(wł. a cappella — na sposób kaplicy) sposób wykonywania muzyki wokalnej bez towarzyszenia instrumentów.

(fr. chanson — pieśń) francuska wielogłosowa pieśń świecka, szczególnie popularna w epoce renesansu.

(wł. cori spezzati — chóry rozdzielone) technika polichóralna polegająca na wykonywaniu muzyki przez dwa lub więcej zespołów rozmieszczonych w różnych częściach świątyni.

pionowa podpora, najczęściej wolno stojąca, pełniąca podobną funkcję jak kolumna (może mieć również bazę, głowicę, nasadnik), o przekroju wielobocznym, z kamienia, cegły, betonu itp.

(wł. fresco — świeży), al fresco, buon fresco, malarska technika malarstwa ściennego polegająca na malowaniu na mokrym tynku farbami z pigmentów odpornych na alkaliczne działanie wapna; także malowidło wykonane tą techniką.

płaski, konstrukcyjny łuk podsklepienny z cegły lub kamienia wzmacniający sklepienie.

poziomy, zwykle profilowany pas wysunięty przed lico muru.

(wł. ignudi — nadzy) nagie postacie męskie przedstawione w dekoracji sklepienia Kaplicy Sykstyńskiej autorstwa Michała Anioła.

technika kompozytorska polegająca na kolejnym wprowadzaniu tego samego materiału melodycznego w różnych głosach.

zespół śpiewaków i instrumentalistów działający przy dworze świeckim lub instytucji kościelnej, wykonujący muzykę podczas liturgii, uroczystości i ceremonii.

zespół śpiewaczy działający przy papieżu, odpowiedzialny za oprawę muzyczną najważniejszych uroczystości liturgicznych w Watykanie; wywodzi się ze średniowiecznej schola cantorum.

zespół śpiewaczy ufundowany w 1540 r. przez Zygmunta I Starego przy katedrze wawelskiej, wykonujący wielogłosową muzykę liturgiczną.

śpiewacy poddani w dzieciństwie kastracji w celu zachowania wysokiego głosu; od końca XVI w. wykonywali najwyższe partie wokalne m.in. w Kapeli Papieskiej.

sklepienie kolebkowe; sklepienie mające kształt połowy powierzchni bocznej walca.

małe sklepienie wcięte w sklepienie główne (przeważnie kolebkowe) poprzecznie do jego osi; obejmuje na ogół otwór okienny lub drzwiowy.

technika muzycznego obrazowania treści tekstu poprzez odpowiedni dobór środków melodycznych, rytmicznych i harmonicznych.

(łac. magister cantorum — mistrz śpiewu) kierownik chóru lub kapeli odpowiedzialny za przygotowanie wykonawców oraz dobór repertuaru.

rodzaj wysklepka w kształcie trójkąta sferycznego umożliwiający przejście od kwadratu podbudowy kopuły do jej kolistej podstawy.

płaski filar przyścienny, nieznacznie wysunięty przed lico ściany, pełniący funkcję podpory i dekoracyjnego rozczłonkowania muru.

technika kompozytorska polegająca na przeznaczeniu utworu dla dwóch lub większej liczby współdziałających zespołów wokalnych lub wokalno‑instrumentalnych rozmieszczonych w różnych częściach wnętrza.

technika wielogłosowa, w której poszczególne głosy zachowują znaczną samodzielność melodyczną, tworząc spójną całość.

powtarzający się człon konstrukcji przestrzennej zawarty między sąsiadującymi podporami; także pole sklepienia wydzielone gurtami lub żebrami.

motyw dekoracyjny przedstawiający małego, nagiego, pulchnego chłopca.

(łac. schola cantorum — szkoła śpiewaków) papieski chór pełniący również funkcję ośrodka kształcenia śpiewaków.

konstrukcja budowlana w kształcie łuku zamykająca od góry przestrzeń budynku.

(fr. trompe l'œil — oszukać oko) rodzaj iluzjonistycznego ujęcia przedstawianego motywu, wywołujący u widza wrażenie rzeczywistej trójwymiarowości.