pogląd filozoficzny uznający człowieka za centralny punkt odniesienia w poznaniu świata i twórcę kultury.

(łac. ars nova — nowa sztuka) styl i kierunek w muzyce XIV wieku, charakteryzujący się rozwojem notacji menzuralnej oraz nowych technik rytmicznych i kompozytorskich.

(łac. ars subtilior — bardziej subtelna sztuka) styl muzyczny końca XIV wieku, wyróżniający się wyjątkowo złożoną rytmiką, notacją menzuralną i wyrafinowaną konstrukcją kompozycji.

(łac. cantus firmus — śpiew stały) wcześniej istniejąca melodia, stanowiąca podstawę konstrukcji utworu polifonicznego.

(łac. chwytaj dzień), sentencja z Pieśni (1,11,8) Horacego

(fr. chanson — pieśń) francuska wielogłosowa pieśń świecka okresu renesansu.

wydawnictwa zawierające zapis utworów muzycznych, rozpowszechniane dzięki technice druku.

(wł. fresco – dosł. świeży) technika malarstwa ściennego polegająca na malowaniu na mokrym tynku

prąd umysłowy epoki renesansu podkreślający wartość człowieka, jego rozumu, godności i możliwości poznawczych oraz nawiązujący do kultury antycznej.

technika kompozytorska stosowana w muzyce wielogłosowej, polega na powtarzaniu zaprezentowanego tematu (głównej melodii) przez inne głosy.

opracowanie utworu wokalnego przeznaczone do wykonania na instrumencie.

1. technika kompozytorska w utworach wielogłosowych

2. linia melodyczna towarzysząca podstawowej melodii

wielogłosowy świecki utwór wokalny o swobodnej budowie, rozwijany szczególnie we Włoszech w XVI wieku.

opieka i wsparcie finansowe udzielane artystom i ich działalności przez władców, arystokrację, Kościół, instytucje lub zamożnych fundatorów.

(wł. Medici) włoski ród kupiecki i bankierski, rządzący od XV do XVII w. Florencją; od 1532 r. z tytułem książęcym

(łac. musica mundana ) wywodząca się z tradycji pitagorejskiej i Boecjusza koncepcja harmonii wszechświata opartej na proporcjach liczbowych.

wielogłosowy utwór wokalny.

nabożeństwo w kościele katolickim; w muzyce – kompozycja powstała do tekstów mszy św.

system zapisu muzyki stosowany od XIII do XVI wieku, umożliwiający precyzyjne określanie wartości rytmicznych dźwięków.

technika kompozytorska polegająca na prowadzeniu dialogu lub współbrzmienia dwóch lub większej liczby chórów.

faktura muzyczna oparta na równoczesnym prowadzeniu kilku samodzielnych głosów melodycznych.

Hieronim Savonarola był włoskim zakonnikiem, reformatorem religijno‑politycznym; w 1494 przewodził ludowemu powstaniu we Florencji, które obaliło tyranię Medycejuszy; przywrócone zostały instytucje republikańskie, a Savonarola stał się głową republiki

jeden z działów sztuk wyzwolonych, w którego skład wchodziły: arytmetyka, geometria, astronomia i muzyka.

okres w historii kultury europejskiej w XIV–XVI w. charakteryzujący się rozwojem myśli racjonalistycznej, przyrodoznawstwa i techniki, rozkwitem sztuki nawiązującej do dziedzictwa antycznego i nasileniem się tendencji humanistycznych.

ruch religijny zapoczątkowany w XVI wieku, prowadzący do powstania Kościołów protestanckich oraz przemian religijnych i kulturowych w Europie.

ośrodek twórczości kompozytorskiej działający głównie w XV i XVI wieku, którego przedstawiciele rozwinęli technikę polifonii i imitacji.

ośrodek muzyczny działający w Wenecji w XVI wieku, znany przede wszystkim z rozwoju stylu polichóralnego.

epoka historii i kultury europejskiej pomiędzy starożytnością a czasami nowożytnymi (476‑połowa XV w.).