R1A1VQ5VJSCLB
Fotografia przedstawia kamienną popękaną ścianę, na której znajdują się łacińskie inskrypcje. Wyrazy są napisane dużymi drukowanymi literami. Czcionki są brązowe; ściana ma żółtawy odcień.

Przestopniowane przymiotniki i przysłówki.

Marmurowa tablica przedstawiająca napisy w języku łacińskim, online‑skills, CC BY 3.0

Nihil difficilenihil difficileNihil difficile: Przymiotniki deklinacji III

bg‑gray2

Informacje na temat przymiotników deklinacji I i II zamieszczone zostały w rozdziale Rzeczowniki i przymiotniki deklinacji I oraz Rzeczowniki i przymiotniki deklinacji II, w module Różne odmiany łacińskich rzeczowników.

Podobnie, jak w deklinacji I i II, przymiotniki deklinacji III mogą mieć trzy końcówki rodzajowe, dla rodzaju męskiego, żeńskiego i nijakiego.

Ale są też takie przymiotniki deklinacji III, które mają dwa, a nawet jedno zakończenie.

Mapa myśli prezentuje podział przymiotników deklinacji III i adekwatne przykłady.

R1VRGV8FSPLVF1
Wersja alternatywna: Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: Przymiotniki deklincji III
      • Elementy należące do kategorii Przymiotniki deklincji III
    • Nazwa kategorii: Przymiotniki o trzech zakończeniach rodzajowych. Każdy rodzaj ma w nominatiwie singularis inną końcówkę: -er (m), -is (f), -e (n).
        • Elementy należące do kategorii Przymiotniki o trzech zakończeniach rodzajowych. Każdy rodzaj ma w nominatiwie singularis inną końcówkę: -er (m), -is (f), -e (n).
      • Nazwa kategorii: orator celeber, navis celebris, animal celebre
      • Nazwa kategorii: Formy podstawowe tych przymiotników to formy nominatiwu singularis w trzech rodzajach: celeber, celebris, celebre.
        • Koniec elementów należących do kategorii Przymiotniki o trzech zakończeniach rodzajowych. Każdy rodzaj ma w nominatiwie singularis inną końcówkę: -er (m), -is (f), -e (n).
    • Nazwa kategorii: Przymiotniki o dwóch zakończeniach rodzajowych. W nominatiwie singularis rodzaje męski i żeński mają tę samą końcówkę: -is, zaś rodzaj nijaki ma końcówkę -e.
        • Elementy należące do kategorii Przymiotniki o dwóch zakończeniach rodzajowych. W nominatiwie singularis rodzaje męski i żeński mają tę samą końcówkę: -is, zaś rodzaj nijaki ma końcówkę -e.
      • Nazwa kategorii: orator nobilis, navis brevis, animal forte
      • Nazwa kategorii: Formy podstawowe tych przymiotników to dwie formy nominatiwu singularis, np. nobilis, nobile.
        • Koniec elementów należących do kategorii Przymiotniki o dwóch zakończeniach rodzajowych. W nominatiwie singularis rodzaje męski i żeński mają tę samą końcówkę: -is, zaś rodzaj nijaki ma końcówkę -e.
    • Nazwa kategorii: Przymiotniki o jednym zakończeniu rodzajowym. W nominatiwie singularis wszystkie rodzaje mają tę samą końcówkę.
        • Elementy należące do kategorii Przymiotniki o jednym zakończeniu rodzajowym. W nominatiwie singularis wszystkie rodzaje mają tę samą końcówkę.
      • Nazwa kategorii: orator vetus, navis vetus, animal vetus
      • Nazwa kategorii: Formy podstawowe tych przymiotników to nominativus i genetivus singularis, np. vetus, veteris.
        • Koniec elementów należących do kategorii Przymiotniki o jednym zakończeniu rodzajowym. W nominatiwie singularis wszystkie rodzaje mają tę samą końcówkę.
      Koniec elementów należących do kategorii Przymiotniki deklincji III
bg‑lime
Zapamiętaj!

Przymiotniki deklinacji III tworzą temat przez odrzucenie -is:

  • przymiotniki o trzech zakończeniach od formy żeńskiej, np. celebris - temat celebr-

  • przymiotniki o dwu zakończeniach - od formy męskiej/żeńskiej, np. nobilis - temat nobil-

  • przymiotniki o jednym zakończeniu - od drugiej formy przymiotnika (genetivus singularis), np. veteris- temat veter-

bg‑turquoise
Ważne!

Przymiotniki deklinacji III przyjmują w odmianie cechy typu samogłoskowego:

  • ablativus sg. - i

  • genetivus pl. - ium

  • neutra w nom., acc., voc. pl. -ia

Polecenie 1

Na ilustracji znajduje się najwybitniejszy mówca starożytnego Rzymu - M. T. CiceroCyceron   łac. Marcus Tullius CiceroM. T. Cicero. Podaj w przypadkach ablativus singularis i genetivus pluralis połączenie: orator celeber (sławny mówca).

R1QO1PGTHPFJ4
Fotografia przedstawia popiersie mężczyzny wyrzeźbione z jasnego kamienia. Mężczyzna ma krótkie włosy, duży prosty nos oraz lekko rozchylone usta. Na czole i wokół oczu ma zmarszczki. Obszerne szaty mężczyzny ukrywają jego sylwetkę. Tło stanowi czarna ściana.
Marek Tulliusz Cyceron, I w. n.e., Muzea Kapitolińskie, Rzym, Włochy.
Źródło: dostępny w internecie: wikimedia org., domena publiczna.
R134DZ8XUS11T
bg‑gray2

Informacje na temat Cycerona znajdziesz w rozdziale Marek Tuliusz Cyceron lepszy mówca, czy filozof? w module Spuścizna literacka starożytnych Rzymian.

RPHHRL8M74ZDM
Ćwiczenie 1
Połącz z każdym rzeczownikiem przymiotnik deklinacji 3. viarum Możliwe odpowiedzi: 1. [brevis], 2. [graves], 3. [illustri], 4. [prudens], 5. [brevia], 6. [viridem], 7. [illustribus], 8. [brevium] medicis Możliwe odpowiedzi: 1. [brevis], 2. [graves], 3. [illustri], 4. [prudens], 5. [brevia], 6. [viridem], 7. [illustribus], 8. [brevium] itinera Możliwe odpowiedzi: 1. [brevis], 2. [graves], 3. [illustri], 4. [prudens], 5. [brevia], 6. [viridem], 7. [illustribus], 8. [brevium] portui Możliwe odpowiedzi: 1. [brevis], 2. [graves], 3. [illustri], 4. [prudens], 5. [brevia], 6. [viridem], 7. [illustribus], 8. [brevium] tunicam Możliwe odpowiedzi: 1. [brevis], 2. [graves], 3. [illustri], 4. [prudens], 5. [brevia], 6. [viridem], 7. [illustribus], 8. [brevium] libros Możliwe odpowiedzi: 1. [brevis], 2. [graves], 3. [illustri], 4. [prudens], 5. [brevia], 6. [viridem], 7. [illustribus], 8. [brevium] dies Możliwe odpowiedzi: 1. [brevis], 2. [graves], 3. [illustri], 4. [prudens], 5. [brevia], 6. [viridem], 7. [illustribus], 8. [brevium] domine Możliwe odpowiedzi: 1. [brevis], 2. [graves], 3. [illustri], 4. [prudens], 5. [brevia], 6. [viridem], 7. [illustribus], 8. [brevium]
R1PX73D9KUVHO
Ćwiczenie 2
Uzupełnij zdania, wybierając właściwą spośród trzech form przymiotników. Zdanie 1: Vita Tu uzupełnij est. Możliwe odpowiedzi: 1. brevis, 2. breve, 3. brevi. Zdanie 2: Cave hanc canem Tu uzupełnij. Możliwe odpowiedzi: 1. ferox, 2. ferocem, 3. ferocium. Zdanie 3: Syrus gladiator Tu uzupełnij erit. Możliwe odpowiedzi: 1. celebris, 2. celeber, 4. celebre.
bg‑lime
Zapamiętaj!

Trzy przymiotniki deklinacji III: vetus, veterisvetus,-erisvetus, veteris; pauper, pauperispauper, -erispauper, pauperis oraz dives, divitisdives, -itisdives, divitis, przyjmuje w odmianie cechy typu spółgłoskowego.

Ćwiczenie 3
R1UGH6O883BPP
Grafika przedstawia stary drewniany dom. Dach jest dwuspadowy; w oknach brak firanek. Wokół domu rośnie trawa. Tło stanowią zielone drzewa. Pod ilustracją znajduje się napis na jasnym tle: Casa vetus.
Drewniany dom. Ilustracja wygenerowana za pomocą narzędzia AI Canva
Źródło: domena publiczna.
R39CVZTZR1NE4

W celu wykorzystania wiedzy o przymiotnikach deklinacji III w praktyce - zapoznaj się z tekstem i wykonaj zadania.

R144RC2KUDGS81
Kolorowa grafika przedstawia okręt. Kadłub okrętu ma czerwony kolor, dziób ozdobiony jest rzeźbą głowy czarnego wilka. Dwa maszty ustawione są na dziobie ukośnie; na rozpostartym żaglu znajduje się narysowany symbol Rzymu: wilczyca kapitolińska z Romulusem i Remusem. Obie rufy okrętu wyposażone są w liczne wiosła.
Ilustracja przedstawiająca rzymską penterę [w:] J. Baikie, Ancient Rome (Starożytny Rzym), 1925
Źródło: dostępny w internecie: wikimedia.org, domena publiczna.

RomaniRomanus, -i  mRomani primamprimus 3primam victoriamvictoria, ae  fvictoriam maritimammaritimus 3maritimam deportantdeporto 1deportant

Romani multamultus 3multa cumcum  z abl.cum PoenisPoenus, -i mPoenis proeliaproelium, -i   nproelia navalianavalis,-enavalia commiseruntcommitto, commisi, commissum 3commiserunt. Initioinitium, -i  nInitio classisclassis, -is  fclassis RomanaRomanus 3Romana PunicaePunicus 3Punicae cedebatcedo, cessi, cessum 3cedebat, namnamnam Romanorum navesnavis,-is fnaves magnaemagnus 3magnae etetet gravesgravis,-egraves erantsum, esse, fuierant, Poenorum parvaeparvus 3parvae et velocesvelox,-ocisveloces. SedsedSed iamiamiam inin z abl. in primoprimus 3primo proelioproelium, -i   nproelio navali, apudapud z acc. apud Mylas commissocommitto, commisi, commissum 3commisso, naves Romanae, pontibuspons, pontis  mpontibus mobilibusmobilis, -e mobilibus atqueatqueatque manibusmanus, -us  fmanibus ferreisferreus 3ferreis, quosqui, quae, quodquos Romani corvoscorvus, -i  mcorvos vocabantvoco 1vocabant, armataearmatus 3armatae, victoriam paraveruntparo 1paraverunt. Pontibus militesmiles,-itis mmilites Romani inin z acc.in navem hostilemhostilis,-ehostilem, quam manus ferreae continebantcontineo, -ui, -entum 2continebant, invadebantinvado, -vasi, -vasum 3invadebant ibiqueibiqueibique, ututut in proelio terrestriterrestris,-eterrestri, cum hostibushostis, -is  mhostibus pugnabantpugno 1pugnabant. Victoria Romanis, qui bellorumbellum,-i  nbellorum terrestrium peritiperitus 3periti erant, facilisfacilis,-efacilis fuit.

Tłumaczenie

Rzymianie odnoszą pierwsze zwycięstwo na morzu (dosł. morskie)

Rzymianie stoczyli wiele bitew morskich z Punijczykami. Na początku flota rzymska ustępowała punickiej, bowiem okręty rzymskie były wielkie i ciężkie, punickie – małe i szybkie. Ale już podczas drugiej bitwy morskiej stoczonej pod Myle, okręty rzymskie, uzbrojone w ruchome pomosty i żelazne haki, które Rzymianie nazywali krukami, doprowadziły do zwycięstwa. Żołnierze rzymscy wchodzili mostami na wrogi okręt, który przytrzymywały żelazne haki, i tam walczyli z wrogami jak w bitwie na lądzie (dosł. lądowej). (Takie) zwycięstwo dla Rzymian, którzy byli doświadczenia w wojnach lądowych, było łatwe. 

Indeks dolny Tłumaczenie i opracowanie tekstu autorka podręcznika, na podstawie źródła:  Stefan Staszczyk, Jadwiga Daabowa, Zbigniew Sabiłło, Lingua Latina, Warszawa 1959, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu) Indeks dolny koniec

bg‑gray2

Więcej o wojnach punickich dowiesz się z rozdziału Ekspansja terytorialna Rzymu: podboje, prowincje, w module Historia Rzymu.

RSE3FT5F78248
Ćwiczenie 4
Uzupełnij tabelę wpisując przypadek i liczbę (w pełnym brzmieniu) oraz formy podstawowe podanych przymiotników (według słowniczka łacińsko‑polskiego zamieszczonego na końcu rozdziału). Określenie przypadka i liczby powinno być spójne z formami przymiotnikowymi występującymi w tekście "Romani primam victoriam maritimam deportant".
Polecenie 2

Do podanych haseł dopisz łaciński źródłosłów w formach podstawowych.

  • militarny

  • port

  • celebryta

  • manualny

RO449MOD6TT7R

Stopniowanie przymiotników

Stopniowanie przymiotników to zjawisko obecne w wielu językach. W języku polskim znamy trzy podstawowe stopnie: równy („piękny”), wyższy („piękniejszy”) i najwyższy („najpiękniejszy”); podobnie w innych językach nowożytnych, np. w angielskim: beautiful – more beautiful – the most beautiful lub w niemieckim schön – schöner – am schönsten.

To, że w języku łacińskim systemem stopniowania przymiotników oparty jest na identycznych zasadach nie powinno cię dziwić. Ludy żyjące na terenie Europy ulegały wpływom Rzymian i ich języka, już od starożytności.

A zatem tak, jak w językach nowożytnych, w języku łacińskim przymiotniki mają trzy stopnie: równy (gradus positivus), wyższy (gradus comparativus) i najwyższy (gradus superlativus).

Stopniowanie regularne przymiotników w łacinie prezentuje załączony schemat.

1
R4BKU33GD52TZ1
Wersja alternatywna: Schemat. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: gradus positivus: altus, alta, altum (wysoki, wysoka, wysokie)
      • Elementy należące do kategorii gradus positivus: altus, alta, altum (wysoki, wysoka, wysokie)
    • Nazwa kategorii: gradus comparativus
        • Elementy należące do kategorii gradus comparativus
      • Nazwa kategorii: altior (wyższy, wyższa)
      • Nazwa kategorii: altius(wyższe)
        • Koniec elementów należących do kategorii gradus comparativus
    • Nazwa kategorii: gradus superlativus
        • Elementy należące do kategorii gradus superlativus
      • Nazwa kategorii: altissimus (najwyższy, bardzo wysoki)
      • Nazwa kategorii: altissima (najwyższa, bardzo wysoka)
      • Nazwa kategorii: altissimum (najwyższe, bardzo wysokie)
        • Koniec elementów należących do kategorii gradus superlativus
      Koniec elementów należących do kategorii gradus positivus: altus, alta, altum (wysoki, wysoka, wysokie)

Schemat. Lista elementów:

  • Nazwa kategorii: gradus positivus: altus, alta, altum (wysoki, wysoka, wysokie)

    • Nazwa kategorii: gradus comparativus

      • Nazwa kategorii: altior (wyższy, wyższa)

      • Nazwa kategorii: altius (wyższe)

    • Nazwa kategorii: gradus superlativus

      • Nazwa kategorii: altissimus (najwyższy, bardzo wysoki)

      • Nazwa kategorii: altissima (najwyższa, bardzo wysoka)

      • Nazwa kategorii: altissimum (najwyższe, bardzo wysokie)

Tak jak przedstawione na schemacie przymiotniki deklinacji I i II, stopniują się również przymiotniki deklinacji III, np. brevis,-e (krótki,-a,-e), brevior, -ius (krótszy,-a,-e), brevissimus,-a,-um (najkrótszy,-a,-e).

bg‑lime
Zapamiętaj!

Przymiotniki w stopniu wyższym odmieniają się według deklinacji III, np. brevior, brevioris ...lub brevius, brevioris ..., przyjmując cechy typu spółgłoskowego. 

Przymiotniki w stopniu najwyższym, w zależności od rodzaju, odmieniają się według deklinacji I lub II, np. brevissimus, -i; brevissima, -ae; brevissimum, -i.

Nieregularności w stopniowaniu przymiotników

Pewną nieregularność wykazują w stopniowaniu przymiotniki deklinacji II i III zakończone na -er. Nie tworzą one stopnia najwyższego w klasyczny sposób, ale przez zamianę zakończenia -er na -errimus, -a, -um.

bg‑turquoise
Ważne!

Tylko stopień najwyższy przymiotników zakończonych na -er tworzymy nie od tematu przymiotnika, a od formy rodzaju męskiego. Stopień wyższy tworzy się regularnie. 

Tabela prezentuje stopniowanie przykładowych przymiotników zakończonych na -er.

Gradus positivus

Gradus comparativus

Gradus superlativus

pulcher, pulchra, pulchrum – piękny,-a,-e

pulchr‑ior, pulchr‑ior, pulchr‑ius – piękniejszy,-a,-e

pulcherrimus, pulcherrima, pulcherrimum – najpiękniejszy,-a,-e, bardzo piękny,-a,-e

acer, acris, acre – ostry,-a,-e

acr- ior, acr‑ior, acr‑ius – ostrzejszy,-a,-e

acerrimus, acerrima, acerrimum – najostrzejszy,-a,-e, bardzo ostry,-a,-e

Pewna grupa przymiotników łacińskich  tworzy comparativus i superlativus od innych rdzeni. Jest to tzw. stopniowanie supletywne. 

Prezentuje je załączona tabela. 

gradus positivus

gradus comparativus

gradus superlativus

bonus, bona, bonum – dobry

melior, melior, melius – lepszy

optimus, optima, optimum – najlepszy; bardzo dobry

malus, mala, malum – zły

peior, peior, peius – gorszy

pessimus, pessima, pessimum – najgorszy; bardzo zły

parvus, parva, parvum – mały

minor, minor, minus – mniejszy

minimus, minima, minimum – najmniejszy; bardzo mały

magnus, magna, magnum – duży

maior, maior, maius – większy

maximus, maxima, maximum – największy; bardzo duży

multi, multae, multa – wielu

plures, plures, plura – więcej

plurimi, plurimae, plurima – najwięcej, bardzo dużo

RB8K1ZDE9T9MM
Ćwiczenie 5
R17JDSSNLAZX5
Ćwiczenie 6

Ablativus comparationis, genetivus partitivus, czyli narzędnik porównania i dopełniacz cząstkowy.

Ze stopniowaniem nierozerwalnie łączy się porównanie. Bo jeśli chłopiec jest wyższy, to od kogo/niż kto? A morze głębsze, to od czego/niż co? Podane przykłady ukazują dwa sposoby porównania w języku polskim. Podobnie jest w łacinie. 

Schemat prezentuje dwie możliwości wyrażenia porównania w języku łacińskim. 

1
REMNR9L3ENZV1

  • Mapa myśli.

  • Elementy należące do kategorii PATER ALTIOR

    • Nazwa kategorii: MATRE EST

    • Nazwa kategorii: QUAM MATER EST

  • Koniec elementów należących do kategorii PATER ALTIOR

  • Elementy należące do kategorii MATRE EST

    • Nazwa kategorii: ABLATIVUS COMPARATIONIS

  • Koniec elementów należących do kategorii MATRE EST

  • Elementy należące do kategorii QUAM MATER EST

    • Nazwa kategorii: NOMINATIVUS

  • Koniec elementów należących do kategorii QUAM MATER EST

Jak zauważyliście ablativus comparationis występuje wówczas, gdy przymiotnik podany jest w stopniu wyższym. 

Z przymiotnikami w stopniu najwyższym łączy się  funkcja składniowa rzeczownika w innym przypadku. Jest to tzw. genetivus partitivus, czyli dopełniacz cząstkowy. Wskazuje on na część całości; odpowiada na pytanie „spośród jakiej grupy, jakiej części?”  

Np. celerrimus equorum - najszybszy z koni; minimum animalium - najmniejsze ze zwierząt; pulcherrima dearum - najpiękniejsza z bogiń.

Zapoznaj się z ilustracją interaktywną. Znajduje się w niej przykładowe zdanie zawierające genetivus partitivus i jego przekład.

R1PHV9EGK12E2
Portret Sokratesa, autor nieznany, I w., Muzea Luwru, Paryż, Francja
Źródło: Creative Commons. Eric Gaba (użytkownik Sting), dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Socrates_Louvre.jpg, licencja: CC BY 2.5.
bg‑gray2

O SokratesieSokratesSokratesie i innych filozofach greckich więcej informacji znajdziesz w rozdziale: Sokrates, Platon, Arystoteles, w module Filozofia grecka. 

bg‑turquoise
Ważne!

Zaimki osobowe nos i vos posiadają po dwie formy dopełniacza. Pierwsza z nich nostri, vestri oznacza nas, was; druga zaś: nostrum, vestrum - spośród nas/ z nas; spośród was/z was. Jest to genetivus partitivus. 

Genetivus partitivus występuje nie tylko w połączeniu z przymiotnikami w stopniu najwyższym. Inne przykłady znajdziesz w ilustracjach. Zapoznaj się z nimi, a następnie wykonaj polecenie. 

RACOQ51ZLPOST
Lucjusz Tarquinius Superbus, przedstawienie z XVI wieku w: Promptuarii Iconum Insigniorum
Źródło: wikimwdia.org, dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tarquinius-Superbus.jpg, domena publiczna.
bg‑gray2

O Tarkwiniuszu PysznymTarkwiniusz Pyszny łac. Lucius Tarquinius SuperbusTarkwiniuszu Pysznym i pozostałych królach Rzymu dowiesz się więcej w rozdziale - Z płonącej Troi drogi prowadzą do Rzymu, czyli o mitycznych początkach wiecznego miasta. „Eneida” Wergiliusza; w module zatytułowanym:    Przedstawiciele literatury greckiej i rzymskiej i ich wybrane dzieła.

R89RVMUKK1EUS
Ilustracja przedstawia dwóch małych chłopców. Pierwszy, zdecydowanie młodszy, siedzi na podłodze. Ubrany jest w koszulkę z krótkim rękawem oraz długie spodnie. Ma jasne krótkie włosy, bose stopy. W rękach trzyma kolorowe klocki. Po jego prawej stronie siedzi oparty na kolanach starszy chłopiec. Ma ciemne włosy; ubrany jest w koszulkę i jeansy. Pochyla się nad dzieckiem. Przy młodszym chłopcu znajduje się biały napis: minor fratrum, przy starszym: maior fratrum.
Dwaj bracia
Ilustracja wygenerowana za pomocą narzędzia AI Canva, opublikowana na licencji CC0 (public domain).
R1UACNJ7RULJJ
Ilustracja przedstawia trzech mężczyzn w strojach antycznych, stojących na podium. Mężczyzna zajmujący pierwszą pozycję ma białą tunikę; mężczyzna na drugiej pozycji ma tunikę w kolorze beżowym, zaś zajmujący trzecią pozycję – w kolorze bordowym. Zwycięzca podnosi w górę obie ręce. Jest uśmiechnięty. Nad nim znajduje się biały napis PRIMUS OMNIUM.
Zwycięzca
Ilustracja wygenerowana za pomocą narzędzia AI Canva, opublikowana na licencji CC0 (public domain).
bg‑turquoise
Ważne!

Przymiotnik magnus,-a,-um w stopniu wyższym maior, maius oprócz większy,-a, -e, może oznaczać również starszy,-a,-e. Ta sama zasada dotyczy przymiotnika parvus,-a,-um. W stopniu wyższym: minor, minus może oznaczać mniejszy,-a,-e lub młodszy,-a, -e

bg‑gray2

Informacje na temat zawodów sportowych w starożytnej Grecji i Rzymie znajdziesz w rozdziale - Sport i widowiska w Grecji i Rzymie, w module zatytułowanym: Życie publiczne i prywatne Greków i Rzymian.

Polecenie 3
R17AB6JP1KFAA

Test pomoże ci sprawdzić, na ile przyswoiłeś sobie wiedzę z zakresu stopniowania przymiotników.

Stopniowanie przymiotnikówŚwietnie! jesteś mistrzem/mistrzynią stopniowania łacińskich przymiotników!Szkoda...Nie udało ci się zaliczyć testu. Nie pozostaje nic innego, jak ponownie przestudiować ten rozdział i spróbować jeszce raz!
Test

Stopniowanie przymiotników

RXTFFDSU7EAUC
Ilustracja przedstawia marmurową głowę mężczyzny. Jest to człowiek dojrzały. Ma wysokie czoło, rzadkie kręcone włosy na bokach głowy oraz bujny długi zarost. Charakterystyczny jest duży mięsisty nos i małe oczy. Mężczyzna ma przerzucony płaszcz przez jedno ramię.

Sapientissimus hominum - Socrates
Indeks dolny źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Sokrates#/media/Plik:Socrates_Pio-Clementino_Inv314.jpg, domena publiczna Indeks dolny koniec

Liczba pytań:
5
Limit czasu:
min
Twój ostatni wynik:
-

Słownik łacińsko‑polski

animal,-is n
animal,-is n

zwierzę

apud z acc. 
apud z acc. 

u, pod

armatus 3
armatus 3

uzbrojony

atque
atque

i

bellum,-i  n
bellum,-i  n

wojna

bonus 3
bonus 3

dobry

brevis,-e
brevis,-e

krótki

casa,-ae f
casa,-ae f

chata, dom

cedo, cessi, cessum 3
cedo, cessi, cessum 3

iść, odejść, ustąpić

celeber,-bris, -bre
celeber,-bris, -bre

sławny, znany

celer, -ris, -e
celer, -ris, -e

szybki

classis, -is  f
classis, -is  f

flota

cogito 1
cogito 1

myśleć, rozmyślać

committo, commisi, commissum 3
committo, commisi, commissum 3

zjednoczyć; proelium committere - stoczyć bitwę

contineo, -ui, -entum 2
contineo, -ui, -entum 2

trzymać, łączyć

corvus, -i  m
corvus, -i  m

kruk

cum  z abl.
cum  z abl.

z (kim, czym)

de z abl.
de z abl.

o, z, od

dea,-ae f
dea,-ae f

bogini

deporto 1
deporto 1

odnieść, odnosić

dives, -itis
dives, -itis

bogaty

ego
ego

ja

equus,-i m
equus,-i m

koń

et
et

i

facilis,-e
facilis,-e

łatwy

ferreus 3
ferreus 3

żelazny

fortis,-e
fortis,-e

silny, mężny, dzielny

fortissime
fortissime

bardzo dzielnie, najdzielniej

bg‑gray2

Jak tworzyć i stopniować przysłówki dowiesz się w następnym rozdziale zatytułowanym: Tworzenie przysłówków. Stopniowanie przymiotników                          i przysłówków.

frater,-tris m
frater,-tris m

brat

gravis,-e
gravis,-e

ciężki

habeo, -ui, -itum 2
habeo, -ui, -itum 2

mieć, trzymać

hic, haec, hoc
hic, haec, hoc

ten, ta, to

homo, -inis m
homo, -inis m

człowiek

hostilis,-e
hostilis,-e

nieprzyjacielski

hostis, -is  m
hostis, -is  m

wróg

iam
iam

już 

ibique
ibique

i tam

in z abl. 
in z abl. 

w, na, podczas

in z acc.
in z acc.

do, ku

initium, -i  n
initium, -i  n

początek

invado, -vasi, -vasum 3
invado, -vasi, -vasum 3

atakować

iter,  itineris n
iter,  itineris n

droga

magnus 3
magnus 3

wielki, duży

malus 3
malus 3

zły

manus, -us  f
manus, -us  f

ręka; hak

maritimus 3
maritimus 3

morski

mater,-tris f
mater,-tris f

matka

miles,-itis m
miles,-itis m

żołnierz

mobilis, -e 
mobilis, -e 

ruchomy, ruchliwy

multus 3
multus 3

liczny

Mylae, -arum  f
Mylae, -arum  f

Myle; nazwa miasta leżącego w Azji Mniejszej

nam
nam

bowiem, ponieważ

navalis,-e
navalis,-e

okrętowy, morski

navis,-is f
navis,-is f

okręt

nihil
nihil

nic

nihil difficile
nihil difficile

nic trudnego

nonnullus 3
nonnullus 3

niektóry, pewien

non solum - sed etiam
non solum - sed etiam

nie tylko - lecz także

nos
nos

my

omnis, -e
omnis, -e

cały, wszystek

orator,-oris m
orator,-oris m

mówca

paro 1
paro 1

przygotować, przynieść

parvus 3
parvus 3

mały

pauper, -eris
pauper, -eris

ubogi, biedny

peritus 3
peritus 3

doświadczony (z gen.)

placeo, -cui, -itum 2
placeo, -cui, -itum 2

podobać się

Poenus, -i m
Poenus, -i m

Punijczyk, Fenicjanin

pons, pontis  m
pons, pontis  m

most

portus,-us m
portus,-us m

port

primus 3
primus 3

pierwszy

bg‑gray2

Liczebniki łacińskie zostały omówione w module - Starożytny kalkulator, czyli słów kilka o liczebnikach.

proelium, -i   n
proelium, -i   n

walka, potyczka, bitwa

puer,-eri m
puer,-eri m

chłopiec

pugna,-ae f
pugna,-ae f

bitwa, walka

pugno 1
pugno 1

walczyć

Punicus 3
Punicus 3

punicki

qui, quae, quod
qui, quae, quod

który, która, które

quis, quid
quis, quid

kto, co; który, -a,-e

res, rei f
res, rei f

rzecz

rex,-gis m
rex,-gis m

król

Romanus 3
Romanus 3

rzymski

Romanus, -i  m
Romanus, -i  m

Rzymianin

sapiens, -ntis
sapiens, -ntis

mądry

scio 4
scio 4

wiedzieć

sed
sed

lecz

septimus 3
septimus 3

siódmy

Socrates,-is m
Socrates,-is m

Sokrates, filozof grecki

stultus 3
stultus 3

głupi

sum, esse, fui
sum, esse, fui

być

terrestris,-e
terrestris,-e

ziemski, lądowy

ut
ut

tak jak

velox,-ocis
velox,-ocis

szybki, zwinny

vetus,-eris
vetus,-eris

stary

victoria, ae  f
victoria, ae  f

zwycięstwo

visito 1
visito 1

zwiedzać, odwiedzać

voco 1
voco 1

nazywać

vos
vos

wy

Słownik pojęć

Cyceron   łac. Marcus Tullius Cicero
Cyceron   łac. Marcus Tullius Cicero

żyjący w II/I w. p.n.e. rzymski pisarz, polityk, dowódca wojskowy, filozof i mówca

Myle    łac. Mylae, -arum
Myle    łac. Mylae, -arum

port w północno‑wschodniej Sycylii  założony w VIII w. p.n.e. przez greckich osadników; obecnie Milazzo. W starożytności Mylae stanowiło ważny punkt strategiczny ze względu na swoją lokalizację i naturalny port, co czyniło je przedmiotem sporów między potęgami walczącymi o kontrolę nad Sycylią. 

Punijczycy
Punijczycy

mieszkańcy Kartaginy; inna nawa, to Fenicjanie. Wojny między Kartaginą a Rzymem nazywa się wojnami punickimi (III‑II w. p.n.e.)

Sokrates
Sokrates

żyjący w V w..n.e. filozof grecki; obok Platona, którego był nauczycielem, i Arystotelesa, uważany za największego filozofa czasów starożytnych. 

supletywizm
supletywizm

nieregularny sposób tworzenia stopnia wyższego i najwyższego przymiotników lub przysłówków, w którym zmiana tematu słowa jest tak duża, że forma powstała pochodzi od innego, niepowiązanego rdzenia słownego. W języku polskim dotyczy ono niewielu słów, ale są one bardzo często używane, np. dobry – lepszy – najlepszy lub źle – gorzej – najgorzej

Tarkwiniusz Pyszny łac. Lucius Tarquinius Superbus
Tarkwiniusz Pyszny łac. Lucius Tarquinius Superbus

żyjący w VI/V w. p.n.e. siódmy i ostatni król rzymski. Ponieważ był władcą despotycznym został wypędzony z Rzymu. Od tego momentu Rzym stał się republiką.

In initio repetitio: To już wiesz
Nihil difficile: Tworzenie i stopniowanie przysłówków.