Rozwój druku odegrał szczególną rolę w upowszechnianiu muzyki renesansowej. Druk tekstu był jednak znacznie prostszy niż druk muzyki, ponieważ zapis nutowy wymagał precyzyjnego połączenia pięciolinii, nut i tekstu. Dlatego pierwsze druki muzyczne powstawały przy użyciu różnych, stopniowo udoskonalanych technik.

Początki druku muzycznego

Początkowo w drukowanych księgach liturgicznych pięciolinie i nuty mogły być wykonywane oddzielnie, a niekiedy część zapisu muzycznego uzupełniano ręcznie. Przełom nastąpił na początku XVI wieku wraz z działalnością Ottaviana Petrucciego w Wenecji.

W 1501 roku Petrucci wydał Harmonice Musices Odhecaton A – jeden z najważniejszych wczesnych drukowanych zbiorów wielogłosowej muzyki świeckiej. Zawierał on przede wszystkim repertuar kompozytorów franko‑flamandzkich. Druk wykonywano metodą kilku kolejnych odbić: osobno drukowano linie pięciolinii, nuty oraz tekst. Pozwalało to uzyskać bardzo estetyczny i precyzyjny zapis, ale wymagało dużej dokładności i było pracochłonne.

Rozwój drukarstwa muzycznego przyspieszył w kolejnych dziesięcioleciach. W Paryżu Pierre Attaingnant zastosował w latach 20. XVI wieku technikę pojedynczego odbicia, w której fragmenty pięciolinii i nut znajdowały się na tych samych czcionkach. Metoda ta była szybsza i tańsza, dzięki czemu możliwe stało się wydawanie większej liczby zbiorów muzycznych.

Druk muzyczny ułatwił rozpowszechnianie repertuaru między odległymi ośrodkami europejskimi. Utwory kompozytorów franko‑flamandzkich mogły docierać do wykonawców i twórców działających we Włoszech, Francji, krajach niemieckojęzycznych i innych częściach Europy. W ten sposób druk, obok mobilności samych kompozytorów, stał się jednym z najważniejszych czynników sprzyjających międzynarodowemu obiegowi muzyki renesansowej.

Prasa drukarska

Prasa drukarskaprasa drukarskaPrasa drukarska była urządzeniem służącym do mechanicznego odbijania tekstu lub obrazu z przygotowanej formy drukowej na papierze. Zastosowanie ruchomych czcionek i prasy umożliwiło wielokrotne powielanie tego samego zapisu, a wraz z rozwojem specjalistycznych technik także drukowanie muzyki.

RqWkUuCKm2NFR

Na ilustracji mężczyzna o tatarskich rysach twarzy. Nosi długa brodę i długie wąsy, czoło pomarszczone. Wyraźne ślady starzenia. Ubrany w czapkę, strój z rozciętymi na łokciach rękawami. Prawa ręka podniesiona, w lewej trzyma coś w rodzaju pieczątki. To przedmiot z literkami.

R1UFCCes3NXOc

Na zdjęciu widoczna jest duża, drewniana maszyna drukarska przy której stoi mężczyzna. Maszyna ma solidną konstrukcję opartą na pionowych filarach, które podtrzymują szeroki poziomy strop, pod którym znajduje się mechanizm prasujący. Centralną częścią maszyny jest drewniana prasa z masywnym ramieniem, które służy do wywierania nacisku na płytę drukarską. Na stole drukarskim widoczne są uchylne ramy, które służą do mocowania papieru lub innych materiałów drukarskich. Maszyna jest złożona z precyzyjnie dopasowanych drewnianych elementów, a obok niej stoi mężczyzna w czerwonej koszuli i fartuchu, co pozwala ocenić wielkość urządzenia.