Różne odmiany łacińskich rzeczowników
IIn initio repetition initio repetitio: To już wiesz
Język łaciński, tak jak polszczyzna, jest fleksyjny.
Na początek zapoznaj się zatem ze schematem budowy łacińskich form fleksyjnych.
Mapa myśli.
Elementy należące do kategorii FORMY FLEKSYJNE
· Nazwa kategorii: Końcówka fleksyjna: część gramatyczna wyrazu dodawana do tematu fleksyjnego. Wyróżniamy dwa typy końcówek:
· Nazwa kategorii: Temat fleksyjny: część wyrazu, która pozostaje niezmienna w różnych formach tego samego wyrazu w procesie odmiany (fleksji). Jest nośnikiem znaczenia leksykalnego wyrazu
Koniec elementów należących do kategorii FORMY FLEKSYJNE
Elementy należące do kategorii Końcówka fleksyjna: część gramatyczna wyrazu dodawana do tematu fleksyjnego. Wyróżniamy dwa typy końcówek:
· Nazwa kategorii: osoby/osobowa: w odmianie czasownika
· Nazwa kategorii: przypadka: w odmianie rzeczownika, przymiotnika, liczebnika, zaimka
Koniec elementów należących do kategorii Końcówka fleksyjna: część gramatyczna wyrazu dodawana do tematu fleksyjnego. Wyróżniamy dwa typy końcówek:
Jak wynika ze schematu łacińskie rzeczowniki, przymiotniki, zaimki i liczebniki odmieniają się przez przypadki. Identycznie, jak w języku polskim, choć przypadków w łacinie jest mniej.
Nie dziwi cię, że w polskim zdaniu: Widzę dziewczynkę, rzeczownik ma inne zakończenie, niż w mianowniku (dziewczynka).
To samo zjawisko zachodzi w łacińskim. W zdaniu: VideoVideo puellampuellam rzeczownik ma końcówkę -am, choć w mianowniku brzmi on - puellapuella.
Łacina posiada pięć wzorów odmian przez przypadki, czyli pięć deklinacji. O tym, według której deklinacji należy odmienić dany rzeczownik, decyduje jego forma podstawowa.forma podstawowa. Deklinacje od I do V poznasz w poszczególnych rozdziałach tego modułu.
Dla utwalenia wiedzy dotyczącej deklinacji wykonaj ćwiczenie.
utworzysz tematy rzeczowników
odmienisz rzeczowniki deklinacji I‑V przez przypadki
wykonasz różnorodne ćwiczenia wymagające znajomości odmiany oraz tłumaczenia form fleksyjnych rzeczowników na język polski
przetłumaczysz formy deklinacyjne w ćwiczeniach i tekstach
Słownik łacińsko‑polski
na początek powtórzenie; odniesienie się do posiadanej wiedzy
dziewczynka
widzieć
Słownik pojęć
łac. flexio – zginanie, zmienianie; dział morfologii zajmujący się odmianą wyrazów.
morfem końcowy, służący wyrażaniu funkcji składniowej wyrazu w zdaniu.
gr. morphe – kształt, forma; najmniejsza jednostka języka, która ma znaczenie lub funkcję gramatyczną. Może to być np. rdzeń wyrazu (jak „kot” w „kotek”) lub końcówka (jak „-ek” w „kotek”)