Wprowadzenie do funkcji
3. Funkcja liczbowa
Wiemy, że funkcja jest przyporządkowaniem elementów jednego zbioru elementom zbioru drugiego. Dziedziną funkcji mogą być różne zbiory. Elementami dziedziny mogą być np. uczniowie jednej klasy, państwa świata, samochody zarejestrowane w danym państwie, itp. Zbiór wartości funkcji mogą tworzyć liczby, kody liczbowo‑literowe, wyniki uzyskane podczas zawodów sportowych, itd. Szczególne znaczenie dla analizy matematycznej mają funkcje, których dziedziną i zbiorem wartości są zbiory liczbowe. Tego typu funkcjami będziemy się obecnie zajmowali.
Utworzysz różne przyporządkowania zbiorów liczbowych.
Opiszesz funkcję liczbową różnymi sposobami.
Przyporządkujesz argument funkcji do jej wartości na podstawie wzoru, grafu, wykresu.
Wyznaczysz wartości funkcji dla danego argumentu
Funkcje, których dziedzina i zbiór wartości są liczbami rzeczywistymi, nazywa się także funkcjami liczbowymi.
Poniższe przykłady pomogą zrozumieć pojęcie funkcji liczbowej oraz utrwalą podstawowe pojęcia takie jak: argument, wartość funkcji, dziedzina, zbiór wartości.
FunkcjęFunkcję przedstawiono za pomocą grafu.

Dla jakiego argumentuargumentu funkcja przyjmuje wartość , a dla jakiego wartość ?
Rozwiązanie
Znajdujemy liczby i w zbiorze wartości i zauważamy, że prowadzą do nich strzałki, odpowiednio, od liczb i . A zatem funkcja przyjmuje wartość dla argumentu oraz wartość dla argumentu .
Dana jest funkcja , która każdej liczbie rzeczywistej przyporządkowuje jej czwartą część powiększoną o . Określimy jej dziedzinę i zbiór wartości oraz wzór opisujący tę funkcję.
Rozwiązanie
Jest to przykład funkcji liczbowejfunkcji liczbowej. Każdej liczbie rzeczywistej możemy przyporządkować dokładnie jedną wartość, którą wyznaczymy zgodnie z ustalonym wzorem. Dziedzina i zbiór wartości tej funkcji są zbiorami liczb rzeczywistych.
Dana jest funkcja , która każdej liczbie naturalnej dodatniej przyporządkowuje resztę z dzielenia tej liczby przez . Określimy dziedzinę i zbiór wartości tej funkcji.
Rozwiązanie
Jest to przykład funkcji liczbowej, ponieważ dziedzina i zbiór wartości są zbiorami liczbowymi.
Dane są dwa zbiory liczbowe: i .
Funkcja każdej liczbie ze zbioru przyporządkowuje połowę liczby .
Opiszmy tę funkcję wzorem, grafem, zbiorem par uporządkowanych, tabelką i wykresem.
Rozwiązanie:
Wzór:
, gdy
Graf:

Tabelka:
Argumenty i wartości funkcji | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|

Dane są dwa zbiory liczbowe: i .
Funkcja każdej liczbie ze zbioru przyporządkowuje kwadrat liczby powiększony o .
Przedstawimy tę funkcję wzorem, grafem, zbiorem par uporządkowanych, tabelką i wykresem.
Rozwiązanie:
Wzór:
, gdy
Graf:
Dziedzina i zbiór wartości tej funkcji są zbiorami nieskończonymi, do wykonania grafu przyjmiemy sześć elementów z dziedziny.

Tabelka:
Dziedzina i zbiór wartości tej funkcji są zbiorami nieskończonymi, do wykonania tabelki przyjmiemy sześć elementów z dziedziny.
Argumenty i wartości funkcji | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
Zbiór par uporządkowanych:
Wykres:

Dane są dwa zbiory liczbowe: i .
Funkcja każdej liczbie ze zbioru przyporządkowuje trzykrotność liczby pomniejszoną o .
Przedstawimy tę funkcję wzorem, grafem, zbiorem par uporządkowanych, tabelką i wykresem.
Wzór:
, gdy
Graf:
Dziedzina i zbiór wartości tej funkcji są zbiorami nieskończonymi, do wykonania grafu przyjmiemy sześć elementów z dziedziny.

Tabelka:
Dziedzina i zbiór wartości tej funkcji są zbiorami nieskończonymi, do wykonania tabelki przyjmiemy sześć elementów z dziedziny.
Argumenty i wartości funkcji | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
Zbiór par uporządkowanych:
Wykres:

Na rysunku przedstawiono cały wykres funkcji . Dla jakich argumentów funkcja przyjmuje wartość ?

Rozwiązanie
Aby odpowiedzieć na pytanie dla jakich argumentów funkcja przyjmuje wartość , narysujmy poziomą prostą o równaniu .

Przecina ona wykres funkcji w trzech punktach.
Przez te trzy punkty prowadzimy teraz pionowe proste, które przecinają oś w punktach: , oraz .
Są to szukane argumenty, dla których funkcja przyjmuje wartość .
Prezentacje multimedialne
Zapoznaj się z przykładami przedstawionymi w prezentacji multimedialnej, a następnie rozwiąż polecenie.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D5RBXXR9U
- Odwzorowanie, które każdej liczbie naturalnej dodatniej przyporządkowuje kwadrat tej liczby pomniejszony o trzy.
x indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego, równa się, jeden, przecinek, y indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij
x indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, równa się, dwa, przecinek, y indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij
x indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, równa się, trzy, przecinek, y indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij
x indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, równa się, cztery, przecinek, y indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij - Odwzorowanie, które każdej liczbie naturalnej dodatniej przyporządkowuje odwrotność tej liczby pomnożoną przez trzy.
x indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego, równa się, jeden, przecinek, y indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij
x indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, równa się, dwa, przecinek, y indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij
x indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, równa się, trzy, przecinek, y indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij
x indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, równa się, cztery, przecinek, y indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij - Odwzorowanie, które każdej liczbie naturalnej dodatniej przyporządkowuje jej dwukrotność pomniejszoną o cztery.
x indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego, równa się, jeden, przecinek, y indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij
x indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, równa się, dwa, przecinek, y indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij
x indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, równa się, trzy, przecinek, y indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij
x indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, równa się, cztery, przecinek, y indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, równa sięTu uzupełnij
Przeanalizuj przykłady przedstawione w infografice. Wykorzystując uzyskane informacje rozwiąż polecenia zamieszczone poniżej.
Dana jest funkcja liczbowa przedstawiona wzorem: , gdzie . Podaj dziedzinę i zbiór wartości tej funkcji oraz opisz ją słownie.
Funkcja każdej liczbie pierwszej z przedziału przyporządkowuje liczbę o cztery mniejszą.
a) Narysuj tabelkę funkcji .
a) Wymień uporządkowane pary liczb opisujące funkcję .
b) Podaj zbiór wartości funkcji .
c) Oblicz wartość wyrażenia .
d) Czy do wykresu tej funkcji należą punkty, których obie współrzędne są liczbami pierwszymi?
Zestaw ćwiczeń interaktywnych
Graf na rysunku przedstawia wykres funkcji . Dla jakich argumentów funkcja ta przyjmuje wartość równą ?

Na rysunku przedstawiono wykres funkcji . Dla jakiego argumentu funkcja ta przyjmuje wartość ?

Na rysunku przedstawiono wykres funkcji .

Dane są dwa zbiory liczbowe:
i .
Funkcja każdej liczbie ze zbioru przyporządkowuje liczbę ze zbioru w następujący sposób: liczbie ujemnej przyporządkowuje liczbę , zeru liczbę , liczbie dodatniej .
Wskaż wykres przedstawiający tę funkcję.
Funkcja opisana jest za pomocą tabelki.
Argumenty i wartości funkcji | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wykres tej funkcji przedstawiony jest na rysunku:
Wskaż zbiór wartości dla tej funkcji. Możliwe odpowiedzi: 1. nawias klamrowy, minus, siedem, średnik, minus, sześć, średnik, minus, pięć, średnik, minus, cztery, średnik, minus, trzy, średnik, minus, dwa, średnik, minus, jeden, zamknięcie nawiasu klamrowego, 2. nawias klamrowy, minus, sześć, średnik, minus, pięć, średnik, minus, cztery, średnik, minus, trzy, średnik, minus, dwa, średnik, minus, jeden, średnik, zero, zamknięcie nawiasu klamrowego, 3. nawias klamrowy, minus, siedem, średnik, minus, sześć, średnik, minus, pięć, średnik, minus, cztery, średnik, minus, trzy, średnik, minus, dwa, średnik, minus, jeden, średnik, zero, zamknięcie nawiasu klamrowego, 4. Żadna z pozostałych odpowiedzi nie jest poprawna.
Wskaż wzór opisujący tę funkcję. Możliwe odpowiedzi: 1. f nawias, x, zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x, plus, trzy x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, 2. f nawias, x, zamknięcie nawiasu, równa się, x, plus, trzy x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, 3. f nawias, x, zamknięcie nawiasu, równa się, x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, plus, trzy x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, 4. f nawias, x, zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, plus, trzy x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego
Wskaż zbiór uporządkowanych par, który przedstawia tę funkcję. Możliwe odpowiedzi: 1. nawias klamrowy, nawias, minus, trzy, średnik, dwa, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, minus, dwa, średnik, dwa przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, minus, jeden, średnik, trzy, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, zero, średnik, trzy przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, jeden, średnik, cztery, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, cztery, średnik, pięć przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, zamknięcie nawiasu klamrowego, 2. nawias klamrowy, nawias, minus, trzy, średnik, cztery, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, minus, dwa, średnik, dwa, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, minus, jeden, średnik, trzy, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, zero, średnik, trzy przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, jeden, średnik, cztery przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, cztery, średnik, pięć przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, zamknięcie nawiasu klamrowego, 3. nawias klamrowy, nawias, minus, trzy, średnik, minus, cztery, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, minus, dwa, średnik, dwa przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, minus, jeden, średnik, trzy, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, zero, średnik, trzy przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, jeden, średnik, cztery, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, cztery, średnik, pięć przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, zamknięcie nawiasu klamrowego, 4. nawias klamrowy, nawias, minus, trzy, średnik, minus, sześć, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, minus, dwa, średnik, dwa przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, minus, jeden, średnik, trzy, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, zero, średnik, trzy przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, jeden, średnik, cztery, zamknięcie nawiasu, przecinek, nawias, cztery, średnik, pięć przecinek pięć, zamknięcie nawiasu, zamknięcie nawiasu klamrowego
Funkcja przedstawiona jest za pomocą poniższej tabeli.
Argumenty i wartości funkcji | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wskaż graf opisujący tę funkcję.
Słownik
zmienna niezależna funkcji będąca elementem jej dziedziny
zbiór wszystkich argumentów funkcji
funkcja, której dziedzina i zbiór wartości są zbiorami liczb rzeczywistych
zbiór liczb, które są wartościami dla argumentów funkcji