Fotografia przedstawia księgę w starodruku. Widać tam trochę tekstu napisanego ozdobną czcionką i jedną ilustracje. Na ilustracji znajduje się mężczyzna w czarnym płaszczu. Ilustracja jest bogato zdobiona kolorowymi zawijasami.
Fotografia przedstawia księgę w starodruku. Widać tam trochę tekstu napisanego ozdobną czcionką i jedną ilustracje. Na ilustracji znajduje się mężczyzna w czarnym płaszczu. Ilustracja jest bogato zdobiona kolorowymi zawijasami.
Od Psałterza Dawidów do Melodii na Psałterz Polski – muzyka dla domowego śpiewu w polskim renesansie
Źródło: online-skills, cc0.
bg‑yellow
Ćwiczenia
R2H5VZRDSFKF1
Ćwiczenie 1
Mikołaj Gomółka skomponował Melodie na Psałterz polski do tekstu Księgi psalmów przełożonej przez: Możliwe odpowiedzi: 1. Mikołaja Reja, 2. Jana Kochanowskiego, 3. Mikołaja Gomółkę (siebie samego)
R1C6SE231SXK1
Ćwiczenie 2
Melodie na Psałterz Polski zawierają 150 kompozycji: Możliwe odpowiedzi: 1. 3‑głosowych, 2. 5‑głosowych, 3. 4‑głosowych
R1ZU18QNX6SOV
Ćwiczenie 3
Wskaż wybitnych polskich kompozytorów, których poznał na dworze królewskim w Krakowie Mikołaj Gomółka: Możliwe odpowiedzi: 1. Wacław z Szamotuł, 2. Marcin Leopolita, 3. Grzegorz Gerwazy Gorczycki
RV4NXFEFB1ZNA
Ćwiczenie 4
Połącz w pary termin z jego krótką definicją. Modus. Możliwe odpowiedzi: 1. skala w systemie modalnym, 2. odcinek skali instrumentu muzycznego lub głosu ludzkiego, 3. powtarzanie motywu tematu zaprezentowanego w danym głosie przez inny głos, 4. muzyk grający na instrumentach dętych drewnianych. Fistulator. Możliwe odpowiedzi: 1. skala w systemie modalnym, 2. odcinek skali instrumentu muzycznego lub głosu ludzkiego, 3. powtarzanie motywu tematu zaprezentowanego w danym głosie przez inny głos, 4. muzyk grający na instrumentach dętych drewnianych. Imitacja. Możliwe odpowiedzi: 1. skala w systemie modalnym, 2. odcinek skali instrumentu muzycznego lub głosu ludzkiego, 3. powtarzanie motywu tematu zaprezentowanego w danym głosie przez inny głos, 4. muzyk grający na instrumentach dętych drewnianych. Rejestr. Możliwe odpowiedzi: 1. skala w systemie modalnym, 2. odcinek skali instrumentu muzycznego lub głosu ludzkiego, 3. powtarzanie motywu tematu zaprezentowanego w danym głosie przez inny głos, 4. muzyk grający na instrumentach dętych drewnianych.
Połącz w pary termin z jego krótką definicją. Modus. Możliwe odpowiedzi: 1. skala w systemie modalnym, 2. odcinek skali instrumentu muzycznego lub głosu ludzkiego, 3. powtarzanie motywu tematu zaprezentowanego w danym głosie przez inny głos, 4. muzyk grający na instrumentach dętych drewnianych. Fistulator. Możliwe odpowiedzi: 1. skala w systemie modalnym, 2. odcinek skali instrumentu muzycznego lub głosu ludzkiego, 3. powtarzanie motywu tematu zaprezentowanego w danym głosie przez inny głos, 4. muzyk grający na instrumentach dętych drewnianych. Imitacja. Możliwe odpowiedzi: 1. skala w systemie modalnym, 2. odcinek skali instrumentu muzycznego lub głosu ludzkiego, 3. powtarzanie motywu tematu zaprezentowanego w danym głosie przez inny głos, 4. muzyk grający na instrumentach dętych drewnianych. Rejestr. Możliwe odpowiedzi: 1. skala w systemie modalnym, 2. odcinek skali instrumentu muzycznego lub głosu ludzkiego, 3. powtarzanie motywu tematu zaprezentowanego w danym głosie przez inny głos, 4. muzyk grający na instrumentach dętych drewnianych.
R1Q89L92C1O1B
Ćwiczenie 5
Wyjaśnij pojęcie rejestr.
Wyjaśnij pojęcie rejestr.
R1M7UQ9KTE425
Ćwiczenie 5
R1UUJLVN2QEDT
Ćwiczenie 6
Wyjaśnij pojęcie fistulator.
Wyjaśnij pojęcie fistulator.
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
R11Q2491SK9VF
Ćwiczenie 6
Połącz w pary tytuły psalmów z ich opisami.
Połącz w pary tytuły psalmów z ich opisami.
R1TFZ9UZN5CS3
Ćwiczenie 7
Wstaw w tekst
Wstaw w tekst
R12JK764RS7AL
Ćwiczenie 8
Badacz twórczości Mikołaja Gomółki – Mirosław Perz – wskazuje na pewną prawidłowość w doborze modusu. Połącz charakter psalmów z modusem.
Badacz twórczości Mikołaja Gomółki – Mirosław Perz – wskazuje na pewną prawidłowość w doborze modusu. Połącz charakter psalmów z modusem.
R1OA1VXSNGRGP
Ćwiczenie 9
online‑skills, CC BY 3.0
RRDHC11K1B4OZ
Ćwiczenie 9
Ćwiczenie 10
W 1580 r. Mikołaj Gomółka skomponował muzykę do tekstów 150 psalmów biblijnych przełożonych na język polski. Swój zbiór opatrzył krótką dedykacją:
„Są łacniuchno uczynione, Prostakom nie zatrudnione, Nie dla Włochów, dla Polaków, Dla naszych prostych domaków”
Zapoznaj się z nagraniami i zapisem nutowym dwóch psalmów Mikołaja Gomółki. Zapis nutowy obu psalmów znajduje się w dołączonych Przykładach nutowych do wybranych zadań.
R14MUGJDGGCRP
Mikołaj Gomółka, psalm Kleszczmy rękoma. Czterogłosowy psalm w języku polskim o wyraźnie radosnym charakterze. Utwór utrzymany jest w żywym tempie i trójdzielnym metrum, przypominającym rytm tańca. Dominuje przejrzysta faktura homorytmiczna, dzięki której tekst jest dobrze zrozumiały, a krótkie odcinki imitacyjne urozmaicają przebieg muzyki. Melodia jest śpiewna i najczęściej prowadzona w najwyższym głosie. W słowach podkreślających potęgę Boga kompozytor stosuje wyższy rejestr i bardziej uroczysty charakter.
Mikołaj Gomółka, psalm Kleszczmy rękoma. Czterogłosowy psalm w języku polskim o wyraźnie radosnym charakterze. Utwór utrzymany jest w żywym tempie i trójdzielnym metrum, przypominającym rytm tańca. Dominuje przejrzysta faktura homorytmiczna, dzięki której tekst jest dobrze zrozumiały, a krótkie odcinki imitacyjne urozmaicają przebieg muzyki. Melodia jest śpiewna i najczęściej prowadzona w najwyższym głosie. W słowach podkreślających potęgę Boga kompozytor stosuje wyższy rejestr i bardziej uroczysty charakter.
Źródło: cke.gov.pl. Próbny egzamin maturalny z historii muzyki 2020, domena publiczna.
Źródło: cke.gov.pl. Próbny egzamin maturalny z historii muzyki 2020, domena publiczna.
Mikołaj Gomółka, psalm Kleszczmy rękoma. Czterogłosowy psalm w języku polskim o wyraźnie radosnym charakterze. Utwór utrzymany jest w żywym tempie i trójdzielnym metrum, przypominającym rytm tańca. Dominuje przejrzysta faktura homorytmiczna, dzięki której tekst jest dobrze zrozumiały, a krótkie odcinki imitacyjne urozmaicają przebieg muzyki. Melodia jest śpiewna i najczęściej prowadzona w najwyższym głosie. W słowach podkreślających potęgę Boga kompozytor stosuje wyższy rejestr i bardziej uroczysty charakter.
R1SL6E4RJ6H2O
Mikołaj Gomółka psalm Siedząc po niskich brzegach babilońskiej wody. Czterogłosowy psalm w języku polskim o charakterze lamentacyjnym. Utwór wykonywany jest w metrum parzystym, wolniej niż Psalm 47, z przewagą długich wartości rytmicznych i spokojnego przebiegu melodii. Muzyka ma poważny, refleksyjny nastrój. Kompozytor wykorzystuje niższy rejestr oraz oszczędne środki muzyczne, podporządkowując je treści opowiadającej o tęsknocie i wygnaniu. Faktura pozostaje przejrzysta, z przewagą homorytmii i nielicznymi odcinkami imitacyjnymi.
Mikołaj Gomółka psalm Siedząc po niskich brzegach babilońskiej wody. Czterogłosowy psalm w języku polskim o charakterze lamentacyjnym. Utwór wykonywany jest w metrum parzystym, wolniej niż Psalm 47, z przewagą długich wartości rytmicznych i spokojnego przebiegu melodii. Muzyka ma poważny, refleksyjny nastrój. Kompozytor wykorzystuje niższy rejestr oraz oszczędne środki muzyczne, podporządkowując je treści opowiadającej o tęsknocie i wygnaniu. Faktura pozostaje przejrzysta, z przewagą homorytmii i nielicznymi odcinkami imitacyjnymi.
Źródło: cke.gov.pl. Próbny egzamin maturalny z historii muzyki 2020, domena publiczna.
Źródło: cke.gov.pl. Próbny egzamin maturalny z historii muzyki 2020, domena publiczna.
Mikołaj Gomółka psalm Siedząc po niskich brzegach babilońskiej wody. Czterogłosowy psalm w języku polskim o charakterze lamentacyjnym. Utwór wykonywany jest w metrum parzystym, wolniej niż Psalm 47, z przewagą długich wartości rytmicznych i spokojnego przebiegu melodii. Muzyka ma poważny, refleksyjny nastrój. Kompozytor wykorzystuje niższy rejestr oraz oszczędne środki muzyczne, podporządkowując je treści opowiadającej o tęsknocie i wygnaniu. Faktura pozostaje przejrzysta, z przewagą homorytmii i nielicznymi odcinkami imitacyjnymi.
Przykład 1.
Psalm 47. Kleszczmy rękoma
R11EH7QUQ2GSA
Czterogłosowy zapis nutowy Psalmu 47 „Kleszczmy rękoma” w języku polskim. Cztery partie wokalne zapisano na czterech pięcioliniach jedna pod drugą. Widoczne jest trójdzielne metrum oraz przewaga wspólnego rytmu wszystkich głosów, z krótkimi odcinkami imitacyjnymi. Najwyżej zapisana partia prowadzi wyrazistą melodię, a pozostałe głosy tworzą samodzielne linie melodyczne. Zapis ilustruje radosny, uroczysty charakter psalmu. Fragment obejmuje pierwszą zwrotkę Psalmu 47 „Kleszczmy rękoma”.
Źródło: cke.gov.pl. Próbny egzamin maturalny z historii muzyki 2020, domena publiczna.
Przykład 2.
Psalm 137. Siedząc po niskich brzegach babilońskiej wody
RG6CB7415N6PA
Czterogłosowy zapis nutowy Psalmu 137 „Siedząc po niskich brzegach Babilońskiej wody” w języku polskim. Cztery partie wokalne zapisano na czterech pięcioliniach jedna pod drugą. Na początku utworu widoczny jest znak metryczny C. W zapisie przeważają dłuższe wartości rytmiczne niż w Psalmie 47. Początek kompozycji utrzymany jest w niższym rejestrze, a faktura pozostaje przejrzysta, z przewagą wspólnego rytmu wszystkich głosów. Zapis odpowiada spokojnemu, refleksyjnemu charakterowi utworu. Fragment przedstawia pierwszą zwrotkę Psalmu 137 „Siedząc po niskich brzegach babilońskiej wody”.
Źródło: cke.gov.pl. Próbny egzamin maturalny z historii muzyki 2020, domena publiczna.
R5RPQ9P6MT81A
Źródło: cke.gov.pl. Próbny egzamin maturalny z historii muzyki 2020, domena publiczna.
RCCND9QVA65XG
Źródło: cke.gov.pl. Próbny egzamin maturalny z historii muzyki 2020, domena publiczna.
Pokaż odpowiedź
Przykładowe odpowiedzi: − język polski − niewielkie rozmiary kompozycji − częste stosowanie homorytmii − wyrazista, łatwo uchwytna melodia, umieszczana najczęściej w górnym rejestrze − prosta rytmika
R16BMJR8D82GD
Źródło: cke.gov.pl. Próbny egzamin maturalny z historii muzyki 2020, domena publiczna.
Pokaż odpowiedź
Przykładowe odpowiedzi: – cechy metrorytmiczne podkreślające taneczny charakter (wykorzystanie rytmu tanecznego) Psalmu nr 47 i statyczny charakter Psalmu 137 (długie wartości rytmiczne) – zróżnicowanie tempa dostosowanego do ekspresji tekstu: szybkie w Psalmie 47 i powolne w Psalmie 137 – dobór rejestrów ilustrujących słowa psalmów – podkreślenie znaczenia słów poprzez środki kompozytorskie takie jak: wysoki rejestr na słowach „Panu nad Pany” (Psalm 47) i niskie rejestry na słowach „siedząc po niskich brzegach” (Psalm 137) – trójdzielne metrum w tanecznym Psalmie 47 i dwudzielne metrum w Psalmie 137
