Przestopniowane przymiotniki i przysłówki.
In initio repetitio: To już wiesz
Bohatera tego modułu - przymiotnik, znasz doskonale z języka polskiego i języków nowożytnych.
W tym module zakończysz przygodę z przymiotnikami łacińskimi, ponieważ poznasz przymiotniki deklinacji III. Według deklinacji IV i V odmieniają się tylko rzeczowniki.
Informacje na temat przymiotników deklinacji I i II zamieszczone zostały w rozdziałąch Rzeczowniki i przymiotniki deklinacji I oraz Rzeczowniki i przymiotniki deklinacji II, w module Różne odmiany łacińskich rzeczowników.
Wykonaj ćwiczenie, aby przekonać się jak duża jest twoja wiedza na temat tej części mowy.
W języku łacińskim, tak jak i w polskim, między przymiotnikiem a rzeczownikiem zachodzi związek zgodyzwiązek zgody, tzn. wyraz określający (przymiotnik) dostosowuje swoją formę (rodzaj, liczbę i przypadek) do wyrazu określanego (rzeczownika), odmieniając się razem z nim, przy czym rzeczownik i przymiotnik nie muszą być tej samej deklinacji, np. femina tristis (smutna kobieta), czy avis flava (żóły ptak).
Avis flava (żółty ptak), jest zjawiskiem rzadkim, niecodziennym. Takie zjawisko, sytuacja, rzecz, ma swój frazeologiczny odpowiednik. Jest to avis rara.
Już w starożytności zwrot ten miał charakter metaforyczny – określał coś lub kogoś, kto wyróżnia się spośród innych swoją wyjątkowością, choćby rzadkością talentu, charakteru, niecodziennością. Używamy go w znaczeniu: rzecz, osoba rzadko spotykana, wyjątkowa, niezwykła.
Przykład użycia w polszczyźnie: „Takie połączenie odwagi i skromności to avis rara.”
Od łacińskiego przymiotnika rarus,-a,-um (rzadki, rzadko występujący) pochodzi polski rzeczownik „rarytas”.
rozpoznawać przymiotniki deklinacji III
odmieniać ww. przymiotniki przez przypadki z rzeczownikiem każdej deklinacji
tworzyć przysłówki od przymiotników deklinacji I, II i III
stopniować przymiotniki i przysłówki łacińskie
rozpoznawać w tekście łacińskim i tłumaczyć formy przymiotnikowe i przysłówkowe
Słownik łacińsko‑polski
ptak
kobieta
żółty
dzielny
na początek powtórzenie; odwołanie się do posiadanej wiedzy
żołnierz
Informacje na temat starożytnej wojskowości znajdziesz w rozdziale Armia rzymska i armia grecka, w module Wspólna historia.
walczyć
rzadki, rzadko występujący
smutny,-a,-e
Słownik pojęć
żyjąca w VII/VI w. p.n.e. grecka poetka liryczna
Więcej informacji na temat Safony znajdziesz w rozdziale Przedstawiciele liryki greckiej,w module Literatura grecka.
połączenie wyrazu określającego z wyrazem określanym, w którym oba wyrazy zgadzają się w rodzaju, liczbie i przypadku