Alkohole są wykorzystywane do produkcji leków. Etanol jest często stosowany jako rozpuszczalnik, a także jako składnik receptur aptecznych preparatów (syropów, wyciągów roślinnych czy wód aromatycznych).

Etanol wykazuje działanie bakteriobójcze, dlatego jest wykorzystywany do odkażania ran.

Slajd 1 z 2

RiIHsFXuHobDt

Zdjęcie przedstawia ramię jednej osoby i dłonie drugiej. Druga osoba ma założone rękawiczki i trzyma strzykawkę wbitą w zgięcie łokcia pierwszej osoby. W strzykawce jest czerwona ciecz.

R12AzRuirEwLz

Zdjęcie przedstawia dłoń osoby pobierającej żel odkażający z dozownika z pompką.

Etanol jest wykorzystywany do produkcji kwasu octowego, z którego produkuje się ocet, czyli wodny roztwór kwasu etanowego (octowego) o stężeniu około $6$-$10\%$.

RCUVOKxCEhRsS

Zdjęcie przedstawia trzy słoiki z przetworami, zamknięte i owinięte u góry białymi serwetkami. W pierwszym słoiku znajduje się drobno pokrojona papryka, widoczne są pestki, w drugim również papryka, ale w większych kawałkach a w trzecim słoiku znajdują się patisony.

Etanol jest stosowany także w produkcji napojów alkoholowych m.in. wódek, nalewek, win czy likierów. Do celów spożywczych pozyskuje się go metodą fermentacji alkoholowej cukrów, które występują w nasionach, bulwach oraz owocach roślin. Fermentacja zachodzi pod wpływem enzymu – zymazy, wytwarzanego przez drożdże.

Schemat reakcji można przedstawić następująco:

${\text{C}}_6{\text{H}}_{12}{\text{O}}_6\stackrel{\text{enzym}}{\to }2 {\text{C}}_2{\text{H}}_5\text{OH}+2 {\text{CO}}_2\text{↑}$

W rzeczywistości fermentacja to proces złożony i wieloetapowy. W jej wyniku otrzymujemy wodny roztwór etanolu o stężeniu $15$-$18\%$, który jest zanieczyszczony innymi substancjami – glicerolem czy kwasem etanowym. W wyniku fermentacji nie jest możliwe otrzymanie roztworu etanolu o wyższym stężeniu, ponieważ wówczas giną drożdże, a cały proces ustaje. Czysty alkohol etylowy wyodrębnia się w wyniku wielokrotnej destylacji, tzw. rekftyfikacji. W ten sposób otrzymujemy spirytus rektyfikowany, który jest wodnym roztworem etanolu o stężeniu $96\%$.

Alkohole są wykorzystywane w przemyśle kosmetycznym, szczególnie w perfumeryjnym. Zarówno jako rozpuszczalniki, ale także jako składniki kompozycji zapachowych. Substancje zapachowe są najczęściej rozcieńczane w etanolu.

Tabela przedstawiająca stężenie esencji zapachowej oraz stężenie etanolu w wybranych produktach perfumeryjnych.

Slajd 1 z 9

R1al1GtL7Js0r

Ilustracja przedstawia wzór szkieletowy ($3E$)-heks-$3$-en-$1$-olu. Związek zbudowany jest z grupy hydroksylowej $\text{OH}$połączonej z grupą metylenową ${\text{CH}}_2$, która to łączy się z kolejną grupą metylenową związaną z grupą $\text{CH}$. Grupa ta łączy się za pomocą wiązania podwójnego z drugą grupą $\text{CH}$ podstawioną grupą ${\text{CH}}_2{\text{CH}}_3$.

R1B5Sjt0Q7Ajp

Zdjęcie przedstawia jasnozielone liście pokryte kropelkami wody.

RfcGdGF1B79Ek

Ilustracja przedstawia wzór $2$-fenyloetanolu. Związek zbudowany jest z pierścienia fenylowego, to jest sześcioczłonowego pierścienia aromatycznego połączonego z grupą metylenową ${\text{CH}}_2$ związaną z drugą grupą metylenową <math.>CH2, która to łączy się z grupą hydroksylową $\text{OH}$.

Rfi7CVth1NRTr

Ilustracja przedstawia dwa wzory cytronellolu, które są swoimi lustrzanymi odbiciami. Izomery Zbudowane są z grupy hydroksylowej $\text{OH}$ połączonej z grupą metylenową ${\text{CH}}_2$ związaną z kolejną grupą ${\text{CH}}_2$, która to łączy się z grupą $\text{CH}$ podstawioną grupą metylową ${\text{CH}}_3$ oraz resztą łańcucha węglowodorowego, to jest grupą metylenową ${\text{CH}}_2$ połączoną z koleją grupą ${\text{CH}}_2$ związaną z grupą $\text{CH}$ połączoną za pomocą wiązania podwójnego z atomem węgla związanym z dwiema grupami metylowymi ${\text{CH}}_3$. Izomery te różnią się orientacją w przestrzeni podstawnikami metylowymi przy węglu C 3 i są to enancjomery odpowiednio R i S.

R17e7RKfM8BAn

Ilustracja przedstawia wzór geraniolu. Związek zbudowany jest z grupy hydroksylowej $\text{OH}$ połączonej z grupą metylenową ${\text{CH}}_2$ związaną z grupą $\text{CH}$, która to łączy się za pomocą wiązania podwójnego z atomem węgla podstawionym grupą metylową ${\text{CH}}_3$ oraz resztą łańcucha węglowodorowego, to jest grupą metylenową ${\text{CH}}_2$ połączoną z koleją grupą ${\text{CH}}_2$ związaną z grupą $\text{CH}$ połączoną za pomocą wiązania podwójnego z atomem węgla związanym z dwiema grupami metylowymi ${\text{CH}}_3$.

R1CWtcRPlOmpf

Zdjęcie przedstawia trzy czerwone róże włożone do ozdobnej szklanki wypełnionej wodą. W tle leżą kolejne czerwone kwiaty.

R1DNvByuIHagv

Ilustracja przedstawia wzór alkoholu cetylowego ${\text{CH}}_3{\left({\text{CH}}_2\right)}_{15}\text{OH}$. Jest to wzór szkieletowy składający się z szesnastowęglowego, nasyconego łańcucha węglowodorowego, w którym pierwszy atom węgla podstawiony jest grupą hydroksylową $\text{OH}$.

RFH4rHXhX6RV0

Zdjęcie przedstawia biały, otwarty pojemnik z wypełniony jasnym kremem.

R1AKMGBGV5Y8s

Zdjęcie przedstawia kapsułki do prania wypełnione zielonym płynem.

Mieszanina etanolu z benzyną jest biopaliwem, stosowanym do napędzania pojazdów z silnikami typu FFV (ang. flexible fuel vehicle – pojazd z elastycznym paliwem, pojazd dwupaliwowy).

Metanol i etanol są stosowane do produkcji środków przeciwstukowych, o nazwach handlowych: MTBE $2$-metoksy-$2$-metylopropan (ang. methyl tert‑butyl ether = eter metylowo-tert-butylowy) i ETBE $2$-etoksy-$2$-metylopropan (ang. ethyl tert‑butyl ether = eter etylowo-tert-butylowy). Substancje te podwyższają liczbę oktanową benzyny, co wpływa na lepszą pracę silników pojazdów. Także butan-$1$-ol dodany do benzyny podwyższa jej liczbę oktanową.

Metanol jest wykorzystywany w ogniwach paliwowych DMFC (ang. direct methanol fuel cell – bezpośrednio zasilane metanolem), które z kolei używane są jako zasilacze różnego rodzaju urządzeń elektrycznych, akumulatorów czy baterii.

Wiele alkoholi jest wykorzystywanych w syntezach przemysłowych jako rozpuszczalniki, a także jako substraty reakcji. Metanol jest stosowany w syntezie metanalu (formaldehydu) i kwasu metanowego. Znajduje również zastosowanie w produkcji barwników, tworzyw sztucznych, żywic i włókien syntetycznych.

RgrurDJCunEsO

Ilustracja przedstawia piktogram - czarny trójkąt z żółtą obwódką i żółtym wnętrzem. W trójkącie przedstawiono czarną, wybuchającą kulę.

Alkohole, które zawierają od trzech do pięciu atomów węgla, są stosowane jako rozpuszczalniki farb i lakierów. Alkohol allilowy (prop-$2$-en-$1$-ol) jest przydatny w produkcji żywic i plastyfikatorów. Na skalę przemysłową propanol wykorzystuje się do produkcji acetonu (propanonu) oraz estrów kwasów karboksylowych.

Alkohole wielowodorotlenkowe, zwane również alkoholami polihydroksylowymi, posiadają w swojej cząsteczce co najmniej dwie grupy hydroksylowe ($-\mathrm{OH}$) związane z tetraedrycznymi atomami węgla. W zależności od liczby tych grup, alkohole polihydroksylowe dzieli się na diole, triole, tetraole, pentaole, heksaole, heptaole itd. Alkohole polihydroksylowe zawierające po jednej grupie hydroksylowej przy każdym atomie węgla występującym w cząsteczce to cukrole.

Gliceryna (glicerol, propano‑1,2,3‑triol)

Gliceryna jest stosowana jako surowiec w przemyśle farmaceutycznym do produkcji maści i leków.

Dzięki działaniu zmiękczającemu gliceryna znalazła zastosowanie w przemyśle włókienniczym i tekstylnym, gdyż nadaje miękkość i elastyczność tkaninom. Jest stosowana także jako środek zmiękczający do folii z celulozy, na przykład celofanu.

Ze względu na właściwości higroskopijne, gliceryna jest stosowana w garbarstwie do zabezpieczania skóry przed wyschnięciem.

Gliceryna znalazła zastosowanie do produkcji farb drukarskich oraz żywic. Substancja ta jest wykorzystywana również w przemyśle papierniczym. Wchodzi również w skład płynów hamulcowych.

Slajd 1 z 2

R1SJwthtJDS91

Zdjęcie przedstawia elektroniczny papieros wraz z płynem znajdującym się w małej szklanej butelce. Papieros jest podłużny, przypomina długopis.

R5ABQSwHwjbBH

Zdjęcie przedstawia połączone ze sobą laski dynamitu. Przy laskach jest mała tablica z wyświetlaczem czasu oraz niewielkimi elektronicznymi elementami i przewodami.

Gliceryna jest stosowana jako dodatek do żywności (skrótowo oznaczana E442). Pełni m.in. rolę rozpuszczalnika barwników spożywczych.

Glikol etylenowy (etano‑1,2‑diol)

Glikol etylenowy jest wykorzystywany jako składnik płynów stosowanych m.in. w instalacjach grzewczych i klimatyzacyjnych, ale także jest składnikiem płynów do chłodnic silników w pojazdach.

Ze względu na własności zmiękczające, glikol etylenowy jest stosowany do produkcji klejów. Etano‑1,2 diol jest rozpuszczalnikiem w produkcji farb drukarskich oraz lakierów.

Glikol etylenowy jest składnikiem płynów hamulcowych. Jest również wykorzystywany do produkcji tworzyw sztucznych (np. PET – poli(tereftalan etylenu), z którego wykonuje się butelki do napojów). Glikol etylenowy jest również wykorzystywany do produkcji materiałów wybuchowych.