Ludowe brzmienia, nowoczesne echa
Zatrzymaj się na chwilę
Z szlachtą polską - polski lud
. Na co liczył Zygmunt Krasiński, wielokrotnie nawołując do jedności w swoim Psalmie miłości? Nie na kulturową wspólnotę przecież, lecz na… cud (jak sam pisał: Jeden tylko, jeden cud
). Romantycy wprawdzie odkryli kulturę ludową jako najistotniejszy element kultury narodowej, ale kultura ta rozwijała się niezależnie od kultury innych grup społecznych. I tak było przez cały okres rozwoju społeczeństwa polskiego. Aż do czasów nam współczesnych, w których z kultury ludowej pozostały relikty rozsiane po obszarach zdominowanych przez kulturę masową.
Wyjątkowe zainteresowanie kulturą ludową, rozbudzone w II połowie XVIII w. pismami Johanna Gottfrieda Herdera (czyt.: Johanna Gotfrida Herdera) oraz Jeana‑Jacquesa Rousseau (czyt.: Żana Żaka Russo), wpłynęło m. in. na zainteresowanie XIX‑wiecznych kompozytorów nawiązywaniem do folkloru muzycznego.
Niemiecki muzykolog, Walter Wiora, nazwał tego typu praktyki drugim bytem folkloru, czyli pozbawieniem muzyki tradycyjnej przynajmniej jednego z charakterystycznych dlań elementów, w tym wypadku folklor muzyczny zafunkcjonował poza swym pierwotnym kontekstem. To, co naturalne i powszechne, wprowadzone zostało bowiem w krąg muzyki profesjonalnej.
Choć w odniesieniu do muzyki polskiej najczęściej wskazuje się na patriotyczne bądź ideologiczne bodźce wpływające na zainteresowanie kompozytorów folkloryzmem, motywacje i preferencje twórców były rozmaite, co spróbujemy w dalszej części lekcji przybliżyć.
Wyjaśniać, czym jest folkloryzm i na czym polega przenoszenie elementów muzyki ludowej do muzyki profesjonalnej.
Rozpoznawać cechy charakterystyczne polskiej muzyki ludowej.
Wskazywać twórców, którzy inspirowali się folklorem w różnych epokach.
Analizować, w jaki sposób kompozytorzy polscy wykorzystywali muzykę ludową do wyrażania tożsamości narodowej i jakie były ich motywacje.
Oceniać, jak współczesne podejście do folkloru (np. zespół ElettroVoce, Grzegorz Ciechowski) różni się od dawnych stylizacji i jak łączy tradycję z nowoczesnością.