(wł. a cappella ) określenie muzyki wokalnej wykonywanej bez towarzyszenia instrumentów

(łac. cantus firmus ) melodia wykorzystywana w utworze wielogłosowym, istniejąca przed powstaniem tego utworu

(łac. censura ) kontrola, zazwyczaj państwowa, wszelkich publikacji, widowisk teatralnych, audycji radiowych itp.; ich urzędowa ocena pod względem politycznym i moralnym

jednogłosowy śpiew liturgiczny Kościoła zachodniego wykonywany w języku łacińskim, ukształtowany we wczesnym średniowieczu; podstawowa forma muzyki liturgicznej Kościoła katolickiego

(gr. dokeín ) w teologii chrześcijańskiej twierdzenie uznane za prawdę objawioną przez Boga i przekazywane wiernym jako norma wiary i pobożności

członkowie Towarzystwa Jezusowego, męskiego papieskiego zakonu apostolskiego założonego przez Ignacego Loyolę w 1534 r.; jezuitów cechuje dyspozycyjność do służenia papieżowi, zwłaszcza w zadaniach najtrudniejszych; zakon nie ma określonego zakresu działania

(łac. praedestinare ) koncepcja religijna, głosząca, że Bóg przeznaczył wybranych ludzi do zbawienia (a innych na potępienie), na co nie mają wpływu ich własne zasługi lub winy; losy człowieka są więc z góry określone przez wolę Boga

(wł. capuccio ) katolicka wspólnota zakonna wywodząca się z grupy zakonów żebrzących, wyodrębniona w 1528 r. ze wspólnoty zakonnej św. Franciszka z Asyżu, 11 lat po podziale franciszkanów na Braci Mniejszych i Braci Mniejszych Konwentualnych; nazwa pochodzi od włoskiego słowa capuccini, którym dzieci nazwały zakapturzonych, brodatych zakonników wędrujących po włoskich wsiach i miasteczkach

oficjalna wykładnia doktryny wiary i zasad moralności Kościoła katolickiego opublikowana w 1566 r. i zaaprobowana przez Sobór Trydencki; przygotowany z myślą o pracy duszpasterskiej księży, systematyzował wiedzę przedreformacyjnego duchowieństwa; w 1992 r. został zastąpiony przez Katechizm Kościoła Katolickiego

(łac. contra — przeciw + reformatio — przekształcenie) ruch w Kościele katolickim zapoczątkowany przez Sobór Trydencki, będący reakcją na reformację i dążący do wewnętrznej odnowy Kościoła

koncepcja religijna głosząca, że nie uczynki i wyznawanie przed Bogiem swoich grzechów, lecz wiara prowadzi do zbawienia, a więc czyni sprawiedliwym przed Stwórcą

najważniejsze nabożeństwo liturgiczne Kościoła katolickiego; także wieloczęściowa forma muzyki wokalnej oparta na stałych częściach liturgii mszalnej

najstarszy system zapisu muzyki średniowiecznej wykorzystujący neumy do oznaczania przebiegu melodii chorału gregoriańskiego

technika kompozytorska polegająca na równoczesnym prowadzeniu kilku samodzielnych melodycznie głosów tworzących spójną całość muzyczną

(łac. reformatio) ruch religijny w Europie w XVI w. o podłożu społeczno‑politycznym zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do przeprowadzenia reform w zakresie doktryny, kultu, organizacji i obyczajów

śpiew liturgiczny wykonywany przed Ewangelią, wywodzący się z rozbudowy końcowego melizmatu Alleluia; po Soborze Trydenckim pozostawiono w liturgii pięć sekwencji

zebranie duchowieństwa całego Kościoła celem ustanowienia praw lub rozstrzygnięcia kwestii doktrynalnych

sobór powszechny obradujący z przerwami w latach 1545–1563; został zwołany w odpowiedzi na reformację, odrzucił jej główne założenia i zapoczątkował odnowę Kościoła katolickiego

(wł. stile osservato ), także stile antico, stile romano; styl kontrapunktyczny Giovanniego Pierluigiego da Palestriny i innych kompozytorów szkoły rzymskiej, odznaczający się przejrzystością faktury, równowagą głosów i podporządkowaniem muzyki tekstowi liturgicznemu

grupa kompozytorów działających głównie w Rzymie w drugiej połowie XVI wieku, których twórczość nawiązywała do ideałów muzyki liturgicznej epoki kontrreformacji; najwybitniejszym przedstawicielem szkoły był Giovanni Pierluigi da Palestrina

nazwa członkiń zakonów żeńskich nawiązujących swą działalnością do Towarzystwa Świętej Urszuli powołanego do życia w 1535 r. przez św. Anielę Merici i kontynuujących jego tradycję jako niezależne gałęzie rodziny urszulańskiej

(łac. versio vulgata — przekład rozpowszechniony, popularny) przekład Biblii na łacinę z hebrajskiego i greki dokonany przez Hieronima ze Strydonu w latach 382–406; przez stulecia oficjalny tekst Pisma Świętego Kościoła zachodniego