Platon, Timajos

Timajos to dialog z późnego okresu twórczości Platona, zdominowany przez monolog pitagorejczyka Timajosa. Przedstawia on boską przyczynę stworzenia świata, jego budowę oraz żywioły tworzące wszechświat i człowieka.

Rozmówcami w dialogu są: Timajos, Sokrates, Hermokrates i Krytias.

RBGZEUMU7X2V3
Średniowieczny rękopis łacińskiego tłumaczenia Timajosa Platona, dzieła łączącego filozofię, kosmologię i matematykę. Tekst inspirował zarówno myślicieli chrześcijańskich, jak i arabskich, a jego wizja idealnego ładu wpłynęła m.in. na renesansową alchemię i kosmologię Keplera.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
Polecenie 1
Zapoznaj się z fragmentami dialogu Timajos. W odniesieniu do każdego fragmentu wskaż co najmniej jedną cechę świata. 
Zapoznaj się z fragmentami dialogu Timajos. W odniesieniu do każdego fragmentu wskaż co najmniej jedną cechę świata. 
R13TDEHJ2UZB9
Nagranie dźwiękowe Platon Timajos, część pierwsza.
Platon, Timajos, [w:] Dialogi, t. II, tłum. S. Witwicki, Kęty 1999, s. 677–682.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RVFUGR9BGTSL9
(Uzupełnij).
R1PGZ87M42NXO
Nagranie dźwiękowe Platon Timaios, część druga.
Platon, Timajos, [w:] Dialogi, t. II, tłum. S. Witwicki, Kęty 1999, s. 677–682.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R17GE88MXRKAT
(Uzupełnij).
R17VLA4JCR1ET
Nagranie dźwiękowe Platon Timaios, część trzecia.
Platon, Timajos, [w:] Dialogi, t. II, tłum. S. Witwicki, Kęty 1999, s. 677–682.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1AQ6NXFOA5MD
(Uzupełnij).
RUDCMCFM81QOM
Nagranie dźwiękowe Platon Timaios, część czwarta.
Platon, Timajos, [w:] Dialogi, t. II, tłum. S. Witwicki, Kęty 1999, s. 677–682.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1BFEUJ1RXN49
(Uzupełnij).
RC1KU9H139A3P
Nagranie dźwiękowe Platon Timaios, część piąta.
Platon, Timajos, [w:] Dialogi, t. II, tłum. S. Witwicki, Kęty 1999, s. 677–682.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R14NOMQE2BACS
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Na podstawie wybranego fragmentu Timajosa sformułuj tezę dotyczącą jednej z cech świata oraz uzasadnij, dlaczego – według Platona – Demiurg obdarzył świat właśnie tą cechą.

RdqfwmexRessR
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 1
R1F1RVKHL3G1G
Wskaż prawdziwe zdania. Możliwe odpowiedzi: 1. Timaios jest dialogiem poświęconym problematyce kosmogonicznej., 2. Timaios jest dialogiem powstałym w późnym okresie twórczości Platona., 3. W dialogu Timaios dominuje problematyka społeczna., 4. Wyjaśniając powstanie kosmosu w Timaiosie, Platon odwołuje się do poglądów sceptyckich.
R6M65ZU8CRKOB
Ćwiczenie 2
Zaznacz zasady, które w dialogu Timaios tłumaczą powstanie kosmosu. Zasada creatio ex nihilo, stwarzania z niczego. Możliwe odpowiedzi: tak, nie. Zasada przyczynowości. Możliwe odpowiedzi: tak, nie. Zasada dualizmu metafizycznego. Możliwe odpowiedzi: tak, nie. Zasada wielości światów. Możliwe odpowiedzi: tak, nie
RVEC78AVUOC3U
Ćwiczenie 3
Których z podanych cech nie posiada kosmos opisany w Timaiosie? Przyczynowość. Możliwe odpowiedzi: Przestrzenność. Możliwe odpowiedzi: . Rozumność. Możliwe odpowiedzi: . Skończoność. Możliwe odpowiedzi: . Jedyność. Możliwe odpowiedzi: . Doskonałość. Możliwe odpowiedzi:
Ćwiczenie 4

Na podstawie wiedzy o filozofach przedplatońskich znajdź i wymień przynajmniej jeden wątek obecny w ich poglądach, do którego nawiązania są widoczne w koncepcji kosmosu w Timajosie.

R1TIqDnWQ4JDI
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 5

Jedną z najdonioślejszych zasad, które są obecne tak w Timajosie, jak i w całej twórczości Platona, jest zasada mówiąca o matematycznej naturze świata. Przeczytaj fragment z książki R. Penrose’a Nowy umysł cesarza. O komputerach, umyśle i prawach fizyki. Następnie stwórz metaforę, w której zawrzesz relację między ludzkim umysłem, matematyką i światem rzeczywistym, uzupełniając wybraną formułę:

R1pIsSqk5qGOP
(Wybierz: Matematyka to dla ludzkiego umysłu..., Studiowanie matematyki to dla ludzkiego umysłu...) (Uzupełnij).

Dzięki jakiemuś cudownemu wglądowi w istotę problemu Platon zdołał dostrzec, mimo iż wtedy miał do tego bardzo wątłe podstawy, że z jednej strony matematykę należy studiować dla niej samej i nie można wymagać, aby jej pojęcia stosowały się ściśle do obiektów poznawanych empirycznie; z drugiej zaś strony działanie rzeczywistego świata zewnętrznego można ostatecznie zrozumieć tylko w kategoriach ścisłej matematyki, to znaczy za pomocą obiektów z platońskiego idealnego świata, poznawalnego na drodze intelektualnej!

1
Ćwiczenie 6

Przyjmij na siebie rolę adwokata Platona i spróbuj bronić jego koncepcji przed autorką poniższego wiersza. Kieruj się pytaniami pod tekstem.

Z przyczyn niejasnych,
w okolicznościach nieznanych
Byt Idealny przestał sobie wystarczać.
Mógł przecież trwać i trwać bez końca,
ociosany z ciemności, wykuty z jasności,
w swoich sennych nad światem ogrodach.
Czemu, u licha, zaczął szukać wrażeń
w złym towarzystwie materii?
Na co mu naśladowcy
niewydarzeni, pechowi,
bez widoków na wieczność?
Mądrość kulawa
z cierniem wbitym w piętę?
Harmonia rozrywana
przez wzburzone wody?
Piękno
z niepowabnymi w środku jelitami
i Dobro
– po co z cieniem,
jeśli go wcześniej nie miało?
Musiał być jakiś powód,
choćby i drobny z pozoru,
ale tego nie zdradzi nawet Prawda Naga
zajęta przetrząsaniem
ziemskiej garderoby.
W dodatku ci okropni poeci, Platonie,
roznoszone podmuchem wióry spod posągów,
odpadki wielkiej na wyżynach Ciszy…

R3cqKY42JL2yW
Odpowiedz na pytania: Jak jest rozumiany w wierszu „Byt Idealny”? Czy filozof zgodziłby się na taki opis? (Uzupełnij). Jaki sens ma, zdaniem poetki, stworzenie świata? Jaki sens nadał mu Platon? (Uzupełnij). Jak nazwałbyś stosunek poetki do koncepcji Platona (admiracja, zawierzenie, sceptycyzm, ironia, szyderstwo)? Uzasadnij swoją odpowiedź. (Uzupełnij).