RPtnCP1QcIaaK
Fresk przedstawia scenę z Księgi Rodzaju. Jej tematem jest danie przez Boga życia Adamowi, pierwszemu człowiekowi. Po prawej stronie obrazu ukazany jest Bóg. To starszy, siwowłosy mężczyzna z brodą. Jego postać jest ma ideale proporcje. Bóg spoczywa na rozłożystej purpurowej szacie otoczony kilkoma cherubinami. Jego lewe ramię obejmuje kobietę – to być może Ewa, która czeka w niebie na akt własnego stworzenia. Po lewej stronie ukazany jest Adam na tle zielonych ogrodów i błękitnych wód Edenu. To młody, nagi, atletycznie zbudowany mężczyzna wpół leżący na lewym boku, Prawe ramię Boga wysunięte jest w kierunku Adama, aby przekazać iskrę życia do lewej ręki i wskazującego palca Adama. Palce Boga i Adama znajdują się w bardzo niewielkiej odległości od siebie.

Harmonia głosów. Renesansowa wizja ładu w muzyce sakralnej

Michał Anioł, Stworzenie Adama, ok. 1511
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
bg‑yellow

Dla ciekawskich

Renesans – odrodzenie harmonii człowieka, sztuki i ducha

Przełom kulturalny, który dokonał się w XV wieku, jest również jednym z takich wydarzeń. Włoscy twórcy nazwali je renesansem – odrodzeniem sztuki, które jak uważali, nastąpić miało po upadku kultury w wiekach średnich i stanowiło powrót do antycznych ideałów kultu człowieka i harmonii ludzkiego ciała. Nie odwracali się oni jednak od Boga. Wierzyli, że nauka i studia nad dorobkiem starożytnych pozwolą im rozwiązać problemy trawiące Kościół i zbudować społeczeństwo rządzone sprawiedliwie i żyjące w pokoju. To dzięki humanistom, bo tak nazywali się przedstawiciele najważniejszego prądu doby renesansu, rozwinęła się nauka, odrodziło zainteresowanie antykiem i wiedzą minionych wieków. Mieli oni wielki wpływ na kulturę i sztukę, której twórcy w uwielbieniu dla człowieczego piękna ukazywali ciało ludzkie w najdrobniejszych szczegółach, kładąc nacisk na realizm i dokładność. Do najsłynniejszych twórców zaliczamy Leonarda da Vinci, Michała Anioła, Tycjana, Rafaela i Albrechta Dürera. Ich dzieła do dzisiaj są wyrazem doskonałego kunsztu i niezwykłego realizmu, stanowiąc wspaniałe przykłady ludzkiego geniuszu i dziedzictwa zamierzchłych czasów.

Renesans w pigułce – odrodzenie antyku i narodziny nowoczesnego humanizmu

  1. Przełom kulturalny, który rozpoczął się w XV wieku nosi nazwę renesans (łac. renascire – odrodzić się).

  2. Zapoczątkowany został przez włoskich twórców, co wynikało z łatwego dostępu do dzieł antycznych oraz pojawieniem się tam nowych idei – efektu zachodzących w Italii procesów społeczno‑politycznych.

  3. Prądem umysłowym, który dał początek nowej epoce był humanizm, rozumiany jako odrodzenie się zainteresowania studiami nad kulturą antyku oraz kultem człowieka.

  4. Twórcy okresu odrodzenia nie odwracali się od religii i Boga. Uważali, że nauka powinna prowadzić do odnowy moralnej i naprawy tego, co złe w Kościele.

  5. Do wybitnych myślicieli renesansu zaliczamy m.in. Erazma z Rotterdamu, Thomasa More'aNiccolo Machiavellego.

  6. W sztuce renesansowej, filozofii i literaturze nawiązywano do osiągnięć starożytności. Artyści w swoich dziełach stosowali zasadę harmonii, a postacie ludzkie przedstawiali z idealnymi proporcjami ciała. Do najwybitniejszych artystów zaliczamy Leonarda da Vinci, Rafaela Santi, Tycjana, Michała Anioła, Albrechta Dürera.

  7. Ideałem renesansowym był wszechstronnie wykształcony człowiek o licznych talentach i rozległej wiedzy z wielu dziedzin. Wśród takich osób należy wymienić wspomnianego już Leonarda da Vinci czy Mikołaja Kopernika i Galileusza – wielkie umysły w historii nauki.

bg‑yellow

Biblioteka muzyczna

RAdPwxqxtedFz
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy motetu „Ad te levavi” G. P. da Palestriny. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny Ad te levavi, autorstwa G. P. da Palestriny. Kompozycja ma umiarkowane tempo. Jest wykonywana przez zespół wokalny a cappella. Cechuje się spokojnym, dostojnych charakterem.
Giovanni P. da Palestrina, motet „Ad te levavi”, imslp.info, CC BY 3.0 (ilustracja); Giovanni P. da Palestrina, „Ad te levavi”, youtube/SistineChapelVEVO, CC BY 3.0 (dźwięk).
RzuBVfWofBwwG
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy motetu „Ave Maria Virgo Serena”. Po zaznaczeniu kursorem myszy grafiki zostanie wyświetlona informacja dodatkowa oraz odtworzony utwór muzyczny Ave Maria Virgo Serena, autorstwa Josquin des Prés. Utwór wykonywany jest przez zespół wokalny a cappella. Kompozycja ma umiarkowane tempo. Cechuje ją mistyczny, spokojny charakter.
Josquin des Prés, „Ave Maria Virgo Serena”, imslp.org, CC BY 3.0 (ilustracja); Josquin des Prés, „Ave Maria Virgo Serena”, youtube/Matthew E CC BY 3.0.
RW8FeLWuBKSPC
Utwór muzyczny Ego sum pastor bonus autorstwa Wacława z Szamotuł w wykonaniu Chóru Radia Wrocław pod dyrekcją Stanisława Krukowskiego. Kompozycja ma umiarkowane tempo. Cechuje ją radosny, podniosły charakter,
R1Swkp7KDIDJn1
Utwór muzyczny: Johannes Ockeghem, Kyrie z „Missa l’homme armé”, na cztery głosy. Kompozycja posiada spokojne tempo. Cechuje się majestatycznym charakterem.
R1XTYYUBATzmm
Utwór: Johannes Ockeghem, „Requiem” – Introit, wykonanie: Muzycy z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
RryjcJTgXSE4e
Utwór: Clemens non Papa, „Missa pro defunctis” - Communio. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
R13JZx89XM4sJ
Utwór: Cristobal de Morales, „Missa pro defunctis” – Introit. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.