(wł. a cappella ), sposób wykonywania muzyki wyłącznie przez głosy ludzkie, bez udziału instrumentów.

(łac. alternatim ), technika wykonywania utworów liturgicznych polegająca na naprzemiennym wykonywaniu kolejnych wersetów jednogłosowo i wielogłosowo.

(łac. brevis ) urzędowa modlitwa, zbiór modlitw, które każdy kapłan katolicki musi odmawiać codziennie pod rygorem grzechu śmiertelnego

(łac. cantus firmus ), wcześniej istniejąca melodia stanowiąca podstawę kompozycji wielogłosowej, najczęściej zaczerpnięta z chorału gregoriańskiego lub pieśni świeckiej.

(łac. caelibatus ) bezżenność praktykowana przez osoby duchowne, czasem przez świeckie, składające śluby czystości; w niektórych religiach, np. Kościele katolickim, celibat obowiązuje zakonników i osoby pełniące funkcje kapłańskie

(fr. pieśń) francuska pieśń świecka, szczególnie popularna w epoce renesansu, najczęściej przeznaczona na kilka głosów i wykorzystująca tekst w języku francuskim.

(łac. clausula), wielogłosowy fragment organum oparty na melizmatycznym opracowaniu chorału gregoriańskiego, z którego wykształcił się motet.

prawda wiary, teza religijna, zdefiniowana na soborach lub przez papieży i podana urzędowo do wierzenia pod rygorem utraty zbawienia

rodzaj faktury muzycznej, w której jeden głos prowadzi melodię, a pozostałe pełnią funkcję akompaniującą.

technika kompozytorska polegająca na kolejnym wprowadzaniu tego samego tematu muzycznego przez różne głosy.

odmiana imitacji, w której kolejnym odcinkom tekstu przyporządkowane są odrębne tematy muzyczne przeprowadzane przez wszystkie głosy kompozycji.

zbiór pieśni kościelnych i religijnych.

(łac. catechismus) skrótowe zestawienie doktryny chrześcijańskiej

sposób prowadzenia polifonii, w którym nadrzędną rolę odgrywa samodzielny przebieg poszczególnych linii melodycznych.

(łac. Magnificat), kantyk Maryi rozpoczynający się od słów „Magnificat anima mea Dominum”, wykonywany podczas nieszporów i często opracowywany wielogłosowo przez kompozytorów renesansu.

system dźwiękowy oparty na skalach modalnych oraz właściwych im zasadach organizacji melodii.

gatunek wielogłosowej muzyki wokalnej, najczęściej o łacińskim tekście religijnym, należący do najważniejszych form muzyki sakralnej średniowiecza i renesansu.

odmiana motetu renesansowego oparta na technice przeimitowania, w której kolejne odcinki tekstu otrzymują własne tematy imitacyjne.

wielogłosowe opracowanie wszystkich stałych części ordinarium missae, tworzących jednolitą całość kompozycyjną.

odmiana mszy typu cantus firmus, w której melodia podstawowa prowadzona jest w głosie najwyższym.

(łac. missa parodia), typ mszy wykorzystujący materiał muzyczny zaczerpnięty z wcześniej istniejącego utworu wielogłosowego.

(franc. népotisme; łac. nepos ) faworyzowanie członków rodziny przy obsadzaniu stanowisk i przydzielaniu godności

(łac. nota contra notam ), technika kontrapunktyczna polegająca na prowadzeniu głosów o jednakowych wartościach rytmicznych.

(łac. Officium Defunctorum ), cykl utworów liturgicznych przeznaczonych na nabożeństwa za zmarłych; tytuł jednego z najwybitniejszych dzieł Tomása Luisa de Victorii.

najstarsza technika wielogłosowa muzyki europejskiej rozwijana od IX do XIII wieku; także utwór oparty na tej technice.

(łac. ordinarium missae), stałe części mszy obejmujące: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus i Agnus Dei.

gatunek muzyki religijnej przedstawiający opis Męki Pańskiej według jednego z tekstów ewangelicznych.

technika kompozytorska polegająca na dialogowaniu dwóch lub większej liczby chórów rozmieszczonych w różnych miejscach przestrzeni wykonawczej.

rodzaj faktury muzycznej polegający na równoczesnym prowadzeniu kilku samodzielnych i równorzędnych głosów.

(łac. praedestinatio) doktryna teologiczna wyrażająca pogląd, że Bóg zaplanował wszystkie wydarzenia, włącznie z ostatecznym zbawieniem lub potępieniem duszy

(łac. proprium missae), zmienne części liturgii mszalnej zależne od okresu roku liturgicznego lub święta.

technika kompozytorska polegająca na przypisaniu kolejnym odcinkom tekstu odrębnych tematów muzycznych przeprowadzanych kolejno przez wszystkie głosy utworu.

(łac. requiem ), msza za zmarłych, czyli Missa pro defunctis.

(p.łac. sacramentum) w chrześcijaństwie nazwa głównych rytualnych środków uzyskania łaski uświęcającej

nurt muzyki renesansowej rozwijający się od XV do XVI wieku na terenach dzisiejszej północnej Francji, Belgii i Niderlandów, którego przedstawiciele odegrali kluczową rolę w rozwoju europejskiej polifonii.

ośrodek muzyki sakralnej działający w XVI wieku w Rzymie, reprezentowany przede wszystkim przez Giovanniego Pierluigiego da Palestrinę, charakteryzujący się doskonałością polifonii i przejrzystością faktury.

ośrodek muzyczny rozwijający się w XVI wieku przy bazylice św. Marka w Wenecji, znany z rozwoju techniki polichóralnej oraz efektów przestrzennych.

(wł. soggetto), krótki temat muzyczny stanowiący podstawę imitacyjnego opracowania kolejnego odcinka utworu.

(gr. synodeuein, syn‑hodos ) w Kościele katolickim oznacza zjazd biskupów i duchownych jednej diecezji, metropolii czy całego kraju

sposób kształtowania wielogłosowej faktury muzycznej polegający na kolejnym wprowadzaniu tego samego materiału melodycznego przez poszczególne głosy.

sposób komponowania polegający na dialogowaniu dwóch lub większej liczby chórów, często wspomaganych przez instrumenty i rozmieszczonych w różnych częściach świątyni.

(łac. turba ), zbiorowe wypowiedzi tłumu w pasji, najczęściej opracowywane wielogłosowo.

sposób organizacji muzyki polegający na równoczesnym prowadzeniu dwóch lub większej liczby głosów.