jonie złożonym równa jest jego ładunkowi, obliczamy:

X: 4 (grupa 4)

Y: 14 (grupa 14)

Stopień utlenienia atomu węgla: $+\text{IV}$
Stopień utlenienia atomu azotu: $-\text{III}$
Stopień utlenienia atomu siarki: $+\text{VI}$