W sporze o naturę rzeczywistości - zamiast podsumowania
W V w. p.n.e. w starożytnej Grecji nastąpił początek nowego nurtu filozoficznego: atomizmu. Twórca szkoły, Leucyp, oraz jego następca, Demokryt, rozwijali swoją propozycję metafizyczną w Abderze.
Do czasów współczesnych nie zachowało się zbyt wiele informacji na temat życia Leucypa, co skłoniło niektórych badaczy historii filozofii do poddania w wątpliwość istnienie samego filozofa. W tym kontekście trudno ustalić datę narodzin myśliciela, ale przyjmuje się, że zdarzenie to miało miejsce pomiędzy rokiem 480 a 475 p.n.e., zaś za miasto ojczyste Leucypa uważa się Milet, z którego wyruszył w podróż do Elei, gdzie najprawdopodobniej podejmował nauki u przedstawicieli tamtejszej szkoły: Zenona i Melissosa. W późniejszym etapie swojej wędrówki dotarł do Abdery, w której zaczął prowadzić własną działalność filozoficzną.
Leucyp twierdził, że atomy poruszają się w próżni, która również istnieje. W toku rozwoju atomizmu jako nowego stanowiska filozoficznego rozwijanego w starożytnej Grecji trudno oddzielić oraz rozróżnić rozważania Leucypa i jego ucznia, Demokryta. Zakłada się, że Demokryt za sprawą ogromnego udziału w popularyzacji nowej myśli w rodzinnym mieście, a także poza jego granicami, przyćmił sławą swojego nauczyciela. Badacze historii filozofii twierdzą również, że wiele z pism Leucypa mogło zostać włączonych do rozpraw Demokryta, co sprawiło, że pamięć o założycielu szkoły zanikła.
Demokryt po śmierci swojego mistrza kontynuował rozwój nowego stanowiska filozoficznego. Pochodzącego z Abdery myśliciela uważano za człowieka wysokiej kultury. Filozof roztrwonił odziedziczony po ojcu majątek na sfinansowanie swoich podróży, między innymi do Egiptu, Azji Mniejszej i Persji. Podobnie jak założyciel szkoły w Abderze, Demokryt twierdził, że atomy są bytami ilościowo oraz geometrycznie zróżnicowanymi, natomiast w sensie jakościowym stanowią jedno i to samo. Filozof uważał, że rzeczy oraz zjawiska doznawane za pomocą zmysłów stanowią zlepki powiązanych ze sobą grup atomów. Myśliciel negował zachodzenie procesów powstawania i ginięcia jako takich, ponieważ to oznaczałoby istnienie nie‑bytu. Zdaniem Demokryta atomy wiążą się ze sobą w tymczasowe skupiska, które określamy mianem rzeczy. Po pewnym czasie atomy oddzielają się od siebie nawzajem i łączą w inne grupy, powodując tym samym rozpad rzeczy, doznawanych za pomocą zmysłów, w których skład wchodziły. Zatem nicość, jak twierdzi filozof, nie istnieje, ponieważ byt w postaci wielości atomów nigdy nie podlega zniszczeniu i pozostaje jednolity. Rodzi się pytanie o to, w jaki sposób zachodzi ruch atomów w próżni. Czy jakaś zewnętrzna siła nadaje im pęd? Demokryt uważał, że to same atomy wprawiają siebie w nieustający ruch.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/Rtdk8tleEZ0t1
Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Skąd się wzięły atomy?.
Biorąc pod uwagę treść lekcji i rozstrzygnięcia współczesnej nauki, spróbuj odpowiedzieć na pytanie: czy istnieją przedmioty proste (niepodzielne)? Staraj się skorzystać z przykładów ze współczesnej nauki.